Komisja - zgodnie z zarządzeniem - przekazała w terminie na ręce Prezesa Rady Ministrów raport końcowy liczący ponad 1600 stron.

Raport powstał w wyniku setek godzin analiz danych i dokumentów źródłowych z różnych instytucji, w tym z Komendy Głównej Policji. Prace nad nim obejmowały również spotkania z przedstawicielami organizacji społecznych oraz aktywistami zaangażowanymi w działalność obywatelską i prodemokratyczną. Kluczowe znaczenie miała przy tym gotowość wielu osób do opowiedzenia o swoich doświadczeniach związanych z represjami, nadużyciami oraz naruszeniami praw i wolności obywatelskich. To właśnie ich zaangażowanie, zaufanie i wielomiesięczna współpraca pozwoliły udokumentować opisane w raporcie mechanizmy i umożliwiły jego przygotowanie.

Zdarzenia opisane w raporcie obrazują skalę represji, jakich społeczeństwo obywatelskie doświadczało w latach 2015–2023. Publikacja ta stanowi syntezę oraz podsumowanie wniosków z trzech wcześniejszych raportów cząstkowych, które szczegółowo omawiały metody i mechanizmy:

• Represji ze strony mediów publicznych;
• Represji typu SLAPP, czyli strategicznych pozwów mający na celu zwalczanie obywatelskiej partycypacji w życiu publicznym;
• Represji wobec zgromadzeń, a także analizy działań policyjnych.

Doświadczenia opisane w dokumencie pokazują, jak łatwo mogą ulec osłabieniu gwarancje praw i wolności obywatelskich, gdy brakuje skutecznych mechanizmów kontroli, niezależnych instytucji oraz systemowych zabezpieczeń przed nadużyciem władzy. Właśnie dlatego kluczową część publikacji stanowi ponad 70 stron rekomendacji. Ich celem jest nie tylko reakcja na konkretne, udokumentowane naruszenia, ale przede wszystkim odbudowa mechanizmów, które skutecznie zabezpieczą obywateli przed ponownym, politycznym wykorzystywaniem instytucji państwa do celów antydemokratycznych.

Wnioski końcowe zostały zgrupowane w sześć obszarów, dotyczących: mediów publicznych, zwalczania powództw typu SLAPP (Strategic Lawsuit Against Participation), wolności zgromadzeń, nadzoru i kontroli nad służbami specjalnymi, reformy wymiaru sprawiedliwości oraz pozostałych wątków.

Rekomendacje zostały przesłane do właściwych resortów, które po przeanalizowaniu dokumentu przedstawiły Komisji swoje stanowiska. Ich odpowiedzi zostały włączone do raportu końcowego. Ponadto w drugiej połowie czerwca 2026 roku odbyło się spotkanie członków Komisji z przedstawicielami kluczowych instytucji. Uczestniczyli w nim m.in. Minister Sprawiedliwości, Minister-Koordynator ds. Służb Specjalnych, a także reprezentanci Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Komendy Głównej Policji. Podczas rozmów omówiono wybrane rekomendacje Komisji oraz odniesiono się do stanowisk przesłanych przez poszczególne ministerstwa.

Raport zostanie opublikowany w najbliższym czasie, zgodnie z decyzją Prezesa Rady Ministrów. Komisja wyraża nadzieję, że zawarte w nim wnioski przełożą się na konkretne zmiany, które skutecznie zabezpieczą i wzmocnią społeczeństwo obywatelskie przed ewentualnymi represjami ze strony władzy publicznej.

Fot.Paweł Mazurek/MS