Spotkanie w Luksemburgu rozpoczęła dyskusja o zmianach organizacyjnych i działalności Eurojust – Agencji UE ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych utworzonej w 2002 r. Zadaniem Eurojust jest ułatwienie koordynacji sądowej i współpracy władz krajowych, a także udzielanie praktycznego wsparcia w walce z poważną przestępczością transgraniczną i terroryzmem.

Stop rasizmowi i dyskryminacji

Ważną częścią posiedzenia było przyjęcie konkluzji w sprawie zwalczania rasizmu oraz powiązanych form nienawiści i dyskryminacji w UE z uwzględnieniem ochrony praw podstawowych i wartości europejskich. Dokument podkreśla, że rasizm jest sprzeczny z zasadami, na których opiera się UE, oraz stanowi zagrożenie dla równości, spójności społecznej i pełnego uczestnictwa wszystkich osób w życiu społecznym.

Minister Dariusz Mazur potwierdził, że Polska popiera przedłożony przez Prezydencję projekt konkluzji uznając, że podejmowana w nim problematyka ma istotne znaczenie dla ochrony godności człowieka, równości oraz praw podstawowych.

Uważamy, że wdrażanie i egzekwowanie obowiązujących przepisów i strategii, w szczególności w zakresie przeciwdziałania przestępstwom z nienawiści oraz nielegalnemu nawoływaniu do nienawiści, jest kluczowe dla przeciwdziałania takim zjawiskom. Ofiary zasługują na odpowiednie wsparcie oraz skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości – podsumował Minister Dariusz Mazur.

Ważnym punktem obrad było też omówienie rocznego sprawozdania z postępów w zakresie upraszczania, wdrażania i egzekwowania przepisów za rok 2026 oraz sprawozdania z wdrażania zalecenia UE w sprawie praw procesowych podejrzanych i oskarżonych objętych tymczasowym aresztowaniem oraz w sprawie materialnych warunków detencji.

Ministrowie poruszyli także problem koordynacji unijnych działań wobec agresji Rosji przeciwko Ukrainie.

O społeczeństwie obywatelskim i wolności prasy

Podczas roboczego obiadu ministrowie państw członkowskich poruszyli temat ochrony społeczeństwa obywatelskiego i dziennikarzy. Delegaci zastanawiali się między innymi nad tym, jak równoważyć relacjonowanie spraw sądowych przez media z koniecznością ochrony niezawisłości sędziowskiej oraz praw osób biorących udział w postępowaniu.

Istotnym zagadnieniem była przejrzystość w zakresie finansowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także możliwości poprawy ochrony bezpośrednio zagrożonych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, takich jak aktywiści, dziennikarze i obrońcy praw człowieka.

Instrumenty o charakterze pozaprawnym nie zapewniają wystarczającej ochrony osobom uczestniczącym w debacie publicznej. Szczególne znaczenie ma zatem dyrektywa anty-SLAPP, której celem jest zapobieganie nadużywaniu postępowań sądowych do wywierania nacisku na osoby wypowiadające się w sprawach o znaczeniu publicznym. Dyrektywa ta została wdrożona w Polsce ustawą z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych środkach ochronnych w postępowaniu cywilnym dla osób uczestniczących w debacie publicznej – stwierdził Minister Dariusz Mazur.

Polska delegacja podkreśliła też, że Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 15 września br. w sprawie ustaleń i zaleceń Komisji Specjalnej ds. Europejskiej Tarczy Demokracji zwraca uwagę na potrzebę skuteczniejszej ochrony społeczeństwa obywatelskiego, rozwoju dialogu obywatelskiego, koordynacji istniejących inicjatyw oraz zapewnienia stabilnego i zróżnicowanego finansowania organizacji, w tym wsparcia operacyjnego i budowania potencjału.

Fot. European Council / Fot. MS