Polska w Wenezueli

System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Gospodarka Dominiki jest bardzo wrażliwa, głównie z powodu czynników geograficznych. Znaczna część wyspy jest górzysta, co sprawia, że mniej niż 25% kraju stanowią tereny uprawne. Często występujące na wyspie burze tropikalne i huragany powodują poważne zniszczenia w sektorze rolniczym, który stanowi podstawę gospodarczą kraju. Gospodarka Dominiki doświadczyła recesji po zniszczeniach spowodowanych przez huragan Maria w 2017 roku, który spowodował straty rzędu około 930 mln USD (226% PKB). Kraj jest także podatny na zagrożenia ze względu na swoją zależność od eksportu produktów do Unii Europejskiej.

Od lat 80. kolejne rządy Dominiki wprowadzały środki mające na celu dywersyfikację gospodarki, zachęcając do przejścia z tradycyjnych upraw (takich jak cukier, kawa i kakao) na nowe uprawy (takie jak cytrusy, melony, ananasy i mango), a także rozwijając eksport w branży odzieżowej i elektronicznej. Rząd promował również rozwój sektora usług finansowych, w tym rejestrację firm i banków, hazard internetowy, turystykę oraz ekoturystykę.

W odpowiedzi na zmniejszenie preferencji handlowych UE w odniesieniu do bananów pochodzących z byłych kolonii europejskich, po decyzji WTO z 2009 roku, rząd Dominiki zdywersyfikował sektor rolny, promując produkcję kawy, paczuli, aloesu, kwiatów ciętych oraz owoców, takich jak mango, gujawa i papaja. W tym samym czasie gospodarka stała się coraz bardziej zależna od turystyki. Obecnie głównym celem rządu jest budowanie odporności gospodarki na czynniki zewnętrzne.

Pandemia COVID-19 miała poważny wpływ na gospodarkę Dominiki. Szacuje się, że PKB skurczyło się o 11% w 2020 roku, a w 2021 roku nastąpiło niewielkie ożywienie o zaledwie 3,7%. Rząd szybko zareagował na pandemię, realizując liczne działania w ramach polityk zdrowotnych i socjalnych. Spadek produkcji został częściowo zatrzymany przez silny wzrost aktywności w sektorze budowlanym, wynikający z dużego programu inwestycji publicznych w budownictwo mieszkaniowe i infrastrukturę odporną na klęski żywiołowe, finansowanego z rekordowych dochodów z programu inwestycje w zamian za obywatelstwo (Citizenship by Investment – CBI), które stanowiły 30% PKB.

Perspektywy wzrostu gospodarczego Dominiki są obiecujące, wspierane przez program inwestycji publicznych oraz przewidywane stopniowe ożywienie turystyki, związane z dalszym rozwojem bazy hotelowej. Rząd planuje utrzymać wysoki poziom inwestycji publicznych w średnim okresie, finansowanych głównie z dochodów z programu CBI. Kluczowe projekty obejmują budowę nowego, odpornego na klęski żywiołowe międzynarodowego portu lotniczego, poprawę dróg, budowę odpornych sieci wodno-kanalizacyjnych, modernizację infrastruktury szpitalnej oraz elektrowni geotermalnej.

Podstawowym dokumentem rozwoju Wspólnoty Dominiki jest National Resilience Development Strategy Dominica 2030, który określa cele i kierunki rozwoju, koncentrując się na budowaniu odporności na zmiany klimatyczne, zrównoważonym rozwoju i dywersyfikacji gospodarki. National Resilience Development Strategy Dominica 2030 definiuje 43 cele narodowe, które są zgodne z Celami Zrównoważonego Rozwoju ONZ. Cele te obejmują m.in. rozwój odpornej infrastruktury, promowanie zrównoważonego rolnictwa i rybołówstwa, wzmacnianie systemów zarządzania ryzykiem katastrof oraz zapewnienie stabilności makroekonomicznej i fiskalnej. Jednym z celów strategii jest przekształcenie kraju w pierwsze na świecie państwo odporne na zmiany klimatyczne. W tym celu powołano Agencję Wykonawczą ds. Odporności Klimatycznej Dominiki (CREAD), odpowiedzialną za koordynowanie i wdrażanie projektów związanych z odbudową oraz wzmacnianiem infrastruktury, a także promowaniem zrównoważonego rozwoju.

Istotnym elementem strategii jest rozwój odnawialnych źródeł energii. Około 28% energii elektrycznej wytwarzanej na Dominice pochodzi z hydroenergetyki. Ponadto, dzięki wulkanicznemu charakterowi wyspy, kraj rozwija potencjał energetyki geotermalnej. Planowane inwestycje obejmują budowę elektrowni geotermalnej o mocy 10 MW w rejonie Doliny Roseau. Rozwój tych źródeł energii ma przyczynić się do zwiększenia niezależności energetycznej oraz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

Ważnym instrumentem finansowania rozwoju gospodarczego pozostaje program obywatelstwa przez inwestycje (CBI), którego celem jest przyciąganie zagranicznego kapitału poprzez oferowanie obywatelstwa w zamian za określone inwestycje lub wpłaty. Pozyskane środki wspierają między innymi rozwój infrastruktury turystycznej, inwestycje w odnawialne źródła energii oraz działalność małych i średnich przedsiębiorstw.

Równolegle Dominika podejmuje działania na rzecz rozwoju rolnictwa i poprawy bezpieczeństwa żywnościowego. Obejmują one zachęcanie rolników do uprawy roślin o wyższej wartości rynkowej, takich jak zioła lecznicze i owoce egzotyczne, a także zapewnianie szkoleń oraz dostępu do zasobów umożliwiających stosowanie nowoczesnych metod uprawy i zarządzania gospodarstwami. Istotne znaczenie ma również rozwijanie partnerstw handlowych, które mogą ułatwić eksport produktów rolnych na rynki międzynarodowe.

Potencjał rozwoju rolnictwa i ekoturystyki wynika w dużej mierze z wyjątkowych walorów przyrodniczych wyspy. Dominika, nazywana „Wyspą Przyrody Karaibów”, charakteryzuje się bujną roślinnością, żyznymi glebami oraz bogatymi zasobami wodnymi. Znajduje się na niej około 365 rzek, co sprzyja rozwojowi rolnictwa i stanowi istotny atut przyrodniczy. Warunki te stwarzają również możliwości rozwoju upraw specjalistycznych, turystyki przyrodniczej oraz usług uzdrowiskowych. Wykorzystanie tych zasobów w sposób zrównoważony stanowi ważny element strategii dywersyfikacji gospodarki i zwiększania jej odporności na zmiany klimatyczne.

Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Gospodarka Wspólnoty Dominiki w 2025 r. opierała się przede wszystkim na sektorze usług, który odpowiadał za około 57,22% PKB. Duże znaczenie miały turystyka, handel, transport, administracja publiczna i usługi finansowe. Drugim istotnym sektorem był przemysł wraz z budownictwem, którego udział w PKB wynosił około 14,11%. Obejmował on m.in. budownictwo infrastrukturalne, przemysł przetwórczy oraz produkcję materiałów budowlanych. Rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo odpowiadały za około 12,10% PKB. W tym sektorze ważną rolę odgrywały uprawy bananów, owoców cytrusowych, kokosów i innych roślin tropikalnych. Rolnictwo miało znaczenie zarówno dla zatrudnienia mieszkańców, jak i dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Polityka kursowa

Dominika jest członkiem Eastern Caribbean Currency Union i Eastern Caribbean Central Bank. Walutą wymiany jest dolar wschodniokaraibski (XCD), a system wymiany walut jest w pełni zliberalizowany. XCD jest powiązany z dolarem amerykańskim po kursie XCD 2,70 do 1,00 USD od 1976 r. W rezultacie dolar wschodniokaraibski nie podlega wahaniom, co tworzy stabilne środowisko walutowe dla handlu i inwestycji na Dominice.

Surowce i technologie krytyczne

Na Dominice nie występują istotne zasoby strategicznych surowców naturalnych. Kraj dysponuje jedynie niewielkimi złożami minerałów, takich jak glina, piasek i wapień. We wschodniej i północno-wschodniej części Dominiki stwierdzono występowanie minerałów miedzi. Ich zasoby nie zostały jednak potwierdzone jako opłacalne do eksploatacji przemysłowej, a wydobycie miedzi nie jest obecnie prowadzone.

Stan infrastruktury

Rozwój odpornej infrastruktury stanowi długoterminowy priorytet inwestycyjny rządu Dominiki. Działania te są w dużej mierze finansowane ze środków programu CBI, który od 1994 r. odgrywa istotną rolę w rozwoju gospodarczym wyspy.

Huragan Maria, który uderzył w Dominikę we wrześniu 2017 r., spowodował ogromne straty materialne. Uszkodzeniu lub zniszczeniu uległo około 90% budynków mieszkalnych, a poważne zniszczenia objęły również drogi, mosty, sieci energetyczne oraz infrastrukturę wodno-sanitarną. W ramach odbudowy kraju naprawiono 15 odcinków dróg i odbudowano 19 mostów oraz umocnień rzecznych. Przeprowadzono również prace modernizacyjne na jednym z regionalnych lotnisk, pogłębiono rzeki w 11 lokalizacjach w celu ograniczenia ryzyka powodzi oraz zrealizowano remonty szkół i inwestycje w infrastrukturę wodociągową i sanitarną. Jednym z ważnych przedsięwzięć jest także budowa pierwszego międzynarodowego lotniska na wyspie. Część tych inwestycji finansowana jest ze środków programu obywatelstwa przez inwestycje (CBI), który wspiera odbudowę infrastruktury i zwiększanie odporności kraju na klęski żywiołowe.

Głównym portem lotniczym Dominiki jest Douglas–Charles Airport (DOM), położony w północno-wschodniej części wyspy. Obsługuje on większość ruchu pasażerskiego, w tym połączenia regionalne i wybrane loty bezpośrednie ze Stanów Zjednoczonych. Podróżni przybywający spoza regionu Karaibów często korzystają z przesiadek na Martynice, Antigui, Saint-Martin, Portoryko, Barbadosie lub Gwadelupie. Bezpośrednie połączenia lotnicze z Dominiką oferowane są m.in. z Miami, a od 2025 r. także z Newark. Drugim, mniejszym lotniskiem na wyspie jest Canefield Airport (DCF), położone w pobliżu stolicy kraju, Roseau. Obsługuje ono przede wszystkim loty czarterowe i regionalne, w tym połączenia realizowane mniejszymi samolotami. W miejscowości Wesley, w północno-wschodniej części wyspy, trwa budowa Dominica International Airport – nowego międzynarodowego portu lotniczego, którego ukończenie planowane jest na 2027 r. Inwestycja ma poprawić dostępność komunikacyjną kraju, umożliwić obsługę większych samolotów i wesprzeć rozwój turystyki oraz handlu międzynarodowego.

Dominika jest celem rejsów statków wycieczkowych oraz miejscem odwiedzanym przez prywatne jachty i żaglówki. Główne obiekty obsługujące ruch wycieczkowy znajdują się w Roseau, Woodbridge Bay i Cabrits w pobliżu Portsmouth. Wyspa stanowi również przystanek dla jednostek żeglujących po Karaibach, jednak infrastruktura marinowa i zaplecze dla luksusowych jachtów czarterowych pozostają obszarem planowanych inwestycji. Rozbudowa tych obiektów ma zwiększyć atrakcyjność Dominiki dla turystyki morskiej i przyczynić się do rozwoju lokalnej gospodarki.

Kalendarz dni wolnych od pracy

Nowy Rok – 1 stycznia

Wielki Piątek – data zmienna

Wielkanoc – niedziela i poniedziałek, data zmienna

Święto Pracy – 1 maja

Zielone Świątki – święto ruchome

Dzień Niepodległości – 3 listopada

Boże Narodzenie – 25 grudnia

Najważniejsi partnerzy handlowi

Głównymi partnerami handlowymi Wspólnoty Dominiki w 2023 r. były Stany Zjednoczone, Trynidad i Tobago, Chiny, Wielka Brytania oraz państwa karaibskie i europejskie. W strukturze importu dominowały Stany Zjednoczone, z których pochodziło około 36,1% sprowadzanych towarów. Istotnymi dostawcami były również Trynidad i Tobago (10,7%), Chiny (4,7%) oraz Wielka Brytania (4,5%). W eksporcie ważną rolę odgrywały Islandia, Antigua i Barbuda, Francja, Stany Zjednoczone oraz Saint Lucia. Udział tych państw w eksporcie wynosił odpowiednio około 21,4%, 18%, 9,4%, 8% i 7,1%.

Dominika charakteryzuje się znacznym deficytem handlowym: w 2023 r. import towarów wyniósł około 301 mln USD, natomiast eksport około 22 mln USD.

Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

W 2025 r. Wspólnota Dominiki importowała przede wszystkim paliwa mineralne, żywność, maszyny i urządzenia, pojazdy, materiały budowlane oraz różnego rodzaju towary konsumpcyjne. Import tych produktów wynikał m.in. z ograniczonych możliwości krajowej produkcji oraz zapotrzebowania związanego z rozwojem infrastruktury, budownictwa i turystyki.

Do najważniejszych produktów eksportowych Dominiki należały produkty rolne, takie jak banany, owoce cytrusowe i warzywa, a także mydło, olej laurowy oraz wybrane wyroby przemysłowe. Ze względu na niewielkie rozmiary gospodarki i ograniczoną bazę produkcyjną eksport towarów pozostawał stosunkowo niewielki w porównaniu z importem.

Według szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na 2025 r. eksport towarów i usług miał wynieść około 261,7 mln USD, natomiast import około 497,5 mln USD.

Główni inwestorzy

Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Dominiki w 2023 r. wyniósł według danych UNCTAD około 14 mln USD.

Istotnym instrumentem przyciągania kapitału zagranicznego jest program Citizenship by Investment (CBI), uruchomiony w 1993 r. Polega on na przyznawaniu obywatelstwa osobom spełniającym określone warunki inwestycyjne. W pierwszych latach funkcjonowania programu znaczną część beneficjentów stanowili obywatele Tajwanu, a w kolejnych latach pojawili się również inwestorzy z Chin i Rosji.

Główne kierunki inwestycji zagranicznych

W 2025 r. główne kierunki inwestycji zagranicznych we Wspólnocie Dominiki obejmowały turystykę, energetykę odnawialną, rolnictwo, przetwórstwo spożywcze oraz rozwój infrastruktury. W sektorze turystycznym inwestowano przede wszystkim w hotele, ekologiczne kurorty, wille i infrastrukturę obsługującą ruch turystyczny. Istotnym przedsięwzięciem jest również budowa nowego międzynarodowego lotniska, mającego poprawić dostępność komunikacyjną wyspy. Ważnym obszarem inwestycji pozostawała energetyka odnawialna, zwłaszcza geotermalna i hydroenergetyka, których rozwój ma ograniczyć zależność kraju od importowanych paliw. Kapitał zagraniczny kierowano także do rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego, w tym upraw ekologicznych oraz produkcji towarów o wysokiej wartości rynkowej. Kolejnym istotnym obszarem była infrastruktura, obejmująca modernizację dróg, budownictwo i projekty zwiększające odporność kraju na huragany i powodzie. Rozwijano również usługi biznesowe i technologie cyfrowe. Przyciąganiu kapitału zagranicznego sprzyjał program obywatelstwa przez inwestycje (CBI), którego środki wspierają m.in. projekty infrastrukturalne i turystyczne

Fundusz Dywersyfikacji Gospodarczej (EDF) został utworzony jako jeden z instrumentów mobilizacji kapitału na Dominice. Wspiera projekty publiczne i prywatne w takich obszarach jak edukacja, ochrona zdrowia, sport, turystyka, rolnictwo i technologie informacyjne. W ramach programu obywatelstwa przez inwestycje (CBI) pojedynczy wnioskodawca musi dokonać bezzwrotnej wpłaty w wysokości co najmniej 200 tys. USD, a kwota wzrasta w przypadku włączenia do wniosku osób pozostających na jego utrzymaniu. Alternatywą jest zakup nieruchomości w projekcie zatwierdzonym przez rząd o wartości co najmniej 200 tys. USD, utrzymywanej przez minimum trzy lata od uzyskania obywatelstwa lub pięć lat w przypadku odsprzedaży kolejnemu uczestnikowi programu. W tej opcji obowiązują również dodatkowe opłaty rządowe, rozpoczynające się od 75 tys. USD dla jednego wnioskodawcy.

Dominika stara się przyciągać zagranicznych przedsiębiorców za pomocą zachęt podatkowych i ułatwień inwestycyjnych. W kraju nie obowiązuje podatek od zysków kapitałowych, a przedsiębiorcy mogą korzystać z ulg, zwolnień z ceł importowych i czasowych zwolnień podatkowych, jeśli spełniają określone warunki. Możliwy jest również transfer zysków i kapitału za granicę.

Dominika jest stroną następujących gospodarczych organizacji i umów: Wspólnota Karaibów (CARICOM), Organizacja Państw Wschodniokaraibskich, Umowa o Partnerstwie Gospodarczym (EPA) z UE, Inicjatywy Basenu Karaibskiego oraz  Umowy handlowej Karaiby/Kanada.

Relacje handlowe i inwestycyjne między Polską a Wspólnotą Dominiki mają ograniczoną skalę, co wynika przede wszystkim z niewielkich rozmiarów gospodarki tego karaibskiego państwa oraz dużej odległości geograficznej między oboma krajami. W 2025 r. polski eksport towarów do Dominiki wyniósł około 641,7 tys. USD, natomiast import z Dominiki do Polski około 401,7 tys. USD. Łączna wartość obrotów handlowych wyniosła około 1,04 mln USD, a Polska odnotowała nadwyżkę handlową w wysokości około 239,9 tys. USD. W polskim eksporcie dominowały maszyny i urządzenia mechaniczne, produkty mleczarskie oraz pojazdy i ich części. Z Dominiki sprowadzano natomiast przede wszystkim owoce i orzechy, obuwie oraz wyroby z tworzyw sztucznych. Nie ma polskich inwestycji bezpośrednich w Dominice ani dominikańskich w Polsce.

Potencjalne obszary rozwoju współpracy obejmują energetykę odnawialną, dostawy maszyn i urządzeń, modernizację infrastruktury, rolnictwo oraz przetwórstwo spożywcze. Możliwości te wiążą się z realizowanymi przez Dominikę projektami rozwojowymi, w tym inwestycjami w energię geotermalną i infrastrukturę odporną na skutki zmian klimatycznych.

Relacje z UE

UE wspiera Dominikę w osiąganiu zrównoważonego i inkluzyjnego rozwoju zgodnie z Globalną Strategią Gateway. Porozumienie o partnerstwie UE-AKP (UE i państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku) określa jego cele, które obejmują poprawę równowagi środowiskowej i odporności na zmiany klimatyczne, promowanie zróżnicowanej i zrównoważonej gospodarki sprzyjającej tworzeniu godnych miejsc pracy, wzrostowi, handlowi i inwestycjom, poprawę ładu instytucjonalnego oraz tworzenie włączających i bezpiecznych społeczeństw z odpowiedzialnymi instytucjami.

UE przyjęła Wieloletni Program na lata 2021-2027 w ramach Instrumentu Sąsiedztwa, Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej (NDICI-Global Europe). W ramach tego programu UE przeznaczyła 208 mln euro na region Karaibów na lata 2021-2027.

Baza traktatowa

Konwencja między Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej a Jego Królewską Mością w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie postępowania w sprawach cywilnych i handlowych, podpisana w Warszawie w dniu 26 sierpnia 1931 r.

Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Wielką Brytanią i Irlandią Północną o wydawaniu zbiegłych przestępców, podpisany w Warszawie w dniu 11 stycznia 1932 r.