Decyzja po rozmowach w Brukseli

– Chodzi o ochronę sektora rolno-spożywczego poprzez aktywne i regularne monitorowanie rynków. W obecnej, delikatnej sytuacji wielu surowców konieczne są skumulowane „kontrole kondycji” rynków i szybkie reagowanie na pojawiające się wyzwania. Szukamy alternatywnych ścieżek wyjścia z trudnej sytuacji – podkreślił Christophe Hansen, komisarz UE ds. rolnictwa i żywności.

Podczas ostatniego posiedzenia Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w Brukseli, z udziałem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego, Komisja Europejska zapowiedziała tymczasowe zawieszenie możliwości importu cukru do Unii Europejskiej po zerowej stawce celnej w ramach tzw. procedury uszlachetniania czynnego.

Procedura ta umożliwia sprowadzanie cukru spoza UE bez cła w celu jego wykorzystania do produkcji wyrobów przeznaczonych na eksport poza Unię. Zawieszenie tego mechanizmu ma skłonić branżę przetwórczą do szerszego wykorzystania cukru unijnego, w tym cukru produkowanego w Polsce.

Reakcja na spadki cen cukru i buraków cukrowych

Decyzja Komisji Europejskiej jest odpowiedzią na pogarszającą się sytuację rynkową sektora cukru. W sezonie 2025/26 koncerny cukrownicze zaproponowały plantatorom ceny podstawowe za buraki cukrowe niższe o ok. 30% w porównaniu rok do roku. Było to konsekwencją spadku cen cukru na rynkach światowych i unijnych w stosunku do rekordowo wysokich poziomów cen notowanych w 2023 r.

W 2025 r. ceny cukru na rynku krajowym utrzymywały się na niskim poziomie. W grudniu 2025 r. średnia cena sprzedaży cukru białego konfekcjonowanego (1 kg) w Polsce wyniosła 2 223 zł za tonę i była o prawie 9% niższa w porównaniu do ceny cukru przed wybuchem wojny na Ukrainie pomimo równoczesnego, znacznego wzrostu kosztów produkcji (nawozów, energii).

Produkcja cukru w UE i znaczenie Polski

W sezonie 2024/25 produkcja cukru w UE wyniosła 16,6 mln ton, z czego 2,6 mln ton wyprodukowano w Polsce. Według wstępnych prognoz w sezonie 2025/26 produkcja w UE spadnie do ok. 16,0 mln ton, w tym w Polsce do 2,3–2,4 mln ton.

Polska odpowiada za ok. 15% unijnej produkcji cukru, jest trzecim producentem w UE oraz eksporterem netto. Każdego roku krajowi producenci eksportują od 700 do 900 tys. ton cukru, co stanowi ok. 30% krajowej produkcji. Niskie ceny cukru na świecie wpływają na pogorszenie kondycji branży, co podkreślano na unijnym forum.

Import i eksport cukru w UE

W sezonie 2024/25 (październik 2024 r. – wrzesień 2025 r.) import cukru do UE wyniósł 615 tys. ton i – według prognoz – w sezonie 2025/26 utrzyma się na zbliżonym poziomie. Dla porównania, w sezonie 2023/24 import sięgnął 1,36 mln ton, co było skutkiem spadku produkcji cukru w UE o ok. 1 mln ton.

Jednocześnie istotną rolę odgrywa eksport cukru zawartego w wyrobach przetworzonych. Według danych Komisji Europejskiej eksport cukru z UE w produktach przetworzonych w sezonie 2024/25 wyniósł 2,6 mln ton, a w sezonie 2025/26 ma wynieść ok. 2,5 mln ton.

Wsparcie dla plantatorów i dalsze działania KE

Zawieszenie procedury uszlachetniania czynnego cukru, powinno zmobilizować firmy, które produkują wyroby na eksport, do sięgania po cukier wyprodukowany w Unii Europejskiej, w tym w Polsce.  Komisja Europejska ma nadzieję, że takie działania wpłyną na wzrost cen płaconych rolnikom za buraki cukrowe oraz ustabilizują sytuację ekonomiczną plantatorów. KE nie wyklucza również wdrożenia kolejnych instrumentów wsparcia dla sektora cukru, odpowiadających na aktualne wyzwania rynkowe.