– Mieszkańcy obszarów wiejskich zasługują na to, żeby w nowej perspektywie finansowej być pełnoprawnym beneficjentem środków europejskich. Chcemy, żeby wieś się rozwijała i nie odstawała od miast– powiedział minister Stefan Krajewski.

Dziewięć kluczowych wyzwań dla obszarów wiejskich

Podczas spotkania prof. Julian Krzyżanowski (IERiGŻ-PIB) przedstawił stanowisko Zespołu dotyczące wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków UE w okresie 2028–2034. W stanowisku wskazano  dziewięć kluczowych wyzwań dla obszarów wiejskich, takich jak m.in. potrzeba rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, drogowej i energetycznej, wzrost dochodów mieszkańców, poprawa dostępu do usług publicznych i tworzenie nowych miejsc pracy. Ważnym aspektem pozostaje również bezpieczeństwo żywnościowe, odporność na kryzysy klimatyczne, geopolityczne i ekonomiczne oraz rozwój lokalnych łańcuchów dostaw.

W stanowisku Zespołu zwrócono  też uwagę na potrzeby w zakresie retencji wody, ochrony środowiska, ograniczania wykluczenia społecznego, wsparcia dla młodych mieszkańców wsi oraz dostosowania infrastruktury i usług do zmian demograficznych.

Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034

Uczestnicy spotkania podkreślili, że Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034 powinien odpowiadać na potrzeby obszarów wiejskich i rolnictwa zapewniając odpowiedniej wysokości środki na ich rozwój.

Zespół opowiedział się również za utrzymaniem silnej roli MRiRW w programowaniu wsparcia dla rolnictwa i obszarów wiejskich po 2027 roku. Uczestnicy spotkania zwracali uwagę, że nowy model finansowania może zwiększyć konkurencję o środki między obszarami wiejskimi i miejskimi.

Sprawdzone rozwiązania i współpraca z samorządami

Minister Stefan Krajewski podkreślił, że nowa perspektywa finansowa powinna opierać się na rozwiązaniach, które sprawdziły się w poprzednich latach.

– Chcemy wykorzystać doświadczenia z poprzednich perspektyw. To, co dobre, zachować i rozwijać, a to, co się nie sprawdziło – zmieniać – zaznaczył minister.

Zwrócił również uwagę na znaczenie współpracy z samorządami i lokalnymi społecznościami.

– Widzimy  dobre efekty działań, które udało się wdrożyć dzięki lokalnym strategiom rozwoju. Powstawały miejsca pracy, rosło zaangażowanie mieszkańców i integrowały się lokalne społeczności – powiedział Stefan Krajewski.

Zespół zwrócił również uwagę na pozytywne doświadczenia samorządów województw, Lokalnych Grup Działania, ARiMR, KOWR oraz jednostek doradztwa rolniczego we wdrażaniu programów wspierających rozwój wsi.

Bezpieczeństwo i odporność obszarów wiejskich

Podczas dyskusji dużo miejsca zajęły kwestie bezpieczeństwa i odporności .

– Powinniśmy dziś szerzej spojrzeć na aspekt bezpieczeństwa: żywnościowego, energetycznego, ale też militarnego. Trzeba mądrze realizować inwestycje tak, żeby mogły służyć mieszkańcom również w sytuacjach kryzysowych – mówił minister Stefan Krajewski.

Rozwój wsi nie tylko z pieniędzy WPR

Wiceminister Adam Nowak przypomniał, że rozwój obszarów wiejskich nie może opierać się wyłącznie na środkach Wspólnej Polityki Rolnej.

– Środki na WPR nie mogą być jedynym źródłem wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Potrzebne jest zaangażowanie różnych polityk i instrumentów europejskich. Rzeczą fundamentalną jest żeby budżet na instrumenty WPR i rozwój obszarów wiejskich z PPKR 2028-2034 wynosił nie 24,6 mld euro, czy 32,8 mld euro – jak to niektórzy przedstawiają, ale 42 mld euro plus współfinansowanie krajowe – powiedział Adam Nowak.

Wiceminister zaznaczył również, że obecne prace nad nową perspektywą finansową będą miały wpływ na rozwój wsi w kolejnych latach.

– Jesteśmy w kluczowym momencie programowania nowej perspektywy finansowej. Bardzo ważne jest dobre zdiagnozowanie potrzeb i wyzwań, żeby skutecznie wykorzystać środki po 2027 roku – zaznaczył.

Adam Nowak przypomniał również o pracach prowadzonych podczas polskiej prezydencji w Radzie UE nad wdrażaniem mechanizmu rural proofing. Jednym z efektów tych działań jest nowy instrument określany jako rural target. Zgodnie z nim Polska powinna przeznaczyć dodatkowo co najmniej 8,986 mld euro na rozwój obszarów wiejskich.

W spotkaniu wzięli udział m.in. przedstawiciele Urzędów Marszałkowskich, Związku Województw RP, Krajowej Rady Izb Rolniczych, GUS, instytutów naukowych oraz jednostek podległych i nadzorowanych przez MRiRW.