Nowelizacja umożliwia absolwentom Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) zdawanie egzaminów sędziowskiego i prokuratorskiego w dodatkowym, trzecim terminie. 

Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami, w przypadku niezdania w pierwszym terminie egzaminu sędziowskiego bądź prokuratorskiego, aplikanci mogą do niego przystąpić ponownie tylko raz. Dwukrotne niezdanie egzaminu uniemożliwia zostanie sędzią lub prokuratorem po zakończeniu kształcenia w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

Wprowadzenie możliwości łącznie trzykrotnego podejścia do egzaminów to rozwiązanie kompromisowe, które bierze pod uwagę wysoki poziom przygotowania i znaczny wysiłek aplikantów, którzy zaliczyli wszystkie sprawdziany i praktyki w trakcie aplikacji finansowanej ze środków publicznych. Jednocześnie reaguje na pilne potrzeby kadrowe sądów i prokuratur, umożliwiając obsadzenie stanowisk w racjonalnym czasie po ukończeniu kształcenia.

Zatwierdzone dziś przez rząd zmiany to ważny krok w kierunku wzmocnienia kadr wymiaru sprawiedliwości, uwzględniający zarówno wysiłek aplikantów, jak i potrzeby społeczeństwa. Odpowiadają one na postulaty środowiska prawniczego, a także uwzględniają różne skomplikowane sytuacje rodzinne i życiowe, dbając o sprawiedliwe zasady – podkreśla szef resortu sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Najważniejsze rozwiązania projektu

• Trzykrotne podejście do egzaminu zawodowego dla osób, które dwukrotnie przystąpiły do egzaminu, ale nie uzyskały pozytywnego wyniku.
• Po pierwszym niezdaniu - ponowne podejście w bezpośrednio kolejnym terminie, czyli tym, w którym do egzaminu przystępują aplikanci z kolejnego rocznika aplikacji.
• Po dwukrotnym niezdanym egzaminie – trzecie (ostatnie) podejście będzie możliwe nie później niż w ciągu 5 lat od dnia ukończenia aplikacji.
• Jasne zasady terminów liczonych w latach (zamiast skomplikowanych okresów miesięcznych), eliminujące niejasności i błędy interpretacyjne.

Wykluczenia z uprawnienia do dodatkowych podejść

Uprawnienia do dodatkowego nie będzie przysługiwać m.in. aplikantom, którzy nie przystąpili do egzaminu w wyznaczonym terminie – nie uzyskawszy zezwolenia na późniejszy termin – oraz tym, którzy egzamin przerwali bez usprawiedliwienia. Dyrektor KSSiP może wyrazić zgodę na późniejszy termin egzaminu (np. z powodu choroby lub wypadku), co pozwala na uwzględnienie szczególnych sytuacji życiowych.

Zmiany dla aplikantów z poprzednich roczników

Osoby, które w latach 2013-2026 dwukrotnie nie zdały egzaminu zawodowego, będą miały możliwość jeszcze jeden raz do niego podejść w jednym z terminów w ciągu 5 lat od wejścia w życie nowelizacji ustawy.

Ze względu na zbliżający się termin egzaminów sędziowskiego i prokuratorskiego (od 3 lutego 2026 r.) nowelizacja obejmuje również aplikantów zdających egzamin w 2026 r., dla których będzie to drugi termin.

Nowe rozwiązania przyniosą zwiększenie liczby osób ubiegających się o stanowiska asesorskie, poprawę sytuacji kadrowej sądów i prokuratur oraz przyczynią się do skrócenia czasu trwania postępowań.

Rola Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury

KSSiP została powołana w 2009 roku. Jej działalność nadzoruje Minister Sprawiedliwości.

To jedyna centralna instytucja w Polsce odpowiedzialna za szkolenie wstępne i ustawiczne kadr sądów powszechnych oraz prokuratury. Prowadzi aplikacje zawodów prawniczych, kształci sędziów i prokuratorów, a także przeprowadza analizy oraz badania służące wypracowaniu standardów kompetencji i kwalifikacji. Współpracuje z uczelniami oraz instytucjami naukowymi w kraju i za granicą.

Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.