Druga edycja projektu stanowi kontynuację działań Ministerstwa Sprawiedliwości, których celem jest przybliżenie młodym prawnikom specyfiki pracy w sądownictwie oraz możliwości rozwoju zawodowego w tym obszarze.

Nowa formuła: Od teorii do praktyki

Podczas pilotażowych warsztatów w Warszawie studenci mieli możliwość poznania pracę sądu „od kuchni”. Uczestnicy brali udział w obserwacji rozprawy, pracowali na aktach oraz uczestniczyli w sesjach Q&A z doświadczonymi praktykami. Taka formuła pozwala skonfrontować wiedzę akademicką z realiami pracy asystenta sędziego.

Wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur podczas spotkania ze studentami podkreślił znaczenie roli asystentów w funkcjonowaniu sądów oraz ich wpływ na sprawność postępowań. Jak zaznaczył, współczesne sądownictwo nie może efektywnie funkcjonować bez silnego pionu asystenckiego.

Rola asystenta we wspieraniu sędziego jest ogromna. Zakres jego pracy obejmuje m.in. sporządzanie projektów zarządzeń, wyroków i uzasadnień, analizę akt sprawy, wyszukiwanie orzecznictwa oraz literatury, a coraz częściej także aktów prawa międzynarodowego. Obejmuje także opracowywanie projektów odpowiedzi i pism, kontrolę stanu spraw odroczonych czy wsparcie organizacyjne pracy sędziego . To jeden z filarów sprawnego działania wymiaru sprawiedliwości. Z praktyki wiem, jak ważna jest ta praca dla funkcjonowania sądów - mówił wiceminister Dariusz Mazur.

Wiceminister zwrócił również uwagę na rozwojowy charakter tej ścieżki zawodowej oraz jej znaczenie dla młodych prawników:

To praca najbardziej merytoryczna z merytorycznych, jeśli chodzi o zawody prawnicze. Asystent ma kontakt z pełnym spektrum spraw i pism procesowych - od prokuratora, przez adwokatów i radców prawnych - oraz uczestniczy w przygotowywaniu projektów decyzji procesowych sądu i ich uzasadnień - wyjaśniał zebranym studentom.

To doskonały start dla młodych adeptów prawa, ponieważ studia mają w dużym stopniu charakter teoretyczny. Często nie mają oni wyobrażenia, jak w praktyce wygląda praca prawnika. Tymczasem istnieje duża różnica między law in books - prawem „w książkach” - a law in action, czyli tym, jak jest ono faktycznie stosowane. Praca w sądzie pozwala zobaczyć różne aspekty zawodów prawniczych i zdobyć praktyczne przygotowanie, które umożliwia świadomy wybór dalszej drogi zawodowej - podkreślił Dariusz Mazur.

 Jak dodał, praca w sądzie daje unikalną możliwość poznania różnych zawodów prawniczych w praktyce:

W sądzie mamy „konglomerat wszystkiego”, dlatego trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce na rozpoczęcie kariery prawniczej i inwestycję w rozwój zawodowy niż stanowisko asystenta sędziego - przekonywał wiceminister.

Pierwsza linia frontu orzeczniczego

O tym, jak realny wpływ na kształtowanie wymiaru sprawiedliwości mają asystenci, mówiła ambasadorka projektu, asystent sędziego w Sądzie Okręgowym w Warszawie Monika Kucharska.

My jako asystenci jesteśmy na pierwszej linii frontu. To my dokonujemy pierwszej selekcji informacji i wskazujemy sędziemu, na co warto zwrócić uwagę, przygotowując propozycje różnych rozstrzygnięć. Jesteśmy takimi cichymi pomocnikami, od których pracy i od tego, co uda nam się odnaleźć w aktach czy literaturze, często uzależnione są finalne orzeczenia - wyjaśniała Monika Kucharska.

Asystent sędziego – zawód z perspektywą

Projekt „Asystent Sędziego – Prawo. Praktyka. Przyszłość” podkreśla rosnące znaczenie zawodu asystenta sędziego jako jednego z filarów sprawnego funkcjonowania sądów oraz atrakcyjnej ścieżki kariery prawniczej.

Wprowadzone przez Ministerstwo Sprawiedliwości zmiany legislacyjne otworzyły dostęp do zawodu już na etapie studiów - studenci IV i V roku prawa mogą ubiegać się o stanowisko młodszego asystenta sędziego i zdobywać doświadczenie jeszcze przed ukończeniem studiów.

Praca asystenta, zwłaszcza dla młodego człowieka, to poligon doświadczalny, gdzie z bliska można przyjrzeć się pracy prokuratora, adwokata czy obrońcy. Nawet rok czy półtora pracy w sądzie sprawia, że wiedza  zarówno merytoryczna, jak i praktyczna jest znacznie większa przy podejściu do egzaminu wstępnego na aplikację. To realne przygotowanie do dalszej kariery prawniczej - podkreślała podczas spotkania ze studentami Marta Kożuchowska-Warywoda, dyrektorka departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych.  

W ostatnim czasie resort wprowadził szereg rozwiązań wzmacniających tę ścieżkę zawodową obejmujące m.in. podwyżki wynagrodzeń, skrócenie ścieżki awansu z 10 do 7 lat na stanowisku starszego asystenta czy wprowadzenie możliwości trzech podejść do egzaminu sędziowskiego i prokuratorskiego dla aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Projekt „Asystent Sędziego – Prawo. Praktyka. Przyszłość” stanowi jedno z działań wspierających te zmiany, łącząc funkcję edukacyjną i rekrutacyjną.

Szerszy zasięg projektu

Pierwsza edycja projektu, realizowana w 2025 roku, spotkała się z dużym zainteresowaniem - zgromadziła ponad 1000 uczestników. Program przyniósł również wymierne efekty kadrowe - w drugim półroczu 2025 r. obsadzono ok. 67% wolnych etatów asystenckich w całym kraju, znacząco ograniczając liczbę wakatów. Obecnie w sądach pracuje już 5268 asystentów.

Druga edycja projektu została rozszerzona zarówno pod względem formuły, jak i zasięgu. Obejmuje także nowe ośrodki, m.in. Kraków, Łódź, Wrocław, Białystok, Rzeszów i Lublin.

Warszawski pilotaż otworzył część praktyczną projektu, która będzie kontynuowana w kolejnych ośrodkach w całym kraju.

Więcej informacji o projekcie Asystent Sędziego – Prawo, praktyka, przyszłość

Fot. Cezary Strawianko/MS