Rolnicy wnioskujący o przyznanie płatności bezpośrednich (w tym ekoschematów obszarowych) lub płatności obszarowych w ramach II filara Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) zobowiązani są
do przestrzegania warunkowości środowiskowej, która stanowi podstawowy element
tzw. zielonej architektury WPR. Warunkowość ta obejmuje:

• normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska – normy GAEC 1-9 oraz

• wymogi podstawowe w zakresie zarządzania – wymogi SMR 1-11.

Od 15 marca 2025 r. rolnicy, którzy posiadają w swoich gospodarstwach grunty użytkowane rolniczo na obszarach położonych na torfowiskach i terenach podmokłych zobowiązani są
do przestrzegania wymogów dotyczących ochrony tych obszarów zgodnie z wymogami normy GAEC 2. W ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej Planu Strategicznego
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (PS WPR), od kampanii 2026 r. rolnicy mogą aplikować o wsparcie rekompensujące poniesione koszty i utracone dochody wynikające z realizacji wymogów normy GAEC 2, które sprzyjają ochronie torfowisk i pozostałych obszarów podmokłych

Dodatkowo, w ramach PS WPR przewidziano szereg instrumentów wsparcia promujących praktyki rolnicze korzystne dla środowiska, klimatu i dobrostanu zwierząt.
Wśród obowiązkowych do wdrożenia przez państwa członkowskie, ale dobrowolnych
dla rolnika ekoschematów obszarowych na szczególną uwagę zasługują praktyki w ramach ekoschematu: Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi. Ekoschemat ten przyczynia się m.in.: do zwiększenia poziomu materii organicznej w glebie, ulepszenia struktury gleby, ale też zwiększenia ochrony powierzchni gleby przed erozją wodną i wietrzną poprawiając również odporność gleb na susze i powodzie.

Ponadto, MRiRW realizuje szereg interwencji mających na celu zachęcenie rolników
do właściwego gospodarowania i ochrony TUZ poprzez wsparcie finansowe. W ramach ekoschematów obszarowych rolnicy mogą wnioskować o przyznanie płatności
na „Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych” oraz praktykę „Ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych z obsadą zwierząt”.

Ważną rolę w utrzymaniu odpowiedniej retencji wody na terenach rolniczych spełnia ekstensywne użytkowanie TUZ oraz obszarów przyrodniczych (niebędących użytkami rolnymi), poprzez wdrażanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, ukierunkowanych na ochronę cennych łąk i pastwisk, w tym siedlisk hydrogenicznych, tj. zależnych od wody,
np. zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, zalewowych łąk selernicowych i słonorośli, półnaturalnych łąk wilgotnych i świeżych oraz torfowisk, jak również siedlisk lęgowych ptaków (tj. rycyka, kszyka, krwawodzioba, czajki, dubelta, kulika wielkiego, wodniczki oraz derkacza).
Co istotne, rolnicy uczestniczący w tych działaniach, oprócz konieczności przestrzegania wielu wymogów służących ochronie cennych siedlisk, są zobowiązani do nieingerowania w warunki wodne, co jest niezbędne dla zachowania walorów przyrodniczych tych obszarów.