Wymiar sprawiedliwości bliżej obywateli

W dniach 21 -23 października 2026 r. w Stambule odbywa się konferencja OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) poświęcona równemu dostępowi do wymiaru sprawiedliwości. Tegoroczne wydarzenie koncentruje się na roli wymiaru sprawiedliwości jako usługi publicznej wspierającej rozwój gospodarczy, konkurencyjność, sprawne funkcjonowanie państwa i stabilność społeczną.

Przedstawiciele państw OECD oraz eksperci dyskutowali o reformach, które mają ułatwiać obywatelom i przedsiębiorcom korzystanie z wymiaru sprawiedliwości. Wśród najważniejszych tematów były uproszczenie procedur, ograniczenie biurokracji, poprawa współpracy między instytucjami oraz wykorzystanie nowoczesnych technologii.

Cyfryzacja i sztuczna inteligencja – polskie doświadczenia

Pierwszego dnia konferencji odbył się Dialog Liderów Sprawiedliwości OECD - spotkanie wysokiego szczebla z udziałem ministrów sprawiedliwości, sekretarzy stanu i przedstawicieli najwyższych instytucji sądowych. W panelu poświęconym cyfryzacji i wykorzystaniu sztucznej inteligencji głos zabrał wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur.

Wiceminister przedstawił założenia programu Deregulacja 2.0 oraz działania na rzecz cyfryzacji sądów i prokuratur. Podkreślił, że celem zmian jest uproszczenie procedur, ograniczenie biurokracji i umożliwienie obywatelom oraz przedsiębiorcom załatwiania coraz większej liczby spraw przez internet.

Cyfrowa transformacja wymiaru sprawiedliwości nie może być postrzegana wyłącznie przez pryzmat sądów. To cały ekosystem usług, rejestrów i procesów wspierających funkcjonowanie państwa prawa - także te, które nie są bezpośrednio związane z prowadzeniem postępowań sądowych, ale mają realny wpływ na obywateli, przedsiębiorców i administrację publiczną - podsumował wiceminister Dariusz Mazur.

Jednym z tematów wystąpienia było również wykorzystanie sztucznej inteligencji w wymiarze sprawiedliwości. Minister Mazur podkreślił znaczenie odpowiedzialnego i kontrolowanego wdrażania nowych rozwiązań, od oceny ryzyka i pilotażu, przez analizę skuteczności, aż po decyzję o ewentualnym szerszym zastosowaniu.

Przykładem takich działań jest współpraca Naczelnego Sądu Administracyjnego i Ministerstwa Cyfryzacji, które 20 października podpisały list intencyjny dotyczący wdrażania sztucznej inteligencji w sądownictwie administracyjnym.

W pierwszym etapie 30 pracowników NSA przetestuje Asystenta Urzędniczego AI - narzędzie wspierające m.in. streszczanie i porównywanie dokumentów, przygotowywanie projektów pism, wyszukiwanie przepisów oraz anonimizację. Wyniki pilotażu mają posłużyć do opracowania dedykowanego asystenta AI dla sędziów sądów administracyjnych. Nowe rozwiązania mają wspierać pracę człowieka, a nie zastępować go w podejmowaniu decyzji.

Międzynarodowa dyskusja o przyszłości wymiaru sprawiedliwości

W kolejnych dniach konferencja kontynuowana jest w formule eksperckich dyskusji przy okrągłym stole. Uczestniczą w nich przedstawiciele administracji publicznej, sądów, instytucji zajmujących się rozstrzyganiem sporów, biznesu, organizacji międzynarodowych, środowisk akademickich i społeczeństwa obywatelskiego.

Uczestnicy analizują, jak dostosować wymiar sprawiedliwości do zmieniających się potrzeb społecznych i gospodarczych. Dyskusje dotyczą m.in. ograniczania barier administracyjnych, efektywniejszego wykorzystania środków publicznych oraz odpowiedzialnego wdrażania technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji.

Wspólnym celem jest budowanie bardziej dostępnego, sprawnego i przyjaznego obywatelom wymiaru sprawiedliwości, który odpowiada na potrzeby współczesnego społeczeństwa.

Fot. MS