Celem spotkania (28 lipca br.) było zainicjowanie stałej współpracy pomiędzy organizacjami wspierającymi osoby opuszczające zakłady karne, wymiana doświadczeń oraz wypracowanie wspólnych rekomendacji dotyczących systemu pomocy postpenitencjarnej. Uczestnicy podkreślali, że skuteczna readaptacja społeczna osób opuszczających więzienia wymaga ścisłej współpracy organizacji społecznych, służby więziennej, kuratorów sądowych oraz instytucji pomocy społecznej.

Dzisiejsze wydarzenie ma być przede wszystkim przestrzenią do budowania sieci współpracy i partnerstwa pomiędzy organizacjami, które na co dzień realizują niezwykle trudne i odpowiedzialne zadania z zakresu pomocy postpenitencjarnej. Chcemy wspierać rozwój Państwa kompetencji organizacyjnych. Organizacje realizujące wsparcie finansowane z Funduszu Sprawiedliwości muszą mieć silny, wyraźny i słyszalny głos w przestrzeni publicznej. Zależy nam na tym, abyście wypracowywali wspólne stanowiska, które będą dla nas – jako dysponenta Funduszu – cennym punktem odniesienia – mówił otwierając spotkanie wiceminister sprawiedliwości Sławomir Pałka.

Stabilne finansowanie i 15 mln zł rocznie na działania NGO

Przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości zapowiedzieli dalszy rozwój systemu wsparcia. W przygotowywanym programie na lata 2027-2029 planowane jest przeznaczenie 15 mln zł rocznie na działania organizacji pozarządowych, a kolejne konkursy mają być realizowane w formule wieloletniej, co zapewni większą stabilność finansowania i ciągłość pomocy.

Specyfika pomocy postpenitencjarnej polega na tym, że mamy tu trzech bardzo ważnych aktorów. Ta współpraca nie może odbywać się wyłącznie na poziomie centralnym. Najważniejszym kanałem Państwa działań jest to, co robicie lokalnie, oraz to, jaką współpracę udaje Wam się nawiązać z sądami, Służbą Więzienną i służbą kuratorską – podkreślił Tomasz Gajewski Dyrektor Departamentu Funduszy i Nieodpłatnej Pomocy Prawnej.

Praktyka wsparcia, dobre wzorce i wyzwania systemowe

Podczas spotkania organizacje przedstawiły swoje doświadczenia i dobre praktyki. Wiele z nich prowadzi całodobowe ośrodki wsparcia, oferując zakwaterowanie, wyżywienie, pomoc psychologiczną, prawną, terapeutyczną oraz aktywizację zawodową. Szczególną uwagę zwracano na znaczenie kompleksowego wsparcia w pierwszych tygodniach po opuszczeniu zakładu karnego, kiedy ryzyko wykluczenia społecznego, bezdomności czy powrotu do przestępstwa jest najwyższe.

Uczestnicy wskazali również na wyzwania systemowe. Do najczęściej wymienianych należą ograniczony przepływ informacji pomiędzy instytucjami, trudności w pozyskiwaniu danych niezbędnych do planowania pomocy dla podopiecznych, problemy mieszkaniowe oraz konieczność zapewnienia stabilnego finansowania placówek całodobowych. Organizacje podkreślały także potrzebę budowania pozytywnego wizerunku osób opuszczających zakłady karne i przełamywania społecznych stereotypów.

W trakcie spotkania zaprezentowano działalność kilkunastu organizacji z różnych regionów Polski, które każdego roku udzielają wsparcia tysiącom osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Przedstawione przykłady pokazały, że skuteczna pomoc postpenitencjarna nie ogranicza się do wsparcia materialnego, lecz obejmuje długofalową pracę nad samodzielnością, podjęciem zatrudnienia, leczeniem uzależnień i odbudową relacji społecznych.

Ministerstwo zapowiedziało kontynuację spotkań sieciujących i rozwijanie platformy współpracy między organizacjami. Ich efektem ma być stworzenie silnej, ogólnopolskiej sieci podmiotów wspierających osoby opuszczające zakłady karne oraz wypracowanie wspólnych standardów pomocy, które zwiększą skuteczność procesu readaptacji społecznej.

Fot. Paweł Mazurek/MS