Głównym celem tegorocznej edycji URC 2026 (25-26 czerwca) stało się wzmocnienie międzynarodowego wsparcia dla odbudowy Ukrainy, stymulowanie inwestycji w tamtejszą gospodarkę oraz transformacja sektorów najbardziej dotkniętych rosyjską agresją. Nowym, integralnym elementem konferencji, zaproponowanym przez Polskę, okazał się wymiar bezpieczeństwa i obrony.

Praworządność i walka z korupcją warunkiem sukcesu

Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek wziął udział w uroczystym otwarciu konferencji, a następnie zasiadł w panelu dyskusyjnym zatytułowanym „Od reform do rezultatów: praworządność i walka z korupcją w procesie akcesyjnym Ukrainy”.

W dyskusji panelowej, obok Ministra Waldemara Żurka, głos zabrali m.in. David Lamm (Wicepremier i Minister Sprawiedliwości Wielkiej Brytanii), Wiktor Pawłuszczyk (Szef Narodowej Agencji ds. Zapobiegania Korupcji Ukrainy), Jacek Bilewicz (Zastępca Prokuratora Krajowego), Marta Kos (Komisarz UE ds. Rozszerzenia) oraz Gianluca Esposito (Dyrektor Generalny ds. Praw Człowieka i Rządów Prawa Rady Europy).

Podczas swojego wystąpienia szef polskiego resortu sprawiedliwości szczególną uwagę poświęcił relacji między stabilnością prawną a powodzeniem procesów gospodarczych.

Praworządność jest często postrzegana jako warunek członkostwa w Unii Europejskiej, ale z perspektywy odbudowy państwa jest czymś znacznie więcej - jest fundamentem zaufania. A bez zaufania nie ma ani inwestycji, ani trwałej transformacji państwa - wskazał.

Minister podkreślił także, że kluczowym elementem powojennej rekonstrukcji musi być pełne zabezpieczenie kapitału trafiającego na Ukrainę.

Doświadczenie Polski pokazuje, że trwała odbudowa państwa i rozwój gospodarczy są możliwe tylko wtedy, gdy inwestorzy, przedsiębiorcy i obywatele mają zaufanie do instytucji publicznych. Dlatego niezależne sądy, profesjonalna prokuratura i skuteczne mechanizmy przeciwdziałania korupcji są równie ważne jak odbudowa infrastruktury czy gospodarki. To one gwarantują bezpieczeństwo inwestycji, ochronę własności i przejrzyste wykorzystanie środków przeznaczonych na odbudowę. Walka z korupcją to długofalowy proces transformacji. Samo uchwalenie prawa nie wystarczy - musi być ono skutecznie i bezwzględnie egzekwowane w praktyce - zaznaczył Waldemar Żurek.

Szef resortu sprawiedliwości z uznaniem odniósł się do dotychczasowych wysiłków Ukrainy, która pomimo trwającej wojny zrealizowała ambitne reformy sądownictwa i instytucji antykorupcyjnych. Zwrócił uwagę na kluczową datę - 15 czerwca br., kiedy to ruszył pierwszy etap negocjacji z UE. Podkreślił, że to właśnie od sukcesu w budowaniu państwa prawa zależy, jak szybko Ukraina stanie się członkiem Wspólnoty.

Najważniejsza lekcja płynąca zarówno z doświadczeń Polski, jak i Ukrainy jest prosta: reformy praworządności to maraton, a nie sprint. Trwałe zmiany wymagają czasu, konsekwencji i szerokiego poparcia społecznego. Choć Ukraińcy walczą w niezwykle dramatycznej wojnie, w tym samym czasie skutecznie reformują swoje instytucje. Mamy świadomość, że procesy demokratyczne w kraju ogarniętym wojną są wystawione na ogromne ryzyko. Zdajemy sobie sprawę, że każdy konflikt zbrojny na taką skalę sprzyja korupcji. W realiach wojennych znacznie trudniej jest reformować państwo, ponieważ priorytetem staje się utrzymanie linii frontu, produkcja broni oraz zabezpieczenie dostaw. Nie możemy więc oceniać Ukrainy przez pryzmat stabilnej, nieogarniętej wojną demokracji, która dysponuje trwałymi procedurami publicznymi – takimi, jakie mamy m.in. w Polsce - powiedział.

Jednak, jak podkreślił minister, mając pełną świadomość tych nadzwyczajnych okoliczności, musimy jednocześnie pamiętać o unijnych standardach.

Procedury muszą być przestrzegane tak samo w każdym państwie członkowskim - nie możemy zastosować wobec Ukrainy żadnej taryfy ulgowej. Wszystkie kraje UE muszą wdrożyć te same instrumenty kontrolne. Wierzę, że te starania przyniosą owoce w postaci szybkich decyzji i otwierania kolejnych rozdziałów negocjacyjnych, a w finale zobaczymy koniec wojny i Ukrainę wstępującą do Unii Europejskiej. 

Współpraca międzynarodowa i spotkania bilateralne

Obok udziału w głównych panelach konferencji, program wizyty polskiej delegacji w Gdańsku objął szereg spotkań na najwyższym szczeblu. Minister Waldemar Żurek odbył m.in. dwustronne spotkanie z Davidem Lammy, Wicepremierem Zjednoczonego Królestwa, dedykowane polsko-brytyjskiej współpracy w obszarze wymiaru sprawiedliwości. Spotkał się również z Marszałkiem Województwa Pomorskiego Mieczysławem Strukiem.

Fot. Organizatorzy, MS