Europejski Trybunał Praw Człowieka (Trybunał bądź ETPC) wydał 5 lutego 2026 r. wyrok w sprawie Morawiec przeciwko Polsce, skarga nr 46238/20.

Skarga dotyczyła zarzutów naruszenia art. 6 ust. 1, art. 8 i art. 10 Konwencji z uwagi na uchwały Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która zdaniem skarżącej, nie spełniała wymogów „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy ustawy”. Skarżyła się, że orzeczenia IDSN naruszały jej prawo do poszanowania życia prywatnego wynikające z art. 8 Konwencji, w szczególności uchwała IDSN z 12 października 2020 r. Przedmiotowa uchwała uchyliła immunitet skarżącej, zawiesiła ją w wykonywaniu funkcji sędziego oraz obniżyła jej wynagrodzenie o 50%, co zdaniem skarżącej, stanowiło naruszenie jej prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Ponadto, skarżąca powołała się na naruszenie jej prawa do wolności wypowiedzi wynikającej z art. 10 Konwencji, z tego względu, iż publiczne wypowiedzi skarżącej jako przewodniczącej stowarzyszenia sędziów, krytykujące reorganizację polskiego systemu sądowego oraz jej spór z ówczesnym ministrem sprawiedliwości były, jej zdaniem, głównym motywem złożenia przez prokuratora wniosku o uchylenie immunitetu skarżącej w celu jej ścigania, co stanowiło naruszenie jej prawa do swobody wypowiedzi.

Trybunał w swojej ocenie podkreślił, że sprawę skarżącej należy rozpatrywać w kontekście reorganizacji sądownictwa w Polsce. Trybunał zauważył już wcześniej w sprawie Grzęda, że cała sekwencja wydarzeń w Polsce wyraźnie pokazuje, iż kolejne reformy sądownictwa miały na celu osłabienie niezależności sądownictwa, począwszy od poważnych nieprawidłowości w wyborze sędziów Trybunału Konstytucyjnego w grudniu 2015 r.,
a następnie, w szczególności, przebudowy KRS i utworzenia nowych izb w Sądzie Najwyższym, przy jednoczesnym rozszerzeniu kontroli Ministra Sprawiedliwości nad sądami i zwiększeniu jego roli w sprawach dyscypliny sądowej.

W kontekście naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji, Trybunał zwięźle stwierdził w ślad za swoim poprzednim orzecznictwem, że IDSN nie spełnia wymogów „niezależnego
i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy ustawy” określonych w art. 6 ust. 1 Konwencji, a tym samym wszelkie uchwały podjęte przez IDSN nie są zgodne z prawem (Reczkowicz; Juszczyszyn; Tuleya; Advance Pharma). W związku z tym doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji w odniesieniu do prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy ustawy.

Odnosząc się do prawa skarżącej do poszanowania jej życia prywatnego i rodzinnego wynikającego z art. 8 Konwencji, ETPC uznał, że biorąc pod uwagę charakter i czas trwania różnych negatywnych skutków wynikających z uchylenia immunitetu skarżącej, wraz z zawieszeniem i obniżeniem wynagrodzenia oraz reakcji urzędników państwowych i mediów publicznych na sprawę skarżącej, zaskarżone środki miały bardzo istotny wpływ na jej życie prywatne, wchodząc tym samym w zakres art. 8 Konwencji i stanowiły ingerencję w prawo skarżącej do poszanowania jej życia prywatnego. Ingerencja w świetle niniejszej sprawy nie może zostać uznana za zgodną z prawem w rozumieniu art. 8 Konwencji, ponieważ nie była oparta na „prawie”, które zapewniało skarżącej odpowiednie gwarancje przed arbitralnością. W związku z tym doszło do naruszenia art. 8 Konwencji.

W kontekście wolności słowa, ETPC stwierdził, że zaskarżone środki stanowiły arbitralną ingerencję w wykonywanie prawa skarżącej do wolności wypowiedzi, gwarantowanego w art. 10 Konwencji, a ingerencja ta nie była zgodna z prawem, ponieważ decyzja o uchyleniu immunitetu skarżącej i zawieszeniu jej w pełnieniu funkcji została podjęta przez IDSN, która nie spełniała wymogów „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy ustawy”. Trybunał zauważył ponadto, że skarżąca odniosła się do zasady ustanowionej niedawno w orzecznictwie Trybunału, zgodnie z którą ogólne prawo sędziów do wolności wypowiedzi w sprawach dotyczących funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości może przekształcić się w odpowiedni obowiązek zabierania głosu w obronie praworządności i niezależności sądownictwa, gdy te podstawowe wartości są zagrożone.

Podsumowując, Trybunał stwierdził, że środki podjęte przez władze można scharakteryzować jako strategię mającą na celu zastraszenie lub nawet uciszenie skarżącej w związku z poglądami, które wyraziła w obronie praworządności i niezależności sądownictwa. Zdaniem ETPC, zaskarżone środki miały niewątpliwie „efekt mrożący”, ponieważ zniechęciły nie tylko skarżącą, ale także innych sędziów do udziału w publicznej debacie na temat reform legislacyjnych dotyczących sądownictwa i, bardziej ogólnie, kwestii związanych z niezależnością sądownictwa. W związku z tym doszło do naruszenia art. 10 Konwencji.

Skarżącej zostało przyznane zadośćuczynienie w wysokości 21000 euro tytułem szkody niemajątkowej oraz 6000 euro tytułem zwrotu kosztów. Wyrok Trybunału nie jest ostateczny.