W dniach 7–8 października w Olsztynie odbywa się konferencja inaugurująca dwa projekty: program „Innowacja i zmiana w kuratorskiej służbie sądowej” prowadzony przez Departament Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości i program „Nowoczesna Służba Więzienna – bezpieczeństwo, resocjalizacja i zmiana” realizowany przez Służbę Więzienną. Oba przedsięwzięcia finansowane są – w ramach Programu „Sprawiedliwość” - ze środków Funduszy Norweskich.

Program „Innowacja i zmiana w kuratorskiej służbie sądowej”, realizowany do kwietnia 2031 r. przez Ministerstwo Sprawiedliwości, służy przede wszystkim wzmacnianiu kompetencji specjalistycznych kadry kuratorskiej. Obejmuje również stworzenie narzędzi informatycznych dla systemu kurateli sądowej i opracowanie standardów pracy ośrodków readaptacji. Wartość tego projektu wynosi 20 mln zł.

Z kolei „Nowoczesna Służba Więzienna – bezpieczeństwo, resocjalizacja i zmiana” to projekt o wartości 92 mln zł. Działania zaplanowane na pięć lat – do kwietnia 2031 r. - obejmują trzy zasadnicze obszary: rozwój kadry i bezpieczeństwa holistycznego (obejmującego osadzonych, funkcjonariuszy oraz infrastrukturę), nowoczesnych oddziaływań resocjalizacyjnych oraz wsparcia skazanych kobiet.

Konferencja w Olsztynie

W konferencji inaugurującej oba projekty uczestniczą: wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart, przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości, kierownictwa Służby Więziennej i kuratorskiej służby sądowej. Obecni są także przedstawiciele delegacji zagranicznych, w tym partnerów norweskich: Dyrektoriatu Norweskiej Służby Więziennej (KDI) oraz Kolegium Uniwersyteckiego Norweskiej Służby Więziennej i Probacji (KRUS).

Spotkanie oficjalnie rozpoczyna realizację obu programów, których zadaniem jest wzmocnienie działań podejmowanych w jednostkach penitencjarnych oraz działań wobec osób kontynuujących proces readaptacji społecznej po opuszczeniu zakładu karnego.

To spotkanie zupełnie wyjątkowe. Po raz pierwszy w historii rozwijamy na taką skalę działania skierowane równolegle do Służby Więziennej i do kuratorskiej służby sądowej – powiedziała podczas otwarcia konferencji wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart.

Jak wrócić do społeczeństwa

Podczas wystąpień eksperci zwracali uwagę na fundamentalną zasadę współczesnej resocjalizacji: wykonanie kary pozbawienia wolności i przygotowanie skazanego do życia na wolności powinny stanowić elementy jednego, spójnego procesu. Praca wychowawcza, psychologiczna i terapeutyczna realizowana przez funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej nie może kończyć się w momencie opuszczenia przez skazanego jednostki penitencjarnej. Powinna znaleźć płynną i precyzyjną kontynuację w działaniach podejmowanych w środowisku otwartym, w szczególności przy udziale kuratorskiej służby sądowej.

Wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart zwróciła uwagę, że celem wymiaru sprawiedliwości nie jest wyłącznie wykonanie orzeczenia sądu. Równie istotne pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom i stworzenie warunków, w których człowiek po odbyciu kary będzie potrafił żyć zgodnie z prawem i nie będzie stwarzał ponownego zagrożenia.

Bezpieczne państwo nie kończy swojej pracy w chwili zamknięcia więziennej bramy za osobą skazaną. Bezpieczne państwo musi również wiedzieć, w jaki sposób tę bramę mądrze i odpowiedzialnie otworzyć – podkreśliła ministra Maria Ejchart.

W swoim wystąpieniu Maria Ejchart wskazała również na potrzebę trwałego połączenia działań Służby Więziennej z pracą wykonywaną przez kuratorów sądowych. Osoba opuszczająca zakład karny nie powinna bowiem trafiać w instytucjonalną próżnię - brak odpowiedniego wsparcia w tym szczególnie trudnym momencie może osłabić rezultaty wielomiesięcznych, a niekiedy wieloletnich oddziaływań penitencjarnych.

Program dla kuratorów sądowych

Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi do kwietnia 2031 roku program „Innowacja i zmiana w kuratorskiej służbie sądowej”. Rafał Narloch, Zastępca Dyrektora Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji MS powiedział, że główne cele projektu to opracowanie zintegrowanego modelu szkoleń dla kuratorów sądowych i wprowadzenie narzędzi informatycznych w celu ograniczenia obciążeń administracyjnych i wsparcia procesu oceny ryzyka.

Ważnym elementem będzie też stworzenie standardów i modeli pracy w ośrodkach pomocy postpenitencjarnej. W celu praktycznego przetestowania tych rozwiązań utworzony zostanie pilotażowy ośrodek reintegracji społecznej.

Ponadto projekt ma na celu wzmocnienie służby kuratorskiej, podniesienie jakości wsparcia po odbyciu kary, ograniczenie nadmiernego obciążenia pracą i wypalenia zawodowego personelu oraz poprawę efektów reintegracji społecznej osób objętych dozorem.

Trzy filary projektu SW

Płk Renata Niziołek, Dyrektor Generalna Służby Więziennej przedstawiła główne założenia projektu „Nowoczesna Służba Więzienna – bezpieczeństwo, resocjalizacja i zmiana”. Pierwszym filarem projektu jest wzmocnienie kadry więziennej. Jednym z najważniejszych działań będzie pilotaż koncepcji bezpieczeństwa holistycznego w jednostkach penitencjarnych okręgu katowickiego. Istotnym działaniem będzie też rozbudowa Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Kulach. Powstanie tam nowoczesny budynek koszarowo-dydaktyczny o powierzchni ponad 3200 m², przeznaczony dla 120 słuchaczy.

Drugi obszar projektu obejmuje rozwój nowoczesnych i lepiej dostosowanych do indywidualnych potrzeb oddziaływań wobec osób pozbawionych wolności. Służba Więzienna opracuje i wdroży siedem programów resocjalizacyjnych dotyczących najważniejszych problemów rozpoznawanych w codziennej pracy penitencjarnej.

Ważnym elementem będzie też rozwój domów przejściowych, które stanowią bezpieczną przestrzeń między izolacją penitencjarną a powrotem do samodzielnego życia. Działalność tych placówek będzie jednym z obszarów współpracy Służby Więziennej z kuratorską służbą sądową, której zaangażowanie jest szczególnie istotne na etapie przechodzenia skazanego z izolacji do życia w środowisku otwartym.

Trzecim filarem projektu będzie utworzenie nowoczesnego Centrum Readaptacji dla Skazanych Kobiet. Rozwiązanie to ma odpowiadać na szczególne potrzeby kobiet odbywających karę pozbawienia wolności, których sytuacja często wiąże się z doświadczeniem przemocy domowej, kryzysami rodzinnymi, traumą lub długotrwałą rozłąką z dziećmi.

Współpraca kuratorów i SW

Równoległa realizacja projektów skierowanych do Służby Więziennej i kuratorskiej służby sądowej ma zapewnić większą spójność działań podejmowanych wobec osób skazanych. Rozwój domów przejściowych, specjalistycznych programów resocjalizacyjnych oraz nowych metod oceny ryzyka będzie powiązany z wdrażaniem narzędzi i modeli wsparcia stosowanych po opuszczeniu zakładu karnego. Choć oba projekty obejmują odmienne zadania, prowadzą do wspólnego celu: zwiększenia bezpieczeństwa społecznego oraz ograniczenia ryzyka powrotu do przestępstwa.

Współpraca Służby Więziennej i kuratorskiej służby sądowej ma sprawić, że rezultaty pracy wykonywanej przez wychowawców, psychologów, terapeutów, funkcjonariuszy i pracowników jednostek penitencjarnych będą mogły być skutecznie kontynuowane również po zwolnieniu skazanego.

 

Fot. Paweł Gołkiewicz