Rozmowy w części dotyczącej wymiaru sprawiedliwości dotyczyły dwóch istotnych  kwestii - wprowadzenia nowych regulacji w sprawie zatrzymywania danych telekomunikacyjnych (retencji danych) oraz zapewnienia dzieciom prawa do bycia wysłuchanym w postępowaniach z zakresu prawa rodzinnego.

Od czasu unieważnienia przez Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) dyrektywy 2006/24/WE w Europie utrzymuje się niepewność prawna co do zasad zbierania danych i dostępu do nich przez organy ścigania. Nowe unijne regulacje mają pomóc w wypracowaniu jednolitych i bezpiecznych rozwiązań w oparciu o prowadzoną obecnie przez Komisję Europejską ocenę skutków. Dla organów ścigania retencja danych pozostaje bowiem kluczowym narzędziem w zapobieganiu i ściganiu przestępczości.

Z kolei właściwe zabezpieczenie praw dziecka wymaga traktowania go jako podmiotu, a nie przedmiotu postępowania. Pominięcie głosu dzieci niesie ogromne ryzyko i może prowadzić do wadliwych wyroków, które stawiają interesy dorosłych ponad dobrem i bezpieczeństwem najmłodszych. Umożliwienie dzieciom wyrażenia własnego zdania pozwala na wydawanie sprawiedliwych orzeczeń, o wiele lepiej dopasowanych do ich realnych potrzeb.

Retencja danych

Wspólne rozwiązania powinny zapewniać jednolite i uwzględniające wytycznewynikające z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE ramy prawne dla przechowywania i udostępniania danych na potrzeby zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępczości - wskazał podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Dariusz Mazur.

Polska w pełni popiera wprowadzenie wspólnych unijnych przepisów o przechowywaniu danych telekomunikacyjnych. Nowe regulacje zakończą chaos prawny, usprawnią ściganie przestępczości transgranicznej i zapewnią ochronę praw obywateli.

Unia powinna ujednolicić obowiązki operatorów, rodzaj zbieranych danych, minimalny czas ich przechowywania oraz standardy bezpieczeństwa. Kraje członkowskie muszą jednak zachować swobodę w decydowaniu, które konkretnie służby i za pomocą jakich procedur krajowych uzyskują dostęp do tych informacji.

W dyskusji należy jasno oddzielać samo przechowywanie danych przez operatorów telekomunikacyjnych od momentu uzyskiwania dostępu do nich przez służby.. Konieczny jest także stały dialog z dostawcami usług, aby nowe wymogi były technicznie wykonalne.

Głos dziecka w sprawach z zakresu prawa rodzinnego

Wiceminister Dariusz Mazur podkreślił, że udzielenie głosu najmłodszym jest kluczowe w postępowaniach z zakresu prawa rodzinnego. Orzeczenia wydane po wysłuchaniu dziecka są lepiej dostosowane do jego sytuacji i lepiej uwzględniają jego interesy i potrzeby.

Minister wskazał, że wysłuchanie powinno odbywać się poza tradycyjną salą sądową, w specjalnie przystosowanym do tego pomieszczeniu. Rozmowę powinien prowadzić odpowiednio do tego przygotowany sędzia, a w razie potrzeby dziecko powinien wspierać psycholog oraz profesjonalny reprezentant.

Równie ważny jest sposób komunikacji: wszelkie informacje muszą być przekazywane dziecku prostym językiem, dostosowanym do jego wieku i emocjonalnej wrażliwości. W przypadku dzieci z trudnościami w komunikacji warto sięgać po metody komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC).

Potrzebne są regularne szkolenia i podnoszenie kompetencji prawników biorących udział w takich postępowaniach, w tym sędziów, tak aby mogli efektywnie stosować już istniejące rozwiązania. Ważna jest również wymiana doświadczeń i dobrych praktyk między państwami członkowskimi - podkreślił wiceminister Dariusz Mazur.

Zdjęcia: Ireland's Presidency of the Council of the EU 2026