– Produkcja zwierzęca to kluczowy element polskiego rolnictwa, odpowiadający za połowę wartości całkowitej produkcji rolnej. To sektor, który zapewnia bezpieczeństwo żywnościowe i miejsca pracy na obszarach wiejskich, dlatego musimy go rozwijać, jednocześnie odpowiadając na nowe wyzwania środowiskowe i społeczne – podkreślił minister Stefan Krajewski.

Wspólne standardy dla całego łańcucha

Okrągły Stół ESG (Environmental, Social, Governance) to inicjatywa integrująca sektor produkcji zwierzęcej – od rolników, przez przetwórców, po sieci handlowe i instytucje finansowe. Projekt, zainicjowany przez Polską Platformę Zrównoważonej Wołowiny, ma charakter otwarty i obejmuje cały łańcuch wartości produktów pochodzenia zwierzęcego.

Jednym z głównych problemów wskazywanych przez branżę jest brak wspólnych standardów raportowania i narzędzi do liczenia śladu węglowego, a także rozproszenie danych i ograniczona identyfikowalność w łańcuchu dostaw. Okrągły Stół ma to zmienić poprzez wypracowanie jednolitej metodologii i synchronizację działań transformacyjnych w całym sektorze. Sieci handlowe w tym sprzedające żywność, banki finansujące rolnictwo i resztę łańcucha dostaw żywności są lub będą zobowiązane do sporządzania raportów ESG na podstawie ustawy o rachunkowości.

– W teorii ESG służy ocenie zrównoważonego rozwoju, a w praktyce oznacza systematyczne monitorowanie i raportowanie wpływu rolnictwa na klimat, zużycie wody, nawozów czy warunki pracy. W najbliższych latach oceny ESG będą decydować o tym, czy gospodarstwo będzie atrakcyjnym partnerem dla odbiorców i instytucji finansowych – wskazał minister Krajewski.

Konkurencyjność i środowisko muszą iść w parze

Polska należy do czołowych producentów żywności w Europie – jest największym producentem drobiu, a w produkcji mleka i wieprzowiny zajmuje czwarte miejsce. Jednocześnie sektor stoi przed rosnącą presją ograniczania wpływu na środowisko i dostosowania się do nowych wymagań rynkowych.

– Musimy znaleźć równowagę między rozwojem produkcji a ograniczaniem jej wpływu na środowisko. Ochrona klimatu i rolnictwo mogą iść w parze – nie muszą się wykluczać. Naszym zadaniem jest stworzenie takich warunków, aby rolnicy mogli inwestować i rozwijać swoje gospodarstwa w sposób bezpieczny i konkurencyjny – zaznaczył minister.

Jak podkreślił, wdrażanie ESG to nie tylko obowiązek regulacyjny dla dużych podmiotów, ale także szansa na budowanie przewagi konkurencyjnej polskiej żywności. W kontekście prac nad nową Wspólną Polityką Rolną oraz przyszłego budżetu po 2027 roku, znaczenie tych standardów będzie rosło.

Presja rynku i nowe wymagania

Wiceminister Adam Nowak zwrócił uwagę, że transformacja sektora nie wynika wyłącznie z regulacji unijnych, ale jest globalnym trendem obejmującym także inne gospodarki.

– Widzimy, że nie tylko Unia Europejska, ale także Stany Zjednoczone, Wielka Brytania czy Australia coraz większą wagę przywiązują do zrównoważonego rozwoju w rolnictwie. Wynika to m.in. z rosnących kosztów energii, zaburzeń łańcuchów dostaw i potrzeby zwiększania efektywności produkcji – powiedział.

Jak zaznaczył, rosnące wymagania ESG będą przekładały się na cały łańcuch wartości – od sieci handlowych i banków po rolników.

– Widzimy wyraźnie, że instytucje finansowe i sieci handlowe już dziś premiują gospodarstwa, które wdrażają praktyki środowiskowe i jakościowe. W najbliższym czasie bez udokumentowania tych działań, w tym śladu węglowego, utrzymanie konkurencyjności będzie coraz trudniejsze – wskazał wiceminister.

Cyfryzacja i jakość jako przewaga Polski

Jednym z kluczowych elementów transformacji ma być cyfryzacja i lepsza identyfikowalność produktów. Resort rolnictwa podkreśla, że Polska dysponuje żywnością wysokiej jakości, ale musi ją lepiej udokumentować i „udowodnić” na rynku.

– Mamy wysoką jakość polskiej żywności i musimy ją odpowiednio pokazać. Projekty związane z cyfryzacją, w tym paszportyzacją żywności, będą miały kluczowe znaczenie dla zwiększenia wartości naszych produktów i ich konkurencyjności – zaznaczył Adam Nowak.

Wiceminister dodał, że szczególnie duży potencjał mają gospodarstwa, które już dziś stosują systemy jakości i praktyki środowiskowe, ponieważ łatwiej będzie im dostosować się do nowych wymogów.

Dialog jako fundament zmian

Okrągły Stół ESG ma być stałą platformą współpracy między administracją, biznesem i nauką. Uczestnicy podkreślali, że tylko wspólne działania pozwolą wypracować rozwiązania, które będą jednocześnie ambitne i możliwe do wdrożenia.

– Kluczowa jest współpraca całego sektora – rolników, przetwórców, sieci handlowych i instytucji finansowych. Tylko w ten sposób możemy stworzyć system, który będzie wspierał rozwój gospodarstw, a jednocześnie odpowiadał na rosnące wymagania rynku i konsumentów – podsumował minister Stefan Krajewski.

Okrągły Stół Zrównoważonej Produkcji Zwierzęcej ma stać się jednym z głównych narzędzi wypracowywania standardów, które w przyszłości mogą określać funkcjonowanie rynku żywności w Polsce i w całej Unii Europejskiej. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miało wpływu na wprowadzenie obowiązków raportowania dla sieci handlowych, instytucji finansowych ale może poprzez swoją politykę wesprzeć rolników w zrównoważonej transformacji w lepszym dostosowaniu się do nowych rosnących wymagań rynku.