Pouczenia w postępowaniu karnym to obowiązkowe informacje przekazywane uczestnikom postępowania (np. stronom, świadkom i pokrzywdzonym) przez sąd lub inny organ prowadzący sprawę. Dotyczą one ich praw i obowiązków, odpowiedzialności karnej (np. za składanie fałszywych zeznań) oraz możliwości, z których mogą skorzystać w trakcie postępowania, takich jak prawo do odmowy składania zeznań, prawo do żądania jawności rozprawy czy prawo do obrońcy.

Pouczenia są ważne, ponieważ pomagają uczestnikom zrozumieć ich prawa i obowiązki, zapewniają prawidłowy przebieg postępowania oraz chronią prawa zarówno oskarżonego, jak i pokrzywdzonego.

Dlatego Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, który ma ujednolicić i uprościć zasady informowania uczestników postępowania o ich prawach i obowiązkach. Nowe przepisy pozwolą na wprowadzenie bardziej zrozumiałych i jasnych pouczeń. Dodatkowo ich treść wraz z tłumaczeniami na najczęściej używane języki obce będzie publikowana na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, co ułatwi dostęp do informacji - także osobom nieposługującym się na co dzień językiem polskim.

Najważniejsze rozwiązania:

• uporządkowanie i doprecyzowanie zasad informowania uczestników postępowania karnego o ich prawach i obowiązkach
• rozszerzenie pouczeń dla osób zatrzymanych i tymczasowo aresztowanych,
• uproszczenie i uporządkowanie pouczeń w postępowaniu przygotowawczym,
• uzupełnienie informacji przekazywanych oskarżonym przy doręczeniu aktu oskarżenia
• rozszerzenie pouczeń dotyczących wyroku nakazowego. Oskarżeni i pokrzywdzeni otrzymają bardziej szczegółowe informacje dotyczące zasad wniesienia sprzeciwu, terminów, możliwości ich przywrócenia oraz skutków złożenia sprzeciwu po terminie
• wprowadzenie nowych pouczeń dla stron postępowania w związku z posiedzeniami i rozprawami
• wzory będą publikowane w drodze rozporządzeń oraz dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wraz z tłumaczeniami na najczęściej używane języki obce

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.