Polska w Wenezueli

System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

System gospodarczy Gujany oparty jest na zasadach gospodarki rynkowej, z pewnymi elementami interwencji państwowej, szczególnie w sektorach uznawanych za strategiczne. Po uzyskaniu niepodległości od Wielkiej Brytanii w 1966 roku, Gujana przechodziła przez różne etapy rozwoju, w tym okresy intensywnie centralnie planowanej gospodarki. Jednak od lat 90. XX wieku kraj przeszedł na ścieżkę gospodarki rynkowej, a od 2010 roku, dzięki odkryciom ropy naftowej na szelfie kontynentalnym, rozpoczął dynamiczny rozwój.

Gujana stawia na rozwój gospodarki opartej na surowcach naturalnych, równocześnie dążąc do dywersyfikacji swojego sektora gospodarczego. Kraj inwestuje w rolnictwo, przemysł, usługi oraz infrastrukturę, aby sprzyjać napływowi inwestycji zagranicznych i poprawie jakości życia obywateli. W odpowiedzi na rosnącą rolę sektora naftowego, rząd wdraża polityki zrównoważonego rozwoju, które mają na celu ochronę środowiska oraz stworzenie zrównoważonej, zdywersyfikowanej gospodarki. Wydobycie ropy naftowej, boksytu, złota oraz innych surowców jest w dużej mierze zdominowane przez inwestycje zagraniczne, a rząd pełni rolę regulacyjną, kontrolną i uzyskuje dochody z eksportu surowców.

W 2021 roku, Prezydent Irfaan Ali zaprezentował „Strategię Rozwoju Niskoemisyjnego 2030” (Low Carbon Development Strategy 2030), która jest aktualizacją wcześniejszej strategii z 2009 roku – pierwszej takiej inicjatywy w regionie. W lipcu 2022 roku, po kilku miesiącach konsultacji, opublikowano finalną wersję dokumentu. Do kluczowych założeń strategii należą:

1. Kontynuowanie programu sprzedaży uprawnień do emisji CO₂: W 2022 roku Gujana podpisała umowę na sprzedaż 37,5 mln kredytów węglowych o wartości 750 mln USD, z której 15% dochodów trafi bezpośrednio do społeczności rdzennych, a środki zostaną przeznaczone na projekty rozwoju w ramach Strategii
2. Unowocześnienie gospodarki leśnej: Drewno i produkty drzewne stanowią ważną część eksportu, a celem jest dalsze pozyskiwanie nowych rynków, w tym przede wszystkim w UE. Gujana była pierwszym krajem w Amazonii, który podpisał dobrowolną umowę o partnerstwie w ramach inicjatywy FLEGT (Forest Law Enforcement, Governance and Trade).
3. Modernizacja przemysłu wydobywczego: Planuje się rozwój mapowania minerałów przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji oraz tradycyjnych technik, co pozwoli na lepsze pozyskiwanie minerałów, w tym litu.
4. Krajowa transformacja energetyczna: Szacuje się, że do 2030 roku zużycie energii w Gujanie wzrośnie pięciokrotnie, jednak emisje CO₂ nie wzrosną, a koszty energii dla obywateli spadną. Projekt zakładający przetwarzanie gazu na energię elektryczną zredukuje krajowe stawki za energię elektryczną o połowę. Od 2020 roku liczba instalacji energii słonecznej wzrosła o 173%, a projekt Guysol miał na celu uruchomienie do 2025 r. elektrowni słonecznych w Berbice (grudzień 2025) , Essequibo (styczeń 2026) i Linden (zaawansowana budowa).
5. Rozwój społeczności tubylczych i integracja infrastrukturalna południa kraju: Dzięki programowi sprzedaży uprawnień do emisji CO₂, społeczności tubylcze otrzymują 15% zysków, co pozwala im na inwestowanie w lokalne projekty. Połączenie finansowania lokalnego i centralnego sprzyja zrównoważonemu rozwojowi i integracji kraju.
6. Adaptacja gospodarki do zmian klimatu: Plany obejmują budowę dwóch nowych kanałów o dużej przepustowości w celu ochrony gruntów rolnych przed skutkami zmian klimatycznych, a także modernizację 45 kokerów. Dodatkowo prowadzone są prace koncepcyjne dotyczące adaptacji miast, miasteczek i terenów wiejskich w zakresie gospodarki wodnej i odporności na zmiany klimatyczne.
7. Największa transformacja infrastrukturalna w historii Gujany: W ramach rozwoju infrastruktury budowane są czteropasmowe autostrady oraz został zbudowany nowy most Demerara Harbour Bridge, który został oddany do użytku w październiku 2025 roku. Ponadto rząd rozdał ponad 50 000 działek mieszkaniowych do końca 2025 roku.
8. Zrównoważony rozwój miast i miasteczek: W planach jest stworzenie rozwoju miejskiego, w tym dla Georgetown, Silica City oraz ośmiu innych miast. Projekty obejmują stworzenie wizji zrównoważonego rozwoju miast, w tym tworzenie inteligentnych kodeksów wyznaczających kierunki rozwoju oraz plany ochrony dziedzictwa i rozwoju zielonych szlaków.
9. Ochrona różnorodności biologicznej i gospodarki wodnej: Gujana planowała zwiększenie obszarów chronionych do 17% w 2025 roku oraz do 30% w 2030 roku. Niemniej w 2024 roku obszary chronione stanowiły jedynie 8,5% obszaru kraju. Gujana planuje też utworzenie Międzynarodowego Centrum Różnorodności Biologicznej. Celem jest także przyspieszenie postępu w kierunku globalnego celu ochrony 30% lądów i oceanów do 2030 roku.

Plan ten odzwierciedla ambitne cele Gujany, które mają na celu zrównoważony rozwój, ochronę środowiska oraz poprawę jakości życia obywateli, a także adaptację do globalnych wyzwań związanych z klimatem i transformacją energetyczną.

Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Gujana to jeden z najszybciej rozwijających się krajów w Ameryce Łacińskiej i Karaibach, a jej gospodarka opiera się na kilku kluczowych sektorach, które w ostatnich latach uległy znacznym zmianom, głównie za sprawą odkryć ropy naftowej. Główne obszary działalności gospodarczej w tym kraju to przemysł naftowy, rolnictwo, usługi, przemysł przetwórczy oraz sektor budowlany, a każdy z nich ma istotny wpływ na kształtowanie się PKB.

Przemysł naftowy, który stanowi około 30-40% PKB, jest głównym motorem wzrostu gospodarczego Gujany. Odkrycia ropy naftowej w ostatnich latach przyniosły ogromny wzrost dochodów narodowych oraz przyciągnęły inwestycje zagraniczne, co wpłynęło na stabilność i rozwój gospodarki. Dzięki tym złożom, Gujana stała się jednym z najważniejszych producentów ropy naftowej w regionie, a sektor ten pozostaje kluczowym źródłem dochodów z eksportu.

Rolnictwo, mimo iż stanowi około 20-25% PKB, powoli ustępuje miejsca przemysłowi naftowemu. Mimo tego wciąż jest jednym z istotniejszych sektorów gospodarki, szczególnie w kontekście zatrudnienia na obszarach wiejskich. Główne produkty rolnicze to ryż, cukier, banany, owoce tropikalne oraz kakao. Gujana jest jednym z wiodących producentów ryżu i cukru w regionie Karaibów, a produkty te stanowią ważny element eksportu.

Usługi, które stanowią około 40-45% PKB, obejmują sektor finansowy, handel, turystykę, transport oraz usługi profesjonalne. Sektor finansowy zyskuje na znaczeniu, szczególnie dzięki rosnącym inwestycjom zagranicznym związanym z przemysłem naftowym. Warto również zauważyć, że turystyka w Gujanie posiada ogromny potencjał, zwłaszcza dzięki unikalnym zasobom naturalnym, takim jak lasy deszczowe, wodospady i bogata dzika fauna. Sektor transportowy i logistyczny odgrywa z kolei kluczową rolę w obsłudze handlu międzynarodowego, szczególnie w kontekście eksportu surowców naturalnych.

Przemysł w Gujanie, obejmujący wydobycie, przetwórstwo boksytu, produkcję złota i przemysł spożywczy, stanowi około 10-15% PKB. Gujana jest jednym z wiodących producentów boksytu (surowca do produkcji aluminium) na świecie, a przemysł wydobywczy, szczególnie w zakresie złota i diamentów, także przyczynia się do wzrostu gospodarczego. Przemysł przetwórczy, w tym produkcja boksytu i złota, jest w fazie rozwoju, a przemysł spożywczy (m.in. przetwórstwo ryżu i cukru) ma duże znaczenie w kontekście eksportu.

Leśnictwo, choć stanowi około 2-3% PKB, ma duży wpływ na gospodarkę dzięki eksportowi drewna oraz produktów drewnianych. Sektor budowlany, który odpowiada za około 5-7% PKB, zyskuje na znaczeniu w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na infrastrukturę, zwłaszcza w kontekście rozwoju przemysłu naftowego. Inwestycje w infrastrukturę, w tym drogi, porty, lotniska i biurowce, odgrywają kluczową rolę w dalszym rozwoju kraju.

Polityka kursowa

Polityka kursowa Gujany opiera się na systemie sztywnego kursu walutowego, co oznacza, że kurs dolara gujańskiego (GYD) jest ustalany przez władze monetarne kraju i utrzymywany na stałym poziomie względem innych walut. Dolar gujański jest emitowany przez Bank Centralny Gujany, który reguluje jego wartość, uwzględniając szereg czynników gospodarczych, w tym inflację, bilans płatniczy oraz sytuację na rynku surowców.

Mimo tego, że kurs dolara gujańskiego jest utrzymywany na stabilnym poziomie, w praktyce w obiegu walutowym w Gujanie dominuje również dolar amerykański (USD), który jest szeroko akceptowany, zwłaszcza w transakcjach związanych z przemysłem naftowym oraz handlem międzynarodowym.

Dzięki stabilności kursu dolara gujańskiego oraz szerokiemu wykorzystaniu dolara amerykańskiego w transakcjach, system walutowy Gujany jest stosunkowo odporny na wahania rynków walutowych, co zapewnia pewność i przewidywalność w obrocie międzynarodowym, szczególnie w kontekście rosnącej roli przemysłu naftowego w gospodarce kraju.

Surowce i technologie krytyczne

Gujana, dzięki swoim znacznym złożom ropy naftowej, boksytu, złota, diamentów oraz obfitym zasobom leśnym i wodnym, stała się jednym z najszybciej rozwijających się krajów pod względem wydobycia surowców naturalnych. Eksploatacja ropy naftowej, której złoża znajdują się na szelfie kontynentalnym w rejonie Morza Karaibskiego, jest podstawą wzrostu gospodarczego Gujany. Wydobycie ropy nie tylko zapewnia stabilne dochody z eksportu, ale także przyciąga zagranicznych inwestorów, którzy angażują się w rozwój nowoczesnych technologii wiertniczych oraz offshore.

Złoża boksytu, który jest kluczowym surowcem do produkcji aluminium, stanowią jeden z głównych filarów gospodarki Gujany. Kraj należy do czołówki producentów boksytu na świecie, co czyni go istotnym graczem na rynku surowców mineralnych. Podobnie złoto, którego wydobycie w Gujanie jest prowadzone zarówno przez duże korporacje, jak i przez lokalnych górników, odgrywa istotną rolę w strukturze eksportowej kraju. Jednakże wydobycie złota wciąż wiąże się z wyzwaniami, zwłaszcza w kontekście ochrony środowiska, gdyż wielu górników korzysta z tradycyjnych, mniej efektywnych i często szkodliwych dla środowiska metod.

Gujana jest także jednym z większych producentów diamentów w regionie. Chociaż przemysł diamentowy nie jest tak rozwinięty jak sektor naftowy czy boksytowy, to jednak ma istotne znaczenie w strukturze eksportowej kraju. Zasoby mineralne są kluczowym elementem gujańskiej gospodarki, a ich eksploatacja wiąże się z dynamicznym rozwojem przemysłu wydobywczego.

Dodatkowo, kraj posiada ogromne zasoby leśne, w tym lasy tropikalne, które stanowią cenne źródło drewna i produktów drewnianych. Eksport tych surowców ma duże znaczenie dla gospodarki, a Gujana stara się zarządzać swoimi zasobami leśnymi w sposób zrównoważony, biorąc pod uwagę ich rolę w ochronie środowiska i bioróżnorodności.

Wody słodkie, zarówno powierzchniowe, jak i podziemne, są kolejnym cennym zasobem Gujany. Kraj ten ma duży potencjał hydroenergetyczny, co stwarza możliwości rozwoju odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza w kontekście rosnącego zapotrzebowania na energię w związku z rozwojem przemysłu naftowego i innych sektorów gospodarki.

Gujana, dysponując rozbudowanym sektorem wydobywczym, inwestuje w nowoczesne technologie, szczególnie w zakresie przemysłu naftowego. Technologie wiertnicze, offshore oraz związane z wydobyciem w trudnych warunkach morskich, są kluczowe dla rozwoju tego sektora, który będzie nadal napędzać gospodarkę kraju. Przemiany w tej branży mają także pozytywny wpływ na inne sektory gospodarki, w tym transport, usługi oraz budownictwo infrastrukturalne.

Wszystkie te zasoby naturalne i technologie związane z ich eksploatacją czynią Gujanę jednym z najważniejszych krajów w regionie Ameryki Łacińskiej i Karaibów pod względem wydobycia surowców, a ich zrównoważona eksploatacja może stać się fundamentem dalszego rozwoju gospodarczego kraju.

Stan infrastruktury

Infrastruktura Gujany znajduje się w fazie intensywnego rozwoju, jednak wciąż napotyka liczne wyzwania, szczególnie w odniesieniu do odległych i wiejskich obszarów kraju. W obliczu dynamicznego wzrostu gospodarczego, który jest w dużej mierze napędzany przez przemysł naftowy, Gujana stara się modernizować i rozbudować kluczowe sektory infrastrukturalne, w tym energetykę, drogi, wodociągi oraz technologie cyfrowe, aby sprostać rosnącym wymaganiom.

W większych miastach, szczególnie w stolicy Georgetown, stan głównych dróg jest stosunkowo dobry. Jednak w bardziej oddalonych rejonach wiejskich infrastruktura drogowa pozostawia wiele do życzenia. W złym stanie są szczególnie drogi wiejskie, co utrudnia transport towarów oraz dostęp do podstawowych usług dla osób mieszkających poza dużymi aglomeracjami.

Gujana nie dysponuje rozwiniętą siecią kolejową, a istniejące linie są ograniczone do kilku lokalnych tras, które nie stanowią istotnej części krajowego systemu transportowego.

Gujana posiada kilka portów morskich, z Portem Georgetown pełniącym rolę głównego portu. Niemniej jednak, infrastruktura portowa wymaga modernizacji, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu wynikającemu z ekspansji gospodarczej, w tym wzrostu eksportu ropy naftowej i innych surowców.

Główne lotnisko międzynarodowe w Gujanie to Cheddi Jagan International Airport, położone niedaleko Georgetown, które obsługuje loty międzynarodowe. Choć lotnisko to jest odpowiednio wyposażone, rozwój infrastruktury lotniczej, zarówno pod względem połączeń, jak i samego wyposażenia, pozostaje istotnym obszarem rozwoju. Dodatkowo, w kraju funkcjonują mniejsze lotniska regionalne, które umożliwiają transport do bardziej odległych miejsc, jednak ich liczba oraz jakość infrastruktury mogą wymagać poprawy w obliczu rosnącej liczby turystów i inwestorów.

Dostęp do szerokopasmowego internetu w Gujanie jest ograniczony, szczególnie w odległych częściach kraju. W miastach, takich jak Georgetown, dostęp do internetu jest lepszy, jednak wciąż istnieją problemy z jego prędkością i stabilnością. W odległych regionach infrastruktura cyfrowa jest znacznie słabsza, co stanowi wyzwanie w kontekście dalszego rozwoju sektora technologicznego, edukacji online oraz e-biznesu.

Gujana posiada rozwijający się rynek telekomunikacyjny, jednak zasięg usług, jak i konkurencja w niektórych obszarach, może być ograniczona. W miastach usługi telekomunikacyjne są dobrze rozwinięte, ale w odległych rejonach dostęp do usług telefonii komórkowej i internetu może być utrudniony.

Kalendarz dni wolnych od pracy

1 stycznia – Nowy Rok

23 lutego – Dzień Republiki

Wielki Piątek i Poniedziałek Wielkanocny – święta ruchome

1 maja – Święto Pracy

Dzień Wspólnoty – święto ruchome w maju

26 maja – Dzień Niepodległości

1 sierpnia – Dzień Emancypacji

27 sierpnia – Święto Diamentowe

25 i 26 grudnia – Boże Narodzenie

Najważniejszymi partnerami handlowymi Gujany są:

• Stany Zjednoczone - importują ropę naftową, złoto i boksyt, a eksportują do Gujany maszyny, chemikalia, paliwa i technologie.
  • Chiny – eksportują do Gujany maszyny, sprzęt budowlany, elektronikę oraz technologie.
  • Kanada – eksportuje do Gujany technologie, maszyny i środki transportu.
  • Brazylia – eksportuje do Gujany paliwa i towary przemysłowe.
  • Wielka Brytania – importuje z Gujany boksyt, złoto i produkty rolne oraz eksportuje do niej maszyny, technologie, produkty chemiczne i farmaceutyczne.
  • Trinidad i Tobago – kluczowy partner regionalny w ramach CARICOM; importuje z Gujany ryż, złoto, boksyt, owoce i produkty rolnicze, drewno i produkty drzewne oraz produkty rybne. Eksportuje do Gujany ropę naftowa i gaz ziemny, produkty petrochemiczne, pojazdy i maszyny, elektronikę i urządzenia elektryczne, żywność przetworzona i napoje oraz chemikalia i nawozy.
  • Singapur – nowy kierunek eksportu ropy naftowej.

Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

Podstawowymi produktami eksportowymi Gujany są surowce naturalne, w tym ropa naftowa, która jest jednym z głównych towarów eksportowych kraju, oraz boksyty, w których Gujana należy do największych producentów na świecie. Złoto, ryby (w tym szczególnie krewetki) oraz owoce morza również stanowią ważną część eksportu. Dodatkowo, produkty rolne takie jak ryż, cukier, banany, mango i kokosy są eksportowane, choć ich udział w całkowitej wartości eksportu jest mniejszy niż surowców energetycznych. Gujana eksportuje także drewno i wyroby drzewne, zwłaszcza twarde drewno, które jest cenione na rynkach międzynarodowych.

Podstawowe towary importowe Gujany obejmują maszyny i urządzenia, szczególnie te wykorzystywane w przemyśle wydobywczym, rolnictwie oraz budowie infrastruktury. Paliwa są również importowane, mimo iż Gujana posiada własne złoża ropy; kraj importuje paliwa na potrzeby transportu i przemysłu. Dużą część importu stanowią środki transportu, takie jak samochody, ciężarówki oraz statki, a także chemikalia, zwłaszcza do produkcji nawozów i leków. Ponadto, importowane są produkty spożywcze, w tym mąka, konserwy oraz napoje alkoholowe, oraz elektronika (głównie telefony, komputery i sprzęt AGD).

Warto zaznaczyć, że choć Gujana jest jednym z ważniejszych producentów ropy, nadal importuje część paliw, głównie w związku z potrzebami przemysłowymi i transportowymi. Importowane są również zaawansowane technologie i produkty, które nie są wytwarzane lokalnie, w tym urządzenia optyczne i sprzęt komputerowy.

Główni inwestorzy

Głównymi inwestorami w Gujanie są:

• Stany Zjednoczone (ExxonMobil będący największym inwestorem w Gujanie oraz głównym graczem na rynku naftowym Gujany oraz Chevron i Baker Hughes także inwestujące w sektor naftowy)
• Chiny (China National Offshore Oil Corporation będąca kluczowym chińskim inwestorem w sektorze naftowym w Gujanie.
• Kanada (Tullow Oil zajmujący się wydobyciem ropy naftowej) oraz CGX Energy (inwestujący w wydobycie ropy naftowej oraz rozwój projektów poszukiwawczo-wydobywczych).
• Wielka Brytania (Tullow Oil inwestujący w projekty związane z ropą naftową).
• Holandia (SMB Offshore w sektorze naftowym).
• Brazylia (Petrobras w sektorze naftowym).
• Francja (TotalEnergies zaangażowany w poszukiwania surowców naturalnych, głównie ropy naftowej).
• Indie (Engineers India w sektorze rafineryjnym).
• Hiszpania (Repsol – sektor ropy naftowej)
• Norwegia (Axess Group – sektor ropy naftowej i gazu ziemnego)

Oprócz przemysłu naftowego Gujana przyciąga również inwestycje zagraniczne w górnictwie, zwłaszcza w sektorze złota i boksytu, który pozostaje jednym z głównych źródeł dochodów z eksportu. Gujana jest jednym z największych producentów boksytu, a inwestycje zagraniczne w ten sektor pochodzą głównie od firm z Chin, Rosji, Kanady, Australii, Brazylii i USA.

Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Gujana doświadcza dynamicznego wzrostu inwestycji zagranicznych, z rekordowym napływem kapitału wynoszącym 8,3 miliarda USD w 2024 roku. Głównym motorem tego wzrostu jest rozwijający się sektor ropy naftowej i gazu, szczególnie w obrębie Bloku Stabroek. Znaczną część inwestycji zagranicznych skierowano do przemysłu naftowego, gdzie realizowane są kluczowe projekty takie jak Payara, Yellowtail oraz Uaru. Łączna wartość inwestycji zagranicznych w Gujanie przekroczyła 34 mld USD, co stanowi ponad 140% PKB.

Główne obszary inwestycyjne obejmują przemysł naftowy, w tym działalność firm takich jak ExxonMobil, Hess oraz CNOOC, a także inwestycje w infrastrukturę oraz podejmowane próby dywersyfikacji gospodarki w kierunku rolnictwa i usług. Rząd Gujany, za pośrednictwem Guyana Office for Investment (GO-INVEST), zachęca inwestorów do angażowania się w sektor rolnictwa (kukurydza, soja, drobiarstwo), przemysł oraz usługi.

Do głównych inwestorów w Gujanie należy zaliczyć Chiny, które znacznie zwiększyły swoją obecność, osiągając poziom 10,6 mld USD w 2024 roku. Chińskie inwestycje skupiają się głównie na infrastrukturze, w tym budowie nowego mostu przez rzekę Demerara oraz szpitali regionalnych. Ponadto, USA, Wielka Brytania, Kanada i Brazylia również są istotnymi inwestorami w tym regionie.

Rząd Gujany aktywnie wspiera inwestycje zagraniczne, oferując różnorodne zachęty dla inwestorów, zwłaszcza w sektorach pozaropowych. Warto podkreślić, że nie istnieją ograniczenia dotyczące własności zagranicznej, jednak w 2022 roku wprowadzono ustawę, która nakłada obowiązek priorytetowego zatrudniania obywateli Gujany w firmach działających w sektorze naftowym.

Pomimo pozytywnego klimatu inwestycyjnego, Gujana zmaga się z pewnymi wyzwaniami. Do najistotniejszych należy wysoka biurokracja, powolny system sądowniczy, co utrudnia egzekwowanie umów, oraz niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, co może stanowić barierę dla rozwoju niektórych sektorów gospodarki.

Gujana jest aktywnym członkiem wielu organizacji międzynarodowych i regionalnych, w tym m.in.: Wspólnoty Karaibskiej (CARICOM), Organizacji Państw Amerykańskich (OPA),  Wspólnoty Gospodarczej Ameryki Łacińskiej (ALADI), Karaibskiego Banku Rozwoju Karaibów (CDB) i Unii Narodów Południowoamerykańskich (UNASUR).

Z danych dostępnych w ramach Observatory of Economic Complexity (OEC) wynika, iż w roku 2024 Gujana wyeksportowała do Polski towary o wartości około 380 mln USD. W skład tej wartości wchodziły głównie surowa ropa naftowa (378 mln USD), ruda aluminium (2 mln USD) oraz ryż (340 tys. USD). W ciągu ostatnich pięciu lat eksport z Gujany do Polski wzrósł w średniorocznym tempie 155%, z 3,55 mln USD w 2019 roku do 380 mln USD w 2024 roku. W tym samym roku Polska wyeksportowała do Gujany towary o wartości 31,5 mln USD. Wśród tych produktów dominowały woda smakowa (14,9 mln USD), maszyny dźwigowe (6,78 mln USD) oraz przewody izolowane (3,06 mln USD). W ciągu ostatnich pięciu lat eksport Polski do Gujany wzrósł w średniorocznym tempie 45,1%, z 4,9 mln USD w 2019 roku do 31,5 mln USD w 2024 roku.

W Gujanie nie zarejestrowano dotychczas żadnych bezpośrednich inwestycji polskich firm. Niemniej jednak szybki rozwój gospodarczy Gujany oraz jej znaczące zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego stanowią atrakcyjne podstawy inwestycyjne dla polskich przedsiębiorstw, szczególnie w sektorze górniczym, a zwłaszcza w branży gazowo-naftowej. Dodatkowo, istnieje szereg innych obszarów o wysokim potencjale rozwoju, takich jak przemysł spożywczy i okołorolniczy (technologie, maszyny, nawozy), zielone technologie, systemy ochrony granic państwowych (lądowych, morskich i powietrznych), rozwój usług społecznych (edukacja, ochrona zdrowia), maszyny dla przemysłu spożywczego (w tym rybnego), przemysł drzewny, towary konsumpcyjne, produkty chemiczne, żywność przetworzoną, energetyka odnawialna oraz technologie przemysłowe.

Relacje z UE

Unia Europejska jest bardzo ważnym partnerem gospodarczym Gujany, która jest częścią inicjatywy Global Gateway UE. Celem tej inicjatywy jest poprawa infrastruktury i zwiększenie inwestycji w kluczowych sektorach obejmujących rozwój infrastruktury (w takich obszarach jak energia, transport i łączność cyfrowa), zmiany klimatyczne i odporność (UE pomaga w budowaniu odporności na wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi oraz wspiera przejście na zrównoważone źródła energii), wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc prac (UE zachęca do inwestycji, które będą stymulować wzrost gospodarczy i dywersyfikację gospodarki w Gujanie, szczególnie w zakresie zielonych przemysłów, technologii i zrównoważonego rozwoju) oraz partnerstwo i współpraca (w takich obszarach jak edukacja, rządy i handel).

UE przyjęła Dokument programowy na lata 2021–2027 w ramach Instrumentu Sąsiedztwa, Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej (NDICI-Global Europe). W ramach tych ram UE przeznaczyła 21 mln EUR na partnerstwa z Gujaną w latach 2021–2024.

Baza traktatowa (między Gujaną a Polską i UE)

Unia Europejska utrzymuje szczególne stosunki z regionem Karaibów od ponad 30 lat, które zostały pierwotnie zagwarantowane Konwencją z Lomé, a następnie Umową z Kotonu, którą ostatecznie zastąpiła Umowa z Samoa. Od 1 stycznia 2008 roku w stosunkach UE – AKP (w tym z Barbadosem) zaczęły obowiązywać Umowy o partnerstwie gospodarczym (Economic Partnership Agreements – EPA), co oznaczało zakończenie obowiązywania preferencji handlowych na mocy Umowy z Kotonu oraz ulg udzielonych przez WTO w 2001 roku. Podstawą EPA jest zasada wzajemności, zgodnie z którą kraje AKP, aby móc eksportować swoje produkty na rynek UE, muszą otworzyć swoje rynki na produkty z Unii oraz usunąć wszelkie bariery celne i cła importowe, w pełnej zgodności z zasadami WTO. P

Wciąż obowiązuje podpisany 26 listopada 1923 roku w Warszawie Traktat handlowy i nawigacyjny między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem.