Punktem wyjścia do dyskusji, moderowanej przez Joannę Piekarską, prezeskę Polskiej Sekcji IBBY, była podpisana 19 marca br. Karta Praw Dzieci Rodziców Pozbawionych Wolności oraz premiera książki Krystyny Lipki-Sztarbałło „Dziecko ma prawo?”.

W debacie wzięły udział: Wiceministra Sprawiedliwości Maria Ejchart, Dyrektor Generalna Służby Więziennej płk Renata Niziołek oraz zastępczynie dyrektora Biblioteki Narodowej – dr Monika Mitera i Julia Konopka-Żołnierczuk.

Państwo dostrzega „niewidzialne” dzieci

Podpisanie Karty Praw Dziecka ma ogromne znaczenie symboliczne. Polskie państwo oficjalnie „zauważa” dzieci więźniów – grupę dotkniętą silną, choć niezawinioną stygmatyzacją.

Cierpienie wywołane nagłym oderwaniem od rodzica jest ogromne. Musimy chronić te dzieci – apelowała ministra Maria Ejchart. – Karta nie jest tylko pustą deklaracją. To twarde zobowiązanie dla resortu sprawiedliwości i wszystkich instytucji państwowych. Musimy dostrzegać dziecko w sytuacji prawdopodobnie największej traumy w jego życiu. Ono nie może być karane za błędy dorosłych.

Szefowa więziennictwa, płk Renata Niziołek, potwierdziła, że dokument dotarł już do każdej jednostki penitencjarnej w kraju. Choć polskie więzienia od lat organizują akcje prorodzinne – takie jak widzenia z okazji Dnia Matki, Dnia Dziecka, czy świąt – Karta wymusza systemową zmianę. Cel jest jasny: dziecko wchodzące do więzienia musi czuć się bezpiecznie.

Ilustracja jako komunikacja

Jak rozmawiać o emocjach w więziennych realiach? Narzędziem ma być książka „Dziecko ma prawo?” autorstwa Krystyny Lipki-Sztarbałło. To wizualne połączenie „Konwencji o prawach dziecka” z myślą Janusza Korczaka. Co ciekawe, impuls do stworzenia tej publikacji narodził się... w Korei Południowej, podczas wizyty autorki w tamtejszym Muzeum Demokracji.

Książka nikogo nie pozostawia obojętnym. Czytając ją, wróciłam pamięcią do własnego dzieciństwa – przyznała Joanna Piekarska.

Autorka podkreśla, że kluczem do świata najmłodszych jest obraz: 

Moja deklaracja brzmi: czytać wspólnie z dzieckiem. Przepustką do tej relacji jest właśnie ilustracja.

500 książek na więziennych półkach

Pierwsza partia 500 książek trafi niebawem do kącików dziecięcych w salach widzeń. Publikacje te mają pomóc przełamać lęk i ułatwić dialog tam, gdzie brakuje słów.

Więzienie to z definicji instytucja nieprzyjazna. Skazani często mają niskie kompetencje rodzicielskie, a przytłoczone dziecko po prostu nie wie, jak rozmawiać z rodzicem. Przychodzi na widzenie z mieszanką strachu, tęsknoty, miłości i wstydu. Ta książka staje się najprostszą ścieżką do komunikacji – tłumaczyła wiceministra Ejchart.

Płk Renata Niziołek dodała, że wspólne czytanie daje osadzonym szansę na naukę rodzicielstwa: 

Musimy dbać o dziecko od pierwszego momentu, gdy przekracza próg zakładu karnego. Ono w pewnym sensie odbywa tę karę razem z rodzicem. Naszą rolą jest sprawić, by było to jak najmniej dotkliwe.

Lekcja obywatelska dla wszystkich

Obecni na debacie eksperci, przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz dyrektorzy okręgowi Służby Więziennej byli zgodni: ochrona dzieci przed więzienną traumą, prawo do miłości i bezpiecznego wyrażania emocji to nie tylko zadanie dla funkcjonariuszy czy instytucji. To nasza wspólna, społeczna odpowiedzialność i ważna lekcja obywatelska, którą każdy z nas musi odrobić.

Źródło: Służba Więzienna/Agata Pilarska-Jakubczak

Zdjęcia: Ilona Brożyna, Kamil Brożyna/ Służba Więzienna