Wygląd (zewnętrzny i na przekroju)                   

Przypomina półksiężyc, brzegi zawijane

Kształt (zewnętrzny i na przekroju)

Półksiężyc, w przekroju – nadzienie brązowo-szare otoczone ciastem

Wielkość

Długość ok 7 cm, szerokość ok. 3,5-4 cm, grubość ok. 2 cm

Barwa (zewnętrzna i na przekroju)

Barwa zewnętrzna jasno kremowa, a na przekroju szaro-brązowa

Konsystencja, „wrażenie w dotyku”

Pierogi są miękkie w dotyku

Smak i zapach

Smak ziemniaczano-gryczany

Tradycja, pochodzenie oraz historia produktu rolnego, środka spożywczego lub napoju spirytusowego

Wygnaniaki, czyli pierogi z kaszą gryczaną i ziemniakami są specjałem, którym zajadają się mieszkańcy wsi Wygnanka w wojewódzkie lubelskim, w powiecie radzyńskim, w gminie Kąkolewnica.

Na wsiach lubelskich mieszkańcy przez lata spożywali głównie potrawy mączne, z ziemniaków, kaszy jęczmiennej i gryczanej, kapusty czy mleka. Na co dzień gotowali zupy. Wynika to z faktu, że ludność na tych terenach nie była zbyt zamożna i jadło się to co wyprodukowali na swoich ziemiach. Z początku pierogi na terenach polskich wsi podawano jedynie na specjalne okazje i traktowano jako odświętne danie. Bardzo szybko zdobywały jednak serca ludzi i coraz częściej stawały się podstawą żywienia, ponieważ można było w ciasto zawinąć różne nadzienia od jagód zbieranych w lesie po kasze, sery i ziemniaki. Chociaż zrobienie ich kosztowało gospodynie dużo czasu to było to danie stosunkowo niedrogie.

Na terenie Wygnanki istnieje legenda na temat powstania pierogów z kaszą gryczaną i ziemniakami. Legenda mówi, że w Wygnance żyła uboga wdowa, która miała na wychowaniu kilkoro dzieci i jak to na przednówku brakowało jedzenia, a jeszcze następnego dnia mieli przyjść ludzie do młocki. Myślała co zrobić na obiad, żeby nakarmić dzieci. Poszła do spiżarki, znalazła trochę mąki, kaszy gryczanej i kilka ziemniaków. Ugotowała trochę kaszy, ale było jej za mało by wszystkich nakarmić. Chciała zetrzeć kartofli i nasmażyć blinów, ale też byłoby ich za mało. Postanowiła zrobić pierogi i połączyć kaszę z kartoflami by było ich więcej. Przysmażyła starte ziemniaki, dodała uparowaną kaszę, doprawiła solą i tak przygotowany farsz zawijała w ciasto. Rozpaliła w kuchni, zagotowała wodę i wrzucała na nią pierogi. Zawołała dzieci na obiad - zjadły ze smakiem. Następnego dnia po młocce zawołała na obiad sąsiadów, którzy jej pomagali i podała im przysmażone pierogi z poprzedniego dnia. Wszyscy zachwycali się smakiem i pomysłowością kobiety.

Przepis na te wyjątkowe pierogi przekazywany był w Wygnance przez lata ustnie z pokolenia na pokolenie. Farsz do pierogów składa się z kaszy gryczanej i tartych, smażonych ziemniaków, z boczkiem i cebulą, doprawionych do smaku solą i pieprzem. Farsz jest bogaty i aromatyczny, a ciasto delikatne i elastyczne. Całość tworzy danie sycące i smaczne. Po ugotowaniu pierogi najlepiej podawać na ciepło okraszone ciepłym smalczykiem ze skwarkami. Dobrze smakują również odgrzane na patelni.