Polska traktuje wykonywanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jako zobowiązanie o fundamentalnym znaczeniu – powiedziała Wiceministra Maria Ejchart w Strasburgu.

Podkreśliła, że Rząd dokłada starań, aby ten proces przebiegał w sposób rzetelny, transparentny i zgodny z duchem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Każde orzeczenie analizujemy z najwyższą starannością, poszukując rozwiązań, które nie tylko wykonają wyrok, lecz także wzmocnią systemową ochronę praw i wolności obywateli – dodała Wiceministra Maria Ejchart.

Wykonywanie orzeczeń ETPC jest zobowiązaniem Polski jako państwa-strony Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Na skutek działań podjętych przez Rząd w roku 2024 zakończono procedurę wykonania kilkunastu wyroków ETPC wydanych w sprawach przeciwko Polsce. Przykładem jest grupa spraw  Bojar (skarga nr 11148/18), Dejnek (skarga nr 9635/13) oraz Milka (skarga nr 14322/12), których proces implementacji trwał ponad 10 lat. W tych sprawach Trybunał stwierdził  naruszenie art. 8 Konwencji w związku z kontrolami osobistymi więźniów. Wykonaniem wyroku było przyjęcie rozwiązania polegającego na rejestrowaniu wszystkich kontroli osobiste więźniów.

Z kolei rozmowy z dyrekcją Wydziału Wyzwań Transwersalnych i Projektów Wielostronnych Departamentu Implementacji Standardów Praw Człowieka, Sprawiedliwości i Współpracy Prawnej, poświecono m.in. problemowi nadużywania w Polsce instytucji tymczasowego aresztowania.

Orzeczenia ETPC w polskich sprawach

Obecnie pod nadzorem Komitetu Ministrów Rady Europy jest wykonywanych 160 orzeczeń w sprawach polskich, w tym 123 wyroków i 37 decyzji zatwierdzających ugody. Największą grupę spraw do wykonania niezmiennie stanowią wyroki dotyczące przewlekłości postępowań cywilnych – 21, karnych – 14 oraz administracyjnych i sądowo-administracyjnych – 13. Pozostałe grupy wyroków dotyczą praworządności – 11, prawa do poszanowania życia rodzinnego ws. uregulowania kontaktów z dzieckiem i sprawach dotyczących Konwencji haskiej o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka za granicę – 13 lub w sprawach dotyczących prawa do poszanowania prywatności – 12, wolności słowa – 8 oraz złego traktowania i warunków w zakładach karnych w kontekście proceduralnym i nieskuteczności dochodzeń – 8.

Szkolenia w zakresie praw człowieka

Polska przywiązuje ogromną wagę do systematycznego podnoszenia kompetencji sędziów i prokuratorów w zakresie standardów ochrony praw człowieka oraz aktualnego orzecznictwa ETPC. W 2025 roku Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) zrealizowała kompleksowy program szkoleniowy, w którym wzięło udział blisko 1700 przedstawicieli zawodów prawniczych.

Kluczowe obszary szkoleniowe obejmowały m.in. przeciwdziałanie przewlekłości postępowań – w świetle wyroku pilotażowego Rutkowski i Inni przeciwko Polsce, standardy detencji cudzoziemców oraz gwarancje procesowe dla dzieci.

Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się szkolenia dotyczące orzecznictwa ETPC w sprawach polskich, m.in. dotyczące tymczasowego aresztowania, ochrony życia prywatnego i wolności słowa.

Ministerstwo Sprawiedliwości kontynuuje bliską współpracę z Radą Europy w ramach programu HELP, oferując szeroki dostęp do kursów z zakresu ochrony praw podstawowych dla wszystkich grup zawodowych wymiaru sprawiedliwości.

Kluczowym elementem edukacyjnym są wizyty studyjne w Strasburgu (EJTN). Pozwalają one polskim sędziom i prokuratorom na bezpośrednie zapoznanie się z mechanizmami ochrony praw człowieka.

Fot. Rada Europy