W całej Europie narasta fala różnych nacjonalizmów. Fala, która się rozlewa się coraz szerzej. Musimy o tym pamiętać i zrobić wszystko, żeby walczyć z nienawiścią i hejtem. Ale musimy to robić mądrze. Jestem zdeterminowany, żeby z przejawami różnego rodzaju nienawiści walczyć. Nie boimy się o tym głośno mówić i nie unikamy zwarcia z tymi, którzy próbują zmienić nasz kraj – powiedział minister Żurek.

Organizacje społeczne są ważnym partnerem

Jednym z głównych tematów spotkania (8 października) była rola organizacji pozarządowych w systemie przeciwdziałania i zgłaszania przestępstw.

To organizacje społeczne są najbliżej osób pokrzywdzonych. Pomagają im w zgłaszaniu przestępstw, dokumentują przypadki nienawiści i przemocy oraz mogą przekazywać organom ścigania informacje istotne dla prowadzonych postępowań. A każde takie zawiadomienie zwiększa widoczność doświadczeń z którymi spotyka się społeczeństwo. Rzetelnie zebrany i odpowiednio zabezpieczony materiał może znacząco ułatwić prokuratorowi podjęcie dalszych czynności i przyczynić się do szybszego ustalenia sprawcy. Dlatego współpraca między prokuraturą, Policją i organizacjami społecznymi jest istotnym elementem skutecznego reagowania.

Dezinformacja, podszywanie się i bezpieczeństwo w Internecie

Ważnym elementem rozmowy była kwestia dezinformacji i działań podejmowanych w przestrzeni internetowej. Obecnie Internet stał się nie tylko przestrzenią wymiany informacji, ale również miejscem, w którym mogą być rozpowszechniane treści mające na celu wzbudzanie wrogości, podsycanie konfliktów i kierowanie niechęci wobec określonych grup społecznych.

Uczestnicy spotkania zwrócili uwagę na problem, jakim jest coraz częstsze podszywanie się pod osoby, organizacje i instytucje oraz tworzenie fałszywych profili i kont. Tego rodzaju działania mogą służyć zarówno rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji i budowaniu fałszywego przekazu, który jest wykorzystywany do manipulowania odbiorcami, wywoływania emocji i pogłębiania istniejących już podziałów społecznych.

Walka z dezinformacją wymaga nie tylko skutecznego reagowania na przestępstwa, ale także zwiększania odporności społeczeństwa na manipulację. Dlatego uczestnicy podkreślili kluczową rolę edukacji medialnej i cyfrowej, która powinna rozpoczynać się już od najmłodszych lat.

Skuteczne ściganie i odpowiedzialność sprawców

Odpowiedzią na te wyzwania jest specjalizacja prokuratorska w zakresie ścigania przestępstw motywowanych uprzedzeniami. Sprawy trafiają do wyspecjalizowanej grupy około 100 prokuratorów działających w 49 prokuraturach rejonowych - po jednej w każdym okręgu. Wyjątkiem jest okręg warszawski w którym wyznaczono cztery jednostki rejonowe. Najbardziej pracochłonne i skomplikowane postępowania prowadzi natomiast Prokuratura Okręgowa w Warszawie, wskazana jako wyspecjalizowana jednostka właściwa do prowadzenia spraw o najwyższym stopniu trudności.

Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny pokreślił, że w wielu sprawach dotyczących przestępstw motywowanych uprzedzeniami udaje się ustalić sprawców, doprowadzić do ich zatrzymania oraz przedstawić zarzuty. Kolejnym celem jest zapewnienie, aby prawidłowo przeprowadzone postępowania i właściwie zgromadzony materiał dowodowy pozwalały również na skuteczne zakończenie spraw przed sądem.

Przeciwdziałanie tego rodzaju przestępczości wymaga nie tylko sprawnego działania organów ścigania, ale również zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego. Wymiana informacji, wsparcie osób pokrzywdzonych oraz budowanie zaufania między społecznościami i instytucjami publicznymi są niezbędne, aby skutecznie reagować na nienawiść i przemoc.

Rozwój kompetencji prokuratorów i funkcjonariuszy, przygotowanie jednolitych standardów prowadzenia postępowań oraz współpraca z organizacjami społecznymi stanowią ważne elementy profesjonalizacji organów ścigania i zwiększenia skuteczności reagowania na tzw. mowę nienawiści. 

Zdjęcia: Paweł Mazurek/MS

Baza zdjęc dla mediów: 2026.10.08 | Współpraca państwa i organizacji społecznych w przeciwdziałaniu przestępstwom motywowanym uprzedzeniami | Flickr