W asyście kompanii reprezentacyjnej Służby Więziennej wieniec pod pomnikiem „Anody” złożyła wiceministra sprawiedliwości Maria Ejchart. W obchodach uczestniczyli także wiceministrowie sprawiedliwości Dariusz Mazur oraz Sławomir Pałka, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, członkowie rodziny „Anody”, harcerze, a także – co nadało wydarzeniu szczególny wymiar pamięci historycznej – kombatanci i powstańcy.

Podczas ceremonii wiceministra podkreśliła heroizm młodego patrioty.

Gdy Warszawa była morzem ruin, Jan Rodowicz poszedł na Politechnikę i zaczął studia architektoniczne. W muzealnych gablotach zachowały się jego szkice, świadczące o talencie, precyzji i dążeniu do ładu w świecie chaosu i końca świata. „Anoda” płynął pod prąd beznadziei i nienawiści. Nie pozwolono mu na to: ówczesny wymiar niesprawiedliwości zniszczył ten talent. Dla nas, pracowników wolnego Ministerstwa Sprawiedliwości i wszystkich urzędników państwowych, to najtrudniejsza lekcja – państwo komunistyczne bało się wolnego, myślącego obywatela. Jan Rodowicz zostawił nam niedokończony szkic Polski – nowoczesnej, solidarnej i sprawiedliwej. To jego testament i wyzwanie dla przyszłych pokoleń Polek i Polaków. Czy potrafimy, tak pięknie, uparcie i mądrze jak on, budować zamiast niszczyć? To pytanie stawia nam ten 26-letni bohater, architekt naszych sumień. Cześć jego pamięci – mówiła wiceministra Ejchart.

Sylwetkę bohatera i okoliczności jego tragicznej śmierci wspominał major Jakub Nowakowski ps. „Tomek”, żołnierz batalionu „Zośka” i powstaniec warszawski.

Z powodu braku świadków oraz opieszałości PRL-owskich organów sądowych okoliczności jego śmierci nie zostały w pełni wyjaśnione do dziś. Niemniej jednak odpowiedzialność za nią ponosi władza komunistyczna, której zależało na wyeliminowaniu z społeczeństwa wybitnego, niezależnego inteligenta – przywódcy o nieprzeciętnym talencie i zaletach charakteru – mówił major Nowakowski.

Miejsce męczeństwa i pamięci

Pomnik Jana Rodowicza odsłonięto przed siedzibą Ministerstwa Sprawiedliwości, ponieważ w czasach dyktatury komunistycznej znajdowało się tu Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. W tym budynku więziono i katowano polskich działaczy niepodległościowych. Upamiętnienie „Anody” to symboliczne oddanie sprawiedliwości bohaterom, którzy poświęcili życie w walce o wolność i fundamentalne wartości.

Autorką obelisku jest Joanna Rodowicz, krewna bohatera, która również uczestniczyła w dzisiejszej ceremonii.

Czasem świat traci nie tylko człowieka, ale wraz z nim całe piękno, które mógłby mu podarować – mówiła artystka wspominając „Anodę” .

Kim był Jan Rodowicz „Anoda”?

Urodził się 7 marca 1923 r. w Warszawie. Wstąpił do słynnej 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej „Pomarańczarnia”, do której należeli także Aleksy Dawidowski „Alek”, Jan Bytnar „Rudy” oraz Tadeusz Zawadzki „Zośka” – bohaterowie „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego.

Podczas niemieckiej okupacji „Anoda” brał udział w kluczowych operacjach Grup Szturmowych Szarych Szeregów, m.in. w akcji pod Arsenałem (odbicie „Rudego” z rąk Gestapo) oraz akcji „Celestynów” (uratowanie więźniów zmierzających do Auschwitz-Birkenau).

W Powstaniu Warszawskim służył jako zastępca dowódcy 3. plutonu „Felek” na Woli. 11 sierpnia 1944 r. odznaczono go Krzyżem Virtuti Militari, a za zasługi awansowano na porucznika. Po wojnie podjął studia na Politechnice Warszawskiej (najpierw Wydział Elektryczny, potem Architektury).

24 grudnia 1948 r. aresztował go Urząd Bezpieczeństwa. Po brutalnym śledztwie zginął 7 stycznia 1949 r. w niewyjaśnionych okolicznościach – oficjalnie „wyskoczył” z IV piętra, choć najprawdopodobniej został wypchnięty. Spoczywa w rodzinnym grobie na Starych Powązkach obok brata Zygmunta, porucznika AK, poległego w Powstaniu Warszawskim.
 

Fot. Paweł Mazurek/MS
Baza zdjęć dla mediów:  MS_GOV_PL’s albums | Flickr