Program wizyty obejmował m.in. rozmowy z kierownictwem PE i Komisji LIBE, udział w posiedzeniu Grupy Monitorującej Demokrację, Praworządność i Prawa Podstawowe (DRFMG) oraz w projekcji filmu „Tysiąc tóg” w Parlamencie Europejskim i towarzyszącym jej panelu dyskusyjnym.

Spotkania w Parlamencie Europejskim: dwa główne tematy rozmów

W czasie wizyty minister Waldemar Żurek spotkał się z przewodniczącą Parlamentu Europejskiego Robertą Metsolą oraz z przewodniczącym Komisji ds. Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) Javierem Zarzalejosem. Jak wskazał, rozmowy miały jasno określony zakres i dotyczyły kluczowych wyzwań stojących obecnie przed Polską i Unią Europejską.

Dzisiaj spotkaliśmy się z przewodniczącą Parlamentu Europejskiego, z szefem komisji LIBE. I tak naprawdę nasze rozmowy dotyczyły dwóch zagadnień. Jedno to przywracanie praworządności zgodnie z polską konstytucją i prawem europejskim. Drugim tematem, niezwykle dla nas ważnym i symbolicznym jest inicjatywa, żeby w Europie obchodzić Dzień Sędziowskiej Niezawisłości – mówił podczas briefingu w Brukseli Waldemar Żurek. 

Minister zwrócił uwagę, że proces odbudowy praworządności w Polsce pozostaje wyzwaniem, ponieważ część kluczowych instytucji państwa nadal wymaga uporządkowania zgodnie z Konstytucją RP, co ma także znaczenie w relacjach z sądami europejskimi.

Mamy jeszcze bardzo dużo do zrobienia z polską praworządnością. Jak Państwo wiecie, te najważniejsze instytucje nadal nie są zgodne z polską konstytucją. Mamy z tym problemy w sądach europejskich i także wśród legalnych polskich sędziów – podkreślił minister.

W trakcie rozmów zaznaczył, że odbudowa praworządności jest jednym z priorytetów rządu i obejmuje pełne respektowanie prawa UE oraz orzeczeń TSUE i ETPCz, a także trwałe reformy wymiaru sprawiedliwości – w tym zmiany w systemie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, uregulowanie statusu sędziów powołanych w warunkach budzących wątpliwości co do zgodności z europejskimi standardami oraz reformę Krajowej Rady Sądownictwa zgodnie z Konstytucją RP oraz standardami UE i Rady Europy.

Podkreślił również, że nadrzędnym celem tych działań jest zapewnienie obywatelom prawa do rzetelnego procesu przed niezależnym i bezstronnym sądem oraz sprawnych i efektywnych postępowań.

Inicjatywa europejskiego Dnia Niezawisłości Sędziowskiej

Drugim z tematów rozmów była inicjatywa ustanowienia 11 stycznia europejskim Dniem Niezawisłości Sędziowskiej, nawiązująca do rocznicy Marszu Tysiąca Tóg – wydarzenia, które miało bezprecedensowy charakter w skali Europy.

Minister wskazywał, że taki dzień miałby wymiar europejski – jako symboliczne przypomnienie o roli niezależnych sądów i niezawisłych sędziów jako fundamentu demokracji oraz impuls do debaty o ochronie niezależności sądownictwa we wszystkich państwach członkowskich UE.

Minister przypomniał, że Marsz Tysiąca Tóg był pokojowym protestem prawników – zainicjowanym przez sędziów i wspieranym przez inne zawody prawnicze – a także, że polscy prawnicy wówczas otrzymali szerokie wsparcie środowisk europejskich oraz obywateli.

Dostaliśmy wtedy ogromne wsparcie także od prawników europejskich. Sędziowie z całej Europy ubrali swoje togi i przeszliśmy ulicami Warszawy przy ogromnym zainteresowaniu i wsparciu obywateli. Musimy im za to podziękować, bo to obywatele, polscy obywatele uratowali praworządność – zaznaczył minister.

„Tysiąc tóg” w Parlamencie Europejskim: debata o niezależności sądownictwa

Podczas wizyty w siedzibie Parlamentu Europejskiego odbyła się projekcja filmu „Tysiąc tóg”, upamiętniającego rocznicę marszu, oraz towarzyszący jej panel dyskusyjny „Right to Independence – Right to Europe” („Prawo do niezawisłości – prawo do Europy”).

W trakcie debaty minister Waldemar Żurek odniósł się m.in. do skutków zmian wprowadzanych po 2017 r. dla sytuacji sędziów oraz do obecnego etapu odbudowy praworządności w Polsce. Dyskusja dotyczyła również roli środowisk i organizacji sędziowskich, znaczenia niezawisłości dla europejskiej wspólnoty oraz odpowiedzialności instytucji europejskich za ochronę praworządności.

Posiedzenie DRFMG: działania na rzecz przywracania praworządności

Drugiego dnia wizyty minister Waldemar Żurek wziął udział w posiedzeniu Grupy Monitorującej Demokrację, Praworządność i Prawa Podstawowe Komisji LIBE (DRFMG) w Parlamencie Europejskim. Przedstawił tam kierunki działań podejmowanych w Polsce na rzecz przywracania standardów państwa prawa, podkreślając konieczność spójnego i kompleksowego podejścia do reform wymiaru sprawiedliwości.

Całościowa reforma sądownictwa i przywrócenie pełnej praworządności to jedno z kluczowych wyzwań dla Polski. Dlatego wszystkie działania w tym obszarze traktujemy jako priorytetowe – żaden element reformy nie może być uznany za mniej istotny. Tylko kompleksowe, równoległe zmiany w KRS, Trybunale Konstytucyjnym, Sądzie Najwyższym, prokuraturze i sądach powszechnych pozwolą stworzyć stabilny, sprawiedliwy i efektywny system oraz zapewnić jego prawidłowe funkcjonowanie – powiedział minister Waldemar Żurek.

Znaczenie wizyty

Dwudniowa wizyta ministra Waldemara Żurka w Brukseli stanowiła element konsekwentnego wzmacniania współpracy z instytucjami Unii Europejskiej w obszarze praworządności i reform wymiaru sprawiedliwości. Spotkania w Parlamencie Europejskim służyły podtrzymaniu stałego dialogu oraz budowaniu wspólnego rozumienia działań podejmowanych na rzecz umacniania standardów państwa prawa i niezależności sądów w UE.

Fot. European Parliament/MS