Szczupak smażony z Kępy Gosteckiej
30.12.2025
W dniu 30 grudnia 2025 r. na listę produktów tradycyjnych został wpisany w kategorii: Produkty rybołówstwa: „szczupak smażony z Kępy Gosteckiej” (woj. lubelskie)
Nazwa produktu:
szczupak smażony z Kępy Gosteckiej
Wygląd (zewnętrzny i na przekroju)
Wygląd typowy dla szczupaka: głowa szeroka lekko spłaszczona, szczęka górna krótsza od dolnej, wyposażona w liczne, ostre skierowane do środka szczęki zęby. W przekroju mięso białe, zwarte
Kształt (zewnętrzny i na przekroju)
Typowy dla szczupaka. W przekroju widoczny kręgosłup ryby biegnący od pyska do ogona. Dzwonka w kształcie owalnym, o wymiarach 12-15 cm długości, ok. 10-13 cm szerokości. W przekroju ok. 6-7 cm długości
Wielkość
Przeciętna długość to 50 - 55 cm, szerokość ok. 10-15 cm. Dzwonka o wymiarach 12-15 cm długości i 10-13 cm szerokości
Barwa (zewnętrzna i na przekroju)
Na zewnątrz po usmażeniu jasno-brązowa, w przekroju mięso białe
Konsystencja, „wrażenie w dotyku”
Na zewnątrz chrupiąca panierka wraz ze skórą, w środku mięso, miękkie, kruche i delikatne
Smak i zapach
Smak i zapach delikatny, subtelny, charakterystyczny dla zapachu ryby
Tradycja, pochodzenie oraz historia produktu rolnego, środka spożywczego lub napoju spirytusowego
Szczupak to gatunek szeroko rozpowszechniony, często spotykany w polskich rzekach, w tym także w królowej polskich rzek, w Wiśle. To ryba drapieżna z gatunku ryb słodkowodnych. Fakt, że ryba ta od dawna gości na polskich stołach znajdował odzwierciedlenie w tym, że jej znak widniał na wielu pieczęciach znamienitych szesnasto- i siedemnastowiecznych polskich mieszczan.
Ryby w dawnej Polsce to dania kuchni ludzi zamożnych i duchowieństwa, gdyż oni jako pierwsi posiadali gospodarstwa stawowe i w pierwszej kolejności mieli prawo połowu w rzekach. Jednakże, ludzie biedni, mieszkańcy wsi mieszkający w pobliżu rzek, jezior czy innych cieków wodnych także łowili ryby. Popyt na ryby był duży, co wynikało z ilości dni postnych, kiedy kościół katolicki nakazywał wstrzemięźliwość od posiłków mięsnych. Za posiłek służyły więc w tym czasie ryby. W domach większości wiejskich wsi występowały one jednak nader rzadko, przeważnie tylko na wigilię Bożego Narodzenia.
Ryby, przeważnie smażone, na stołach mieszkańców wsi Kępa Gostecka, pojawiały się często, gdyż wieś położona jest tuż obok przepływającej rzeki Wisły. Tu ryba pozyskiwana była od osób, które na co dzień zajmowały się rybołówstwem lub też łowiona była przez zwykłych ludzi, którzy od jesieni do wiosny zmuszeni byli poszukiwać innych sposobów na zarobek i życie. Wśród złowionych ryb prym wiodły szczupaki, które chętnie kupowane były przez żydowskich kupców z Opola Lubelskiego i Solca nad Wisłą na szabat. Okoliczni mieszkańcy najczęściej szczupaka smażyli, bo był to najszybszy i najprostszy sposób przygotowania dania. Dawne gospodynie nie eksperymentowały w kuchni, ograniczały się do najprostszych składników, z których sporządzały najprostsze dania.
Przepis na szczupaka smażonego z Kępy Gosteckiej przez lata przekazywany był ustnie z pokolenia na pokolenie. Składniki potrzebne do usmażenia szczupaka dostępne były w każdym gospodarstwie. Były to jajko, mąka, cebula, smalec. Dawna wieś była samowystarczalna, bo potrafiła się wyżywić z własnych płodów rolnych czerpiąc dodatkowo z zasobów rzek lub lasów.
Z przeprowadzonych, z mieszkańcami Kępy Gosteckiej, wywiadów etnograficznych wynika, że szczupak smażony z Kępy Gosteckiej to potrawa, która do chwili obecnej jest przygotowywana i chętnie konsumowana.