Ministerstwo Sprawiedliwości, we współpracy z Ministerstwem Rozwoju i Technologii, aktywnie uczestniczy w pracach funkcjonującej w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych Komisji Międzynarodowego Prawa Handlowego i Gospodarczego (UNCITRAL). Komisja ta jest głównym organem prawnym systemu Narodów Zjednoczonych w dziedzinie międzynarodowego prawa handlowego. Jej misją jest usuwanie przeszkód prawnych w handlu międzynarodowym poprzez stopniową modernizację i harmonizację prawa handlowego i gospodarczego. Opracowuje teksty prawne w wielu kluczowych obszarach, takich jak międzynarodowe rozstrzyganie sporów handlowych, handel elektroniczny, prawo upadłościowe, płatności międzynarodowe, sprzedaż towarów, wykorzystanie sztucznej inteligencji, e-commerce, automatyczne kontraktowanie, prawo transportowe, zamówienia publiczne i rozwój infrastruktury.

UNCITRAL zapewnia również wsparcie techniczne w zakresie reformy prawa, w tym pomaga państwom członkowskim w przeglądzie i ocenie ich potrzeb w zakresie reformy prawa oraz w opracowywaniu projektów aktów prawnych niezbędnych do wdrożenia tekstów UNCITRAL. Sekretariat znajduje się w kompleksie ONZ w Wiedniu w Austrii.

Wśród zagadnień, nad którymi pracują przedstawiciele ponad 70 państw członkowskich, do najważniejszych tematów będących w bezpośredniej właściwości i zainteresowaniu Ministerstwa Sprawiedliwości odnośnie tematyki prawa cywilnego i gospodarczego, które są i mogą być prowadzone w ramach działań UE, w tym Grupy Roboczej Rady – Komitet Prawa Cywilnego (a także Komitetu ds. Polityki Handlowej), należy zaliczyć:

1. prace nad reformą systemu rozstrzygania sporów państwo-inwestor – prace dotyczą nowej Konwencji ONZ oraz powiązanych z nią regulacji, w tym w zakresie utworzenia nowego Trybunału Arbitrażowego: aktualnie trwają prace nad wdrożeniem zapisów oraz utworzeniem tzw. Centrum Doradczego (Advisory Center), którego celem jest pomoc biedniejszym państwom w sporach z dużymi inwestorami; ponadto przygotowywany jest statut tzw. Stałego Mechanizmu (jest to nazwa dotycząca całości przygotowywanych zmian w ramach ONZ i arbitrażu), a także wielostronny instrument reformujący system sporów, który prawdopodobnie przybierze formę Konwencji;
2. elektronizacja (informatyzacja) postępowań arbitrażowych – z uwzględnieniem tematyki wykorzystania sztucznej inteligencja (AI) i automatyzacji w przygotowywaniu umów prawnych i kontraktów w zakresie prawa gospodarczego: aktualnie rozpoczynają się prace w zakresie zwiększenia informatyzacji postępowania arbitrażowego;
3. e-Commerce (handel elektroniczny) - analiza dobrych praktyk biznesowych / prawno-gospodarczych w zakresie wykorzystania AI i automatyzacji w kontraktowaniu, a także na zestawianiu oraz rewizji przepisów/regulacji stosownych tekstów Komisji UNCITRAL; sformułowanie zasad i wytycznych dotyczących umów o udostępnianie danych;
4. postępowania upadłościowe – prace w zakresie rozwiązań związanych z prawem insolwencyjnym, w szczególności w opracowaniu dokumentu dotyczącego ustalania i pozyskiwania składników majątkowych w postępowaniach insolwencyjnych oraz w opracowywaniu prawa modelowego dotyczącego prawa właściwego w postępowaniach upadłościowych i restrurkturyzacyjnych.

W ostatnim czasie Ministerstwo Sprawiedliwości uczestniczyło w pracach, w trakcie których Komisja przyjęła statut, który będzie podstawą do utworzenia tzw. Centrum Doradczego ds. międzynarodowego rozstrzygania sporów inwestycyjnych („Centrum”). Po utworzeniu i uruchomieniu Centrum ma ono świadczyć kluczowe usługi prawne w dziedzinie ISDS, w tym szkolenia i wsparcie reprezentacyjne, w celu zwiększenia zdolności państw do zapobiegania i rozwiązywania międzynarodowych sporów inwestycyjnych, zwłaszcza w odniesieniu do krajów najsłabiej rozwiniętych i rozwijających się. W nadchodzących miesiącach prowadzone będą dalsze prace przygotowawcze w celu uruchomienia Centrum, a Komisja będzie uważnie monitorować ich postępy.

Ponadto przyjęto Prawo Modelowe ONZ UNCITRAL o Zautomatyzowanym Zawieraniu Kontraktów („Ustawa Modelowa”). Zapewnia ona ramy prawne umożliwiające wykorzystanie automatyzacji w umowach międzynarodowych, w tym poprzez wdrażanie technik sztucznej inteligencji i „inteligentnych kontraktów”, a także w transakcjach między maszynami. Ma ona na celu uzupełnienie istniejących przepisów dotyczących transakcji elektronicznych, w szczególności tych opartych na innych tekstach UNCITRAL dotyczących handlu elektronicznego, które zostały uchwalone w ponad stu jurysdykcjach na całym świecie. Ustawa Modelowa jest pierwszym tekstem prawnym będącym wynikiem prac badawczych prowadzonych przez UNCITRAL nad kwestiami prawnymi związanymi z gospodarką cyfrową i handlem cyfrowym. Natomiast w dalszym ciągu toczą się prace, w których aktywnie uczestniczy Ministerstwo Sprawiedliwości, dotyczące danych i technologii rozproszonego rejestru.

Link – https://uncitral.un.org/en/content/homepage

Informacja o pracach poszczególnych Grup Roboczych, w których uczestniczą przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości:

II - https://uncitral.un.org/en/working_groups/2/arbitration

III - https://uncitral.un.org/en/working_groups/3/investor-state

IV - https://uncitral.un.org/en/working_groups/4/electronic_commerce

V - https://uncitral.un.org/en/working_groups/5/insolvency_law