Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: Trybunał) 9 października 2025 r. opublikował decyzję z 18 września 2025 r. w sprawie Stowarzyszenie Jedność przeciwko Polsce (skarga nr 60951/14). Skarga dotyczyła zarzutu naruszenia art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej Konwencja) poprzez ograniczenie prawa skarżącego stowarzyszenia dostępu do Sądu Najwyższego w związku z odrzuceniem skargi kasacyjnej skarżącego stowarzyszenia na skutek braku zdolności sądowej po stronie powodowej.

Rząd zgłosił wstępne zastrzeżenia, że skarżące stowarzyszenie nie może twierdzić, iż jest ofiarą naruszenia art. 6 Konwencji. W tym względzie rząd stwierdził, że sprawa skarżącego została rozpatrzona przez dwie instancje sądowe przed wejściem w życie zmiany ustawodawczej z dnia 16 września 2011 r., argumentując, że zarzut zgłoszony przez zainteresowanego dotyczy wyłącznie skargi kasacyjnej, która jest środkiem odwoławczym o charakterze nadzwyczajnym. Rząd dodał, że Sąd Najwyższy oparł swoją decyzję na przepisie o charakterze ogólnym, którego celem jest zapewnienie większej jasności
i spójności przepisów dotyczących organizacji pozarządowych. Rząd utrzymywał, że zastosowanie przez Sąd Najwyższy przedmiotowego przepisu nie miało charakteru arbitralnego i nie było również nieprzewidywalne dla zainteresowanego.

Trybunał zauważył, że przepis prawny, na podstawie którego Sąd Najwyższy oddalił odwołanie skarżącego, ma na celu poprawę jakości ustawodawstwa dotyczącego organizacji pozarządowych, a tym samym zwiększenie pewności prawnej w tej dziedzinie. Trybunał uznał zatem, że cel spornego ograniczenia był uzasadniony.

Jeśli chodzi o proporcjonalność środków zastosowanych do osiągnięcia zamierzonego celu, Trybunał stwierdził przede wszystkim, że sporny przepis wszedł w życie przed postępowaniem kasacyjnym, z jednej strony, i nie miał żadnego wpływu na postępowanie odwoławcze, które toczyło się w dniu wejścia w życie tego przepisu, z drugiej strony. Z uwagi na to Trybunał zauważył, że sąd drugiej instancji, stosując przepisy wprowadzające nową zasadę, kontynuował rozpatrywanie sporu i rozstrzygnął go co do istoty.

Trybunał zauważył również, że w momencie wniesienia skargi przez skarżącego do Sądu Najwyższego przedmiotowy przepis ustawowy obowiązywał od około ośmiu miesięcy. Następnie zauważył, że podczas postępowania przed sądem drugiej instancji i sądem kasacyjnym skarżący był reprezentowana przez profesjonalnego prawnika.

W tych okolicznościach Trybunał był zdania, że kwestionowane przez skarżącego orzeczenie Sądu Najwyższego nie było arbitralne ani nieprzewidywalne dla zainteresowanego. Trybunał zauważył ponadto, że przed wydaniem spornego orzeczenia przez Sąd Najwyższy sprawa była przedmiotem dogłębnej analizy merytorycznej przed dwoma instancjami sądowymi, które uznały, z jednej strony, że roszczenia zainteresowanego są bezzasadne, a z drugiej strony, że dodatkowe wnioski złożone przez niego zostały złożone zbyt późno.

W związku z powyższym, ETPC uznał skargę za w sposób oczywisty nieuzasadnioną oraz o jej niedopuszczalności z tego względu na podstawie art. 35 ust. 3 lit. a) i ust. 4 Konwencji.