Wśród projektów skierowanych pod obrady izby wyższej znajdują się regulacje dotyczące reformy ustrojowej sądownictwa, cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, usprawnienia postępowania karnego oraz humanizacji systemu penitencjarnego.

1. Przywrócenie prawa do niezależnego i bezstronnego sądu

Ustawa o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2026.

Kluczowe rozwiązania:

• Pewność wyroków i ochrona obywateli: wydane dotychczas wyroki pozostają w mocy (z wyjątkiem spraw, w których ich legalność była konsekwentnie kwestionowana w toku postępowania), co gwarantuje stabilność obrotu prawnego,
• Szybsze procesy: uporządkowanie statusu sędziów wyeliminuje masowe wnioski o ich wyłączenie, przyspieszając rozpoznawanie spraw,
• Sprawiedliwa weryfikacja: wprowadzono przejrzyste zasady ponownych, legalnych konkursów. Zdecydowana większość sędziów będzie mogła kontynuować pracę i ubiegać się o awans po przejściu zgodnej z prawem procedury,
• Zniesienie kontrowersyjnych instytucji: ustawa znosi Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN oraz skargę nadzwyczajną (w zamian wzmocniono skargę kasacyjną). Uporządkowano także status Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN,
• Ochrona budżetu państwa: dostosowanie procedur do standardów konstytucyjnych i międzynarodowych zatrzyma dalszy wypływ środków na odszkodowania i kary finansowe.

2. Nowelizacja Prawa o ustroju sądów powszechnych, sądów wojskowych oraz Prawa o prokuraturze

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz ustawy - Prawo o prokuraturze.

Istota i cel regulacji:

• Nowe uregulowanie zasad przejścia i dalszego pełnienia służby przez sędziów po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku.
• Kompleksowa reforma instytucji delegowania sędziów, ze szczególnym uwzględnieniem precyzyjnych ram i ograniczeń dla delegowań pozaorzeczniczych.

3. Dostępność dla osób głuchych oraz cyfryzacja sądów

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Istota i cel regulacji:

• Gwarancja bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego dla osób głuchych na każdym etapie postępowania sądowego.
• Wdrożenie teleinformatycznych rozwiązań umożliwiających prowadzenie centralnych, elektronicznych list biegłych sądowych.
• Dalszy rozwój infrastruktury cyfrowej w sądownictwie oraz podniesienie standardów bezpieczeństwa systemów IT.

4. Usprawnienie procedury karnej i cyfryzacja doręczeń

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy o doręczeniach elektronicznych.

Istota i cel regulacji:

• Zwiększenie dynamiki postępowań karnych i usprawnienie mechanizmów procesowych.
• Wzmocnienie standardów ochrony danych osobowych świadków występujących w procesie.
• Integracja rozwiązań z doręczeniami elektronicznymi i dostosowanie norm procesowych do stanu współczesnej wiedzy kryminalistycznej oraz technologii informatycznych.

5. Standaryzacja pouczeń procesowych

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego.

Istota i cel regulacji:

Rozszerzenie i uporządkowanie pouczeń o prawach i obowiązkach oskarżonego, pokrzywdzonego oraz świadka na etapie sądowym. Ustawa nadaje Ministrowi Sprawiedliwości upoważnienie do określania jednolicie brzmiących wzorów pisemnych pouczeń w drodze rozporządzenia, co podniesie świadomość prawną uczestników postępowań.

6. Rozszerzenie Systemu Dozoru Elektronicznego (SDE)

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy.

Istota i cel regulacji:

• Ograniczenie przeludnienia w zakładach karnych i racjonalizacja kosztów wykonania kary pozbawienia wolności.
• Poszerzenie kręgu skazanych uprawnionych do odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego (SDE) poza murami więziennymi.
• Regulacja obejmie skazanych na kary poniżej 3 lat pozbawienia wolności, którzy po odbyciu części wyroku w jednostce penitencjarnej mają do odbycia pozostałą część kary w wymiarze od ponad 6 miesięcy do 1 roku i 6 miesięcy.