Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: „Trybunał” lub „ETPC”) opublikował w dniu 8 stycznia 2026 r. decyzję z dnia 4 grudnia 2025 r. w sprawie I.A. i inni przeciwko Polsce (skarga numer 53181/21).  Z uwagi na złożenie skargi również przez pozostałych członków rodziny oraz charakter sprawy i tożsame zarzuty, ww. skargę rozstrzygnięto łącznie ze skargą H.A. i N.H. przeciwko Polsce (skarga numer 53566/21).

Sprawa I.A. i inni przeciwko Polsce - skarga numer 53181/21 - matka i dwoje dzieci w wieku 9, 14 lat oraz sprawa H.A. i N.H. przeciwko Polsce - skarga numer 53566/21 - ojciec – mąż skarżącej ze skargi 53181/21 i dziecko w wieku 15, dotyczy irackiej rodziny osadzonej w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców w związku z kryzysem migracyjnym na granicy polsko- białoruskiej z 2021 roku. Skarżący wnieśli skargę 1 listopada 2021 r., a następnie ją uzupełnili po wyczerpaniu dostępnego krajowego środka odwoławczego. W momencie uzupełnienia skargi przebywali w Niemczech, dokąd uciekli po zwolnieniu z ośrodka mimo złożenia w Polsce wniosku o objęcie ochroną międzynarodową i skierowania do otwartego ośrodka.

Obie skargi obejmują zarzuty naruszenia art. 2, art. 2 w zw. z art. 13, art. 3, art. 3 w zw. z art. 13, art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 1 lit. f i art. 5 ust. 4, art. 5 ust. 2, oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: „Konwencja”), art. 4 protokołu nr 4 do Konwencji, art. 4 protokołu nr 4 do konwencji w zw. z art. 13 Konwencji.

Na podstawie art. 2 i art. 3 oraz art. 2 i art. 3 w zw. z art. 13 Konwencji skarżący zarzucili, że władze polskie ignorowały wyrażoną przez nich wolę złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, a zamiast tego zostali zepchnięci z powrotem na białoruską stronę granicy. Ponieważ białoruskie władze zmusiły ich do powrotu na stronę polską, skarżący byli pozostawieni sami sobie w przygranicznym obszarze leśnym, bez jedzenia, wody i schronienia, oraz w trudnych warunkach pogodowych.

W tym zakresie powołali się również na art. 5 ust. 1 Konwencji, twierdząc, że zostali pozbawieni wolności, ponieważ funkcjonariusze z Polski i Białorusi nie pozwolili im opuścić strefy przygranicznej, zaś Białoruś nie może być postrzegana jako państwo bezpieczne dla osób poszukujących ochrony międzynarodowej. Skarżący wskazali także, że nie zostali poinformowani o przyczynach pozbawienia ich wolności oraz o tym, że mogą odwołać się od decyzji, co stanowiło naruszenie art. 5 ust. 2 i 4 Konwencji.

Skarżący, powołując się na wyżej wymienione artykuły, twierdzili, że w czasie push-backu, zostali pozbawieni wolności przez polskich funkcjonariuszy, bez żadnych gwarancji proceduralnych.

Ponadto zarzucili naruszenie art. 4 Protokołu nr 4 do Konwencji oraz art. 4 Protokołu nr 4 do Konwencji w zw. z art. 13 Konwencji na tej podstawie, że zostali wydaleni z terytorium Polski bez żadnej formalnej decyzji ani jakiejkolwiek decyzji, od której mogliby się skutecznie odwołać.

Po zatrzymaniu skarżących przez Straż Graniczną, umieszczono ich w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Skarżący, powołując się na art. 5 ust. 1 lit. f i art. 5 ust. 4 Konwencji, twierdzili, że ich zatrzymanie nie miało podstaw prawnych i faktycznych oraz brakowało należytego rozeznania potrzeb małoletnich. Z kolei ich zażalenia na zatrzymanie, rozpatrzono w ograniczonym zakresie, a odpowiednia procedura nie dawała niezbędnych gwarancji.

Skarżący zarzucili ponadto, że umieszczenie ich w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców stanowiło naruszenie art. 3 i 8 Konwencji. Ponadto, zarzucili również naruszenie art. 3 Konwencji, z uwagi na warunki, w jakich byli przetrzymywani.

Skarżący (ze skargi numer 53181/21), powołując się na art. 5 u. 4 Konwencji, twierdzili ponadto, że ich zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim, z dnia 6 listopada 2021 r. nie zostało rozpatrzone do chwili zwolnienia skarżących z ośrodka.

Rząd przyznał, że doszło do naruszenia Konwencji w przedmiotowej sprawie. Z uwagi zawarcie ugody między skarżącymi a pozwanym Rządem, na podstawie art. 39 Konwencji, Trybunał postanowił skreślić skargi z listy rozpoznawanych spraw. Skarżącym, tytułem słusznego zadośćuczynienia, przyznano łącznie kwotę 20 000 euro.