Polska w Wenezueli

System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Gospodarka Dominiki jest bardzo wrażliwa, głównie z powodu czynników geograficznych. Znaczna część wyspy jest górzysta, co sprawia, że mniej niż 25% kraju stanowią tereny uprawne. Często występujące na wyspie burze tropikalne i huragany powodują poważne zniszczenia w sektorze rolniczym, który stanowi podstawę gospodarczą kraju. Gospodarka Dominiki doświadczyła recesji po zniszczeniach spowodowanych przez huragan Maria w 2017 roku, który spowodował straty rzędu około 930 mln USD (226% PKB). Kraj jest także podatny na zagrożenia ze względu na swoją zależność od eksportu produktów do Unii Europejskiej. W odpowiedzi na zmniejszenie preferencji handlowych UE w odniesieniu do bananów pochodzących z byłych kolonii europejskich, po decyzji WTO z 2009 roku, rząd Dominiki zdywersyfikował sektor rolny, promując produkcję kawy, paczuli, aloesu, kwiatów ciętych oraz owoców, takich jak mango, gujawa i papaja. W tym samym czasie gospodarka stała się coraz bardziej zależna od turystyki. Obecnie głównym celem rządu jest budowanie odporności gospodarki na czynniki zewnętrzne.

Od lat 80. kolejne rządy Dominiki wprowadzały środki mające na celu dywersyfikację gospodarki, zachęcając do przejścia z tradycyjnych upraw (takich jak cukier, kawa i kakao) na nowe uprawy (takie jak cytrusy, melony, ananasy i mango), a także rozwijając eksport w branży odzieżowej i elektronicznej. Rząd promował również rozwój sektora usług finansowych, w tym rejestrację firm i banków, hazard internetowy, turystykę oraz ekoturystykę.

Pandemia COVID-19 miała poważny wpływ na gospodarkę Dominiki. Szacuje się, że PKB skurczyło się o 11% w 2020 roku, a w 2021 roku nastąpiło niewielkie ożywienie o zaledwie 3,7%. Rząd szybko zareagował na pandemię, realizując liczne działania w ramach polityk zdrowotnych i socjalnych. Spadek produkcji został częściowo zatrzymany przez silny wzrost aktywności w sektorze budowlanym, wynikający z dużego programu inwestycji publicznych w budownictwo mieszkaniowe i infrastrukturę odporną na klęski żywiołowe, finansowanego z rekordowych dochodów z programu inwestycje w zamian za obywatelstwo (Citizenship by Investment – CBI), które stanowiły 30% PKB.

Perspektywy wzrostu gospodarczego Dominiki są obiecujące, wspierane przez program inwestycji publicznych oraz przewidywane stopniowe ożywienie turystyki, związane z dalszym rozwojem bazy hotelowej. Rząd planuje utrzymać wysoki poziom inwestycji publicznych w średnim okresie, finansowanych głównie z dochodów z programu CBI. Kluczowe projekty obejmują budowę nowego, odpornego na klęski żywiołowe międzynarodowego portu lotniczego, poprawę dróg, budowę odpornych sieci wodno-kanalizacyjnych, modernizację infrastruktury szpitalnej oraz elektrowni geotermalnej.

Podstawowym dokumentem rozwoju Wspólnoty Dominiki jest National Resilience Development Strategy Dominica 2030, który określa cele i kierunki rozwoju, koncentrując się na budowaniu odporności na zmiany klimatyczne, zrównoważonym rozwoju i dywersyfikacji gospodarki. National Resilience Development Strategy Dominica 2030 definiuje 43 cele narodowe, które są zgodne z Celami Zrównoważonego Rozwoju ONZ. Cele te obejmują m.in. rozwój odpornej infrastruktury, promowanie zrównoważonego rolnictwa i rybołówstwa, wzmacnianie systemów zarządzania ryzykiem katastrof oraz zapewnienie stabilności makroekonomicznej i fiskalnej.

Ponadto Dominika realizuje strategię przekształcenia kraju w pierwsze na świecie państwo odporne na zmiany klimatyczne. W tym celu powołano Agencję Wykonawczą ds. Odporności Klimatycznej Dominiki (CREAD), której zadaniem jest koordynowanie i wdrażanie projektów związanych z odbudową i wzmocnieniem infrastruktury oraz promowaniem zrównoważonego rozwoju.

Kontynuowany jest też program CBI, który ma na celu przyciągnięcie zagranicznych inwestorów, oferując obywatelstwo w zamian za inwestycje w gospodarkę kraju. Środki pozyskane z tego programu są przeznaczane na rozwój infrastruktury turystycznej, inwestycje w energię odnawialną oraz wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw.

Inne elementy planu to inwestycje w energetykę geotermalną (Dominika, korzystając ze swojego wulkanicznego położenia, planuje budowę elektrowni geotermalnej o mocy 10 MW w Dolinie Roseau) oraz wsparcie dla rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego (zachęcanie rolników do uprawy roślin o wyższej wartości rynkowej, takich jak zioła lecznicze czy egzotyczne owoce, zapewnianie szkoleń i zasobów dla rolników w zakresie nowoczesnych technik uprawy i zarządzania gospodarstwem oraz nawiązywanie partnerstw handlowych w celu zwiększenia eksportu produktów rolnych na rynki międzynarodowe).

Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

W 2023 roku oszacowano, iż PKB Dominiki tworzy sektor usługowy (58,45%), przemysł (12,2%) oraz rolnictwo (14,8%).

Dominika została nazwana „Wyspą Przyrody Karaibów” ze względu na swoje środowisko naturalne. Dzięki dostępowi do 365 rzek jest tam praktycznie nieograniczony dostęp do wody. Warunki glebowe i wodne sprzyjają uprawom roślin specjalistycznych oraz rozwojowi światowej klasy uzdrowisk i ekoturystyki. Dodatkowo Dominika czerpie aż 28% energii z hydroenergii i do 2030 r. ma stać się pierwszym krajem na świecie odpornym na zmiany klimatu.

Rolnictwo od dawna jest podstawą gospodarki tego kraju, a produkcja bananów zatrudnia ponad jedną trzecią siły roboczej wyspy. Rybołówstwo odgrywa również dość ważną rolę w lokalnej gospodarce, podczas gdy leśnictwo i górnictwo zapewniają ograniczoną liczbę miejsc pracy. W ciągu ostatniej dekady sektor usług finansowych Dominiki zyskuje coraz większe znaczenie, a wraz z ciągłym rozwojem sektora bankowości offshore zmniejszy się udział eksportu kawy i bananów w PKB Dominiki.

Polityka kursowa

Dominika jest członkiem Eastern Caribbean Currency Union i Eastern Caribbean Central Bank. Walutą wymiany jest dolar wschodniokaraibski (XCD), a system wymiany walut jest w pełni zliberalizowany. XCD jest powiązany z dolarem amerykańskim po kursie XCD 2,70 do 1,00 USD od 1976 r. W rezultacie dolar wschodniokaraibski nie podlega wahaniom, co tworzy stabilne środowisko walutowe dla handlu i inwestycji na Dominice.

Surowce i technologie krytyczne

Na Dominice nie występują istotne zasoby strategicznych surowców naturalnych. Kraj dysponuje jedynie niewielkimi złożami minerałów, takich jak glina, piasek i wapień. W północno-wschodniej części wyspy zlokalizowane są natomiast znaczące złoża miedzi.

Stan infrastruktury

Rozwój odpornej infrastruktury stanowi długoterminowy priorytet inwestycyjny rządu Dominiki. Działania te są w dużej mierze finansowane ze środków programu CBI, który od 1994 r. odgrywa istotną rolę w rozwoju gospodarczym wyspy.

W 2017 r. huragan Maria spowodował zniszczenia i uszkodzenia około 90% infrastruktury kraju. W ramach programu odbudowy m.in. naprawiono 15 odcinków dróg, zbudowano pierwsze międzynarodowe lotnisko, odbudowano 19 mostów i zapór, wyremontowano jedno z regionalnych lotnisk Dominiki, pogłębiono 19 rzek w 11 lokalizacjach (w celu ograniczenia ryzyka powodzi), odbudowano 15 szkół oraz zrealizowano inwestycje w sieć wodociągową i infrastrukturę sanitarną.

Głównym międzynarodowym portem lotniczym Dominiki jest Douglas–Charles Airport (DOM). Większość połączeń z Dominiką spoza regionu Karaibów realizowana jest poprzez Martynikę, Antiguę, Saint Martin, Portoryko, Barbados lub Gwadelupę. Bezpośrednie połączenia lotnicze dostępne są z Miami, a od lutego 2025 r. również z Newark. Na wyspie funkcjonuje także drugie, mniejsze lotnisko międzynarodowe – Canefield Airport (DCF), wykorzystywane głównie przez podróżnych przylatujących prywatnymi samolotami. Trzecie lotnisko, Dominica International Airport, jest obecnie w budowie w miejscowości Wesley, a jego ukończenie planowane jest na 2027 rok.

Dominika jest również popularnym kierunkiem dla statków wycieczkowych, katamaranów, jachtów i żaglówek. Kraj dysponuje kilkoma rozwiniętymi portami morskimi, w tym obiektami przystosowanymi do obsługi luksusowych jednostek czarterowych.

Kalendarz dni wolnych od pracy

Nowy Rok - 1 stycznia

Wielki Piątek – data zmienna, w zależności od kalendarza chrześcijańskiego

Wielkanoc – niedziela i poniedziałek, data zmienna, w zależności od kalendarza chrześcijańskiego

Święto Pracy – 1 maja

Zielone Świątki – święto ruchome

Dzień Niepodległości – 3 listopada

Boże Narodzenie – 25 grudnia

Najważniejsi partnerzy handlowi

W 2024 r. główne kierunki eksportowe Dominiki to: Bahamy (4,24 mln USD), Korea Południowa (4,2 mln USD), Arabia Saudyjska (3,37 mln USD) oraz Włochy (2,81 mln USD). Główne kraje pochodzenia importu do Dominiki to: Stany Zjednoczone (55,1 mln USD), Chiny (44,6 mln USD), Włochy (33,1 mln USD), Gujana (20,2 mln USD) oraz Tajwan (18,8 mln USD).

Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

W 2024 roku głównymi towarami eksportowymi Dominiki były: bloki żelazne (3,96 mln USD), miedź strącana (3,77 mln USD), łodzie rekreacyjne (2,65 mln USD), urządzenia ochronne niskiego napięcia (2,28 mln USD) oraz instrumenty medyczne (2,19 mln USD). W 2024 roku Dominika importowała przede wszystkim: łodzie rekreacyjne (32,6 mln USD), ryż (19,2 mln USD), pozostałe wyroby z tworzyw sztucznych w postaci arkuszy (19 mln USD), samochody osobowe (10 mln USD) oraz mięso drobiowe (8,74 mln USD).
 

Główni inwestorzy

Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) do Dominiki w 2023 roku wyniósł 47,61 mln USD, co oznacza wzrost o 181,36% w porównaniu z 2022 rokiem.

Od momentu powstania w 1993 r. inicjatywa Citizenship by Investment Programme (CBI) na Dominice rozwinął się i stał się jednym z najbardziej opłacalnych programów na Karaibach. Przez pierwsze kilka lat funkcjonowania programu obywatelstwa gospodarczego (do 1997 r.) Dominika otrzymała około 15 mln USD w ramach inwestycji zagranicznych i nabyła także ok. 750 nowych obywateli – głównie nierezydentów Tajwanu. Pod koniec lat 90. w ramach powyższego programu obywatelstwo otrzymało około 200 – 300 Rosjan.

Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Dzięki uruchomionej w 1993 roku inicjatywie Citizenship by Investment Programme (CBI) osoby fizyczne mogą uzyskać obywatelstwo Dominiki, dokonując znacznej inwestycji finansowej mającej na celu poprawę infrastruktury kraju. Głównym celem tego programu jest przyciągnięcie zagranicznych inwestycji oraz stymulowanie wzrostu gospodarczego i zaspokajanie potrzeb dzisiejszego konkurencyjnego rynku międzynarodowego. Potencjalni inwestorzy mają możliwość wniesienia wkładu w znaczące inicjatywy rozwojowe zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym lub inwestowania w nieruchomości, które uzyskały zgodę rządu.

Economic Diversification Fund (EDF) został ustanowiony jako jeden ze składników krajowego portfela mobilizacji kapitału. Fundusz wspiera projekty publiczne i prywatne w Dominice, obejmujące takie branże jak edukacja, opieka zdrowotna, sport i turystyka. Pojedynczy wnioskodawca musi wpłacić 200 tys. USD do EDF (opłata jest wyższa jeśli wniosek obejmuje też inne osoby będące na jego utrzymaniu i przebywające z nim na Dominice). Zakup nieruchomości stanowi kolejną opcję inwestycyjną w ramach programu CBI. Potencjalni inwestorzy muszą posiadać nieruchomość o wartości co najmniej 200 tys. USD przez co najmniej trzy lata i rząd Dominiki musi zgodzić się na jej zakup. Dodatkowo inwestor musi wnieść opłaty rządowe zaczynające się od 75 tys. USD (od wniosku).

Dominika oferuje globalnym przedsiębiorcom sprzyjające środowisko rozwoju biznesu i atrakcyjny system podatkowy. Obywatele Dominiki, którzy nie mieszkają w kraju, korzystają ze statusu wolnego od podatku od wszystkich zagranicznych dochodów i zysków kapitałowych oraz nie podlegają żadnym podatkom od darowizn, majątku ani spadków w kraju. Wyspa oferuje również szereg innych zachęt podatkowych i korzyści, w tym brak ograniczeń w repatriacji zysków korporacyjnych lub importowanego kapitału, ulgi eksportowe, handel bezcłowy na Karaibach i pełne zwolnienia z ceł importowych.

Dominika jest stroną następujących gospodarczych organizacji i umów: Wspólnota Karaibów (CARICOM), Organizacja Państw Wschodniokaraibskich, Umowa o Partnerstwie Gospodarczym (EPA) z UE, Inicjatywy Basenu Karaibskiego oraz  Umowy handlowej Karaiby/Kanada.

Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne

Stosunki gospodarcze między Polską a Dominiką pozostają ograniczone, głównie ze względu na znaczną odległość geograficzną oraz brak silnych powiązań między strukturami gospodarczymi obu państw. Mając na uwadze koncentrację Dominiki na wzmacnianiu odporności na zmiany klimatyczne oraz rozwoju zielonych technologii, Polska może w przyszłości dostrzec możliwości zaangażowania w takich obszarach jak energetyka odnawialna, infrastruktura czy rolnictwo.

Relacje z UE

UE wspiera Dominikę w osiąganiu zrównoważonego i inkluzyjnego rozwoju zgodnie z Globalną Strategią Gateway. Porozumienie o partnerstwie UE-AKP (UE i państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku) określa jego cele, które obejmują poprawę równowagi środowiskowej i odporności na zmiany klimatyczne, promowanie zróżnicowanej i zrównoważonej gospodarki sprzyjającej tworzeniu godnych miejsc pracy, wzrostowi, handlowi i inwestycjom, poprawę ładu instytucjonalnego oraz tworzenie włączających i bezpiecznych społeczeństw z odpowiedzialnymi instytucjami.

UE przyjęła Wieloletni Program na lata 2021-2027 w ramach Instrumentu Sąsiedztwa, Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej (NDICI-Global Europe). W ramach tego programu UE przeznaczyła 208 mln euro na region Karaibów na lata 2021-2027.

Baza traktatowa (między Dominiką a Polską i UE)

Konwencja między Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej a Jego Królewską Mością w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie postępowania w sprawach cywilnych i handlowych, podpisana w Warszawie w dniu 26 sierpnia 1931 r.

Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Wielką Brytanią i Irlandią Północną o wydawaniu zbiegłych przestępców, podpisany w Warszawie w dniu 11 stycznia 1932 r.