Podlaski napar z łodyg, zwany też malinnikiem
04.05.2026
W dniu 30 kwietnia 2026 r. na Listę Produktów Tradycyjnych został wpisany w kategorii: Napoje: „podlaski napar z łodyg, zwany też malinnikiem” (woj. podlaskie)
Nazwa produktu:
podlaski napar z łodyg, zwany też malinnikiem
Wygląd (zewnętrzny i na przekroju)
Klarowny płyn
Kształt (zewnętrzny i na przekroju)
W zależności od kształtu naczynia, w którym się znajduje
Wielkość
W zależności od wielkości naczynia, w którym się znajduje
Barwa (zewnętrzna i na przekroju)
Barwa naparu zależy od: czasu parzenia i ilości gałązek. Na barwę wpływa też to, czy gałązki są świeże, czy suszone (suszone dają głębszy kolor). Napar z łodyg malin daje barwę od jasnobursztynowej do rubinowej. Dodanie łodyg z czarnej porzeczki sprawia, że napar staje się ciemniejszy, najczęściej bursztynowo-brązowy. Napar z dodatkiem gałązek czarnego bzu ma najjaśniejszy kolor. Początkowo jasnobrązowy, nawet słomkowy, mało klarowny, wpadający w lekko mętny kolor. Przy świeżych gałązkach może wpadać w oliwkowy lub zielonkawy
Konsystencja, „wrażenie w dotyku”
Płynna
Smak i zapach
Smak naparu z łodyg malin jest bardzo przyjemny, subtelnie owocowy, lekko słodkawy w pierwszym momencie, z czasem bardziej wyraźny, nawet delikatnie cierpki, zwłaszcza po dłuższym parzeniu. Zapach jest subtelny, owocowo-kwiatowy, z wyczuwalną nutką miodową. Dodatek łodyg czarnej porzeczki sprawia, że wyczuwalne są nuty cytrusowe i kwiatowe, na końcu miodowe. Smak naparu jest lekko owocowy, orzeźwiający. Napar z dodatkiem bzu czarnego ma dość ostry, odrobinę ziemisty i wytrawny smak. Zapach jest odrobinę mdły, dość ciężki, lekko korzenny.
Tradycja, pochodzenie oraz historia produktu rolnego, środka spożywczego lub napoju spirytusowego
Podlaski napar z łodyg (zwany też „malinnikiem”) to tradycyjny napój wywodzący się z domowej kultury żywieniowej województwa podlaskiego. Jego prostota oraz silne osadzenie w lokalnym dziedzictwie sprawiły, że przez dziesięciolecia był elementem codziennych praktyk mieszkańców wsi.
Podstawowym surowcem wykorzystywanym do jego przygotowania są łodygi malin, pozyskiwane z przydomowych zagonów lub z naturalnych stanowisk w pobliżu gospodarstw. Pędy, używane w stanie świeżym lub po wysuszeniu, poddawano zaparzaniu bądź krótkotrwałemu gotowaniu w wodzie. Metoda sporządzania naparu była nieskomplikowana, oparta na doświadczeniu domowym i przekazywana w niemal niezmienionej formie z pokolenia na pokolenie. W relacjach mieszkańców regionu napar ten funkcjonuje jako przykład racjonalnego wykorzystania dostępnych zasobów roślinnych, szczególnie w okresach ograniczonej dostępności owoców oraz utrudnionego dostępu do produktów kupnych. Spożywany był głównie w sezonie jesienno-zimowym i wczesną wiosną jako napój ciepły, przygotowywany na bieżąco z łatwo dostępnego surowca.
Podlaski napar z łodyg, zwany też malinnikiem, może zostać przygotowany z dowolnej mieszanki gałązek malin, czarnej porzeczki czy czarnego bzu, pod warunkiem, że dominujący udział będzie miała malina. Oznacza to, że napar może być wytworzony zarówno wyłącznie z łodygi maliny, jak też z dodatkiem łodyg czarnej porzeczki lub czarnego bzu. Proporcje łodyg względem naczynia mogą być ustalane dowolnie, zgodnie z osobistymi preferencjami. Najczęściej garnek, w którym przygotowuje się napar uzupełnia się łodygami do ok. ¼ jego wysokości i uzupełnia wodą. Jeżeli proporcja łodyg będzie większa w stosunku do wody, napar będzie mocniejszy, co oznacza też smak bardziej cierpki i intensywny.
Podlaski napar z łodyg pozostaje do dziś rozpoznawalnym elementem lokalnego dziedzictwa niematerialnego, łącząc w sobie wiedzę o otaczającej przyrodzie, oszczędność formy oraz ciągłość tradycji domowej.