Ministerstwo Sprawiedliwości otrzymało opinie RGNiSW i KRASP w sprawie prowadzonego postępowania dotyczącego możliwości odwołania dr. Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Zasięgnięcie opinii jest elementem procedury przewidzianej w art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którym minister może odwołać rektora, jeżeli rektor rażąco lub uporczywie narusza przepisy prawa, po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz właściwej konferencji rektorów.

Stanowisko Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich

Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich pozytywnie zaopiniowała odwołanie dr. Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

KRASP analizowała trzy główne zarzuty wobec dr. Sopińskiego: nieprawidłowości w postępowaniach o nadanie stopnia doktora prowadzonych w Akademii Wymiaru Sprawiedliwości, kwestie zachowania zasady apolityczności przez Rektora-Komendanta oraz sporu dotyczącego realizacji umowy w zakresie aplikacji kuratorskiej.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu KRASP wskazała, że błędne ukształtowanie zasad prowadzenia postępowań awansowych w AWS, problemy ujawnione w zakończonych już postępowaniach oraz skutki tych błędów w postaci wznowienia postępowań przez Radę Doskonałości Naukowej pozwalają uznać działania Rektora-Komendanta jako kwalifikowaną formę naruszenia prawa.

KRASP zwróciła uwagę, że Rektor-Komendant, jako osoba kierująca uczelnią, przewodniczący Senatu oraz podmiot odpowiedzialny za zapewnianie wykonywania przepisów obowiązujących w uczelni, był zobowiązany do reagowania na wadliwe rozwiązania organizacyjne i prawne.

Szczególne znaczenie ma stanowisko KRASP dotyczące zasady apolityczności. Instytucja wskazała, że choć nie można generalnie wykluczyć udziału nauczycieli akademickich w debacie publicznej, to sytuacja Rektora-Komendanta AWS ma charakter szczególny. Akademia Wymiaru Sprawiedliwości jest uczelnią służb państwowych, a Rektor-Komendant jest jednocześnie organem Służby Więziennej. W opinii KRASP publiczna aktywność Rektora-Komendanta, w tym wypowiedzi i działania podejmowane w kontekście sporów politycznych, mogły być oceniane jako nieprzystające do roli osoby kierującej uczelnią służb państwowych oraz pełniącej funkcję organu Służby Więziennej.

KRASP uznała, że stwierdzone naruszenia miały charakter powtarzalny, długotrwały i istotny, a postawa Rektora-Komendanta wskazuje na brak przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Stanowisko Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego zwróciła uwagę na szczególny status Akademii Wymiaru Sprawiedliwości. AWS jest uczelnią służb państwowych nadzorowaną przez Ministra Sprawiedliwości, a jednocześnie jednostką organizacyjną Służby Więziennej. Rektor-Komendant jest natomiast organem Służby Więziennej.

Stanowisko RGNiSW wzmacnia ocenę, że działania Rektora-Komendanta AWS nie mogą być analizowane wyłącznie przez pryzmat typowej autonomii akademickiej. Od osoby kierującej tą instytucją wymagane jest szczególne przestrzeganie zasad legalizmu, odpowiedzialności służbowej i apolityczności.

Rada wskazała, że w przypadku rażących lub uporczywych naruszeń prawa przez rektora, Minister Sprawiedliwości ma podstawy do jego odwołania, co jest zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym.

Działania Ministerstwa Sprawiedliwości

Obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania uczelni, utrzymania wysokich standardów kształcenia i apolityczności jej działania, jako uczelni kształcącej przede wszystkim funkcjonariuszy służby więziennej.

Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśla, że Akademia Wymiaru Sprawiedliwości powinna pozostawać instytucją działającą w sposób zgodny z prawem, transparentny i odporny na wykorzystywanie jej autorytetu w bieżących sporach politycznych. Dotyczy to zwłaszcza uczelni odpowiedzialnej za kształcenie kadr dla instytucji wymiaru sprawiedliwości i Służby Więziennej.

Otrzymane opinie KRASP i RGNiSW zostaną uwzględnione w dalszym toku postępowania. Dalsze działania zostaną podjęte zgodnie z przepisami prawa, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego oraz prawa strony do udziału w postępowaniu.