Podstawa prawna

Na podstawie art. 133aa ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.) (dalej ufp) podaje się opis kryteriów oceny realizacji inwestycji, której szacunkowy łączny koszt wynosi co najmniej 10 000 tys. zł, finansowanej lub dofinansowanej w łącznej kwocie stanowiącej co najmniej 50 % szacunkowego łącznego kosztu inwestycji z wydatków budżetu państwa dla działów administracji rządowej: rolnictwo, rozwój wsi, rynki rolne oraz rybołówstwo, zwanej dalej inwestycją.

Zgodnie z art. 133aa ust. 1 ufp podmiot podejmujący decyzję o realizacji inwestycji jest zobowiązany do dokonania oceny takiej inwestycji w zakresie zgodności wydatkowania środków z zasadami celowego i oszczędnego dokonywania wydatków publicznych określonymi w art. 44 ust. 3 pkt 1 ufp, z uwzględnieniem w szczególności kryteriów zawartych w art. 133aa ust. 3 ufp oraz poniższego opisu kryteriów oceny inwestycji.

Przekazywanie oceny inwestycji

Jednostka planująca realizację inwestycji powinna przekazać ocenę inwestycji do komórki organizacyjnej w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi nadzorującej daną jednostkę, która następnie przesyła powyższą ocenę wraz ze swoim stanowiskiem do Departamentu Nieruchomości i Infrastruktury Wsi oraz Departamentu Budżetu.

Kryteria oceny inwestycji

Stosownie do art. 133aa ust. 3 ufp ocena inwestycji jest sporządzana z uwzględnieniem w szczególności następujących kryteriów:

1. zgodności z:
   a) celami wynikającymi odpowiednio ze strategii rozwoju, o których mowa w art. 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, lub
   b) politykami społecznymi lub gospodarczymi państwa;
2. celowości objęcia inwestycji finansowaniem lub dofinansowaniem ze środków publicznych;
3. oceny finansowej inwestycji, w tym przewidywanych kosztów jej utrzymania;
4. efektywności inwestycji;
5. możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł finansowania lub dofinansowania inwestycji.

Zakres przygotowywanej oceny inwestycji

Przygotowana ocena realizacji inwestycji powinna zawierać cel planowanej inwestycji oraz harmonogram rzeczowo – finansowy.

Przygotowana ocena powinna opierać się na rzetelnych, kompletnych i aktualnych danych możliwych do zweryfikowania oraz wskazywać źródło danych i metodologię zastosowanych wyliczeń.

W przypadku możliwości realizacji inwestycji w różnych opcjach (wariantach) należy przedstawić porównanie poszczególnych rozwiązań związanych z realizacją inwestycji wraz ze wskazaniem ryzyka (m.in. operacyjnego, finansowego, organizacyjnego, prawnego) związanego z realizacją poszczególnego przedsięwzięcia oraz uzasadnieniem wyboru najbardziej optymalnego dla jednostki wariantu wykonania zadania.

Ocena powinna zawierać opis celowości objęcia inwestycji finansowaniem lub dofinansowaniem ze środków publicznych.

Uzasadnienie zgodności inwestycji

Należy wskazać uzasadnienie zgodności realizacji inwestycji z celami wynikającymi odpowiednio ze strategii rozwoju, w szczególności w zakresie zgodności realizacji inwestycji ze Strategią Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030 (SZRWRiR 2030), oraz politykami społecznymi i gospodarczymi państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych oraz rybołówstwa.

Jednocześnie należy uzasadnić związek planowanej inwestycji z realizacją zadań statutowych (ustawowych) oraz, jeżeli dotyczy, również z innymi przepisami obowiązującymi jednostkę, w tym w zakresie obowiązków wynikających z prawa budowlanego, BHP, ochrony przeciwpożarowej i ochrony zabytków.

Ponadto należy podać informację o ewentualnych zaleceniach pokontrolnych dotyczących planowanej inwestycji w związku z kontrolą przeprowadzoną w jednostce przez właściwe organy, w tym inspekcje i służby.

Źródła finansowania inwestycji

W ocenie należy podać planowane źródła finansowania lub dofinansowania realizacji inwestycji, tj. budżet państwa, środki własne, inne środki oraz uzasadnić wskazany wybór, w szczególności w zakresie możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł finansowania lub dofinansowania inwestycji, w tym możliwości realizacji inwestycji ze środków pochodzących z budżetu UE.

Ponadto jednostka powinna wskazać, czy jest możliwość, w ramach przyznanych jednostce środków z budżetu państwa, przeniesienia środków z innych realizowanych zadań, np. oszczędności w związku z realizacją bieżących zadań lub zmiany terminów ich realizacji.

Ocena finansowa i efektywność inwestycji

W zakresie oceny finansowej inwestycji, w tym przewidywanych kosztów jej utrzymania oraz efektywności inwestycji, przygotowana ocena inwestycji powinna pozwolić na uzyskanie odpowiedzi na pytania m.in., dlaczego planowana jest realizacja określonej inwestycji oraz jakie koszty i korzyści finansowe oraz społeczno – gospodarcze wiążą się z jej realizacją.

Jednocześnie ocena ta powinna zagwarantować, że wydatki publiczne będą dokonywane celowo i oszczędnie, z optymalnym doborem najlepszych metod i środków do osiągnięcia danego celu oraz uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

W ocenie należy podać przewidywane koszty utrzymania inwestycji wraz ze wskazaniem źródła ich sfinansowania. W szczególności należy uzasadnić konieczność zwiększenia środków na ten cel z budżetu państwa.

Koszty utrzymania inwestycji

W ramach kosztów utrzymania inwestycji należy wskazać m.in. takie elementy jak:

• roczne koszty eksploatacji,
• koszty serwisu,
• koszty utrzymania infrastruktury,
• zwiększenie zatrudnienia,
• wydatki na wynagrodzenia pracowników.

Efektywność realizacji inwestycji

W ramach uzasadnienia efektywności realizacji inwestycji należy wskazać m.in. takie elementy jak:

• wpływ na realizację zadań ustawowych,
• szacowaną liczbę dodatkowych beneficjentów (odbiorców) usług,
• poprawę jakości świadczonych usług,
• zmniejszenie kosztów funkcjonowania jednostki,
• ograniczenie ryzyk technicznych lub prawnych.

Przepisy mające zastosowanie

W zakresie nieujętym w kryteriach, o których mowa w art. 133aa ust. 3 ufp oraz niniejszym opisie tych kryteriów, zastosowanie mają również przepisy:

1. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.);
2. ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320, z późn. zm.);
3. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu oraz trybu i terminów opracowania materiałów do projektu ustawy budżetowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 984);
4. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji z budżetu państwa (Dz. U. z 2010 r. poz. 1579).