Portal o przeciwdziałaniu
handlowi ludźmi

Realizacja Krajowego Planu Działań

Warsztaty stanowiły realizację zadania określonego w pkt V.1 Krajowego Planu Działań Przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2025–2027. Przedsięwzięcie wpisuje się w szereg działań ukierunkowanych na przeciwdziałanie handlowi ludźmi, skuteczne ściganie sprawców oraz udzielanie wsparcia i ochrony ofiarom, a jego celem podstawowym jest podnoszenie kompetencji wszystkich podmiotów zaangażowanych w walkę z tym przestępstwem, a w konsekwencji zwiększenie efektywności systemu krajowego.

Uczestnicy

W warsztatach wzięli udział przedstawiciele instytucji tworzących krajowy system przeciwdziałania handlowi ludźmi, w tym m.in.:

• insp. Monika Golik – Zastępca Dyrektora Biura Kryminalnego KGP,
• dr hab. Michał Kurowski – prokurator Prokuratury Regionalnej w Łodzi, delegowany do Prokuratury Krajowej,
• Aleksandra Chołuj – Naczelnik Wydziału ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi, Przestępstwom z Nienawiści oraz Wsparcia Działań w ramach Polityki Bezpieczeństwa Wewnętrznego w UE Departamentu Porządku Publicznego MSWiA,
• Irena Dawid-Olczyk – Prezeska Fundacji Przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu La Strada,
• przedstawiciele Komendy Głównej Policji i Komendy Głównej Straży Granicznej, komend wojewódzkich Policji oraz placówek SG zaangażowanych w sprawy handlu ludźmi, a także prokuratorzy prokuratur okręgowych i rejonowych.

Tematyka warsztatów

Formuła spotkania opierała się na wspólnej analizie konkretnych kazusów prowadzonej przez prokuratorów wraz z funkcjonariuszami Policji i Straży Granicznej, co stworzyło warunki do aktywnej dyskusji oraz wymiany dobrych praktyk. Podczas prezentacji prowadzonych spraw podkreślano wagę stosowania procedury wynikającej z art. 185e k.p.k. Prelegenci omawiali przypadki, w których pokrzywdzeni wykazywali zaburzenia psychiczne, rozwojowe oraz zakłócenia zdolności postrzegania, wskazując na przydatność tej procedury dla zapobiegania powtórnej wiktymizacji ofiar oraz zwiększania wartości dowodowej zeznań.

Szczególną uwagę poświęcono podatności i przydatności jako kluczowym cechom osób eksponowanych na handel ludźmi. Wśród czynników zwiększających predyspozycje do stania się ofiarą wskazano:

• deficyty emocjonalne, dysfunkcje, nieporadność życiową i niezaspokojone potrzeby z okresu dzieciństwa,
• choroby psychiczne,
• uzależnienia emocjonalne od sprawców,
• kryzys bezdomności,
• kryzys ekonomiczny,
• uzależnienia od substancji psychoaktywnych.

Uczestnicy wymienili się również wskazówkami dotyczącymi prowadzenia przesłuchań ofiar handlu ludźmi – osób najczęściej znajdujących się w stanie głębokiego szoku i traumy, wymagających szczególnego podejścia. W programie warsztatów znalazły się ponadto:

• problematyka wstępnej kwalifikacji czynu oraz podważania wiarygodności ofiary,
• praktyczne aspekty prowadzenia śledztw o czyn z art. 189a k.k.,
• metodyka prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach o handel ludźmi,
• problematyka handlu ludźmi na przykładzie tzw. scam center – zorganizowanych centrów oszustw,
• wykorzystanie osób z deficytami intelektualnymi w prostytucji,
• handel ludźmi do pracy przymusowej.

Przedstawiciele Akademii Policji w Szczytnie zaprezentowali mechanizmy sprawcze przestępstwa handlu ludźmi oraz omówili problematykę cyberprzestrzeni jako narzędzia wykorzystywanego obecnie przez sprawców zarówno do werbunku ofiar, jak i do rozliczeń finansowych.

Akcent historyczny – „Kobiety nad przepaścią”

Szczególną wartość edukacyjną miała prelekcja przedstawicieli Wydziału Edukacji Historycznej Gabinetu Komendanta Głównego Policji, połączona z projekcją filmu „Kobiety nad przepaścią” z 1938 r. Obraz powstał pod protektoratem i przy udziale Polskiego Komitetu Walki z Handlem Kobietami i Dziećmi, a jego zadaniem było ostrzeganie potencjalnych ofiar przed grożącym im niebezpieczeństwem oraz ukazanie – w przystępnej, popularnej formie – metod działania handlarzy kobietami. Warto przypomnieć, że jednym z najważniejszych osiągnięć Polskiego Komitetu Walki z Handlem Kobietami i Dziećmi było powołanie wraz z Komendą Główną Policji Państwowej oddziałów Policji Kobiecej.

Znaczenie warsztatów

Spotkanie w Szczytnie stworzyło platformę wymiany cennych doświadczeń we współpracy pomiędzy organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości w obszarze zwalczania handlu ludźmi oraz zapewniania skuteczniejszej ochrony jego ofiar. Wielokrotnie podkreślano istotę bieżącej wymiany informacji między instytucjami zaangażowanymi w zwalczanie tego procederu. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, jako instytucja koordynująca działania przeciwko handlowi ludźmi, aktywnie wspiera tego rodzaju inicjatywy szkoleniowe, widząc w nich jedno z kluczowych narzędzi realizacji Krajowego Planu Działań Przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2025–2027.