Mało osób zdaje sobie sprawę, jak ważną rolę w każdym społeczeństwie, kraju pełnią nasiona. Odmiana, którą polski rolnik sieje na swoim polu, z reguły gdzieś powstała. I ktoś ma do niej prawa. Dziś globalny rynek hodowli jest skoncentrowany w kilku firmach spoza Polski. Im więcej będzie krajowych odmian, tym bardziej Polska będzie bezpieczna i niezależna żywnościowo. 

- Państwowe spółki powinny budować przewagi technologiczne Polski, a nie tylko je kupować. Ten projekt łączy potencjał nauki i gospodarki tam, gdzie ma to realne znaczenie: w bezpieczeństwie żywnościowym – podkreśla wiceminister Grzegorz Wrona.

KGS ma w tym obszarze możliwości, których nie ma nikt inny w kraju: cztery spółki hodowlane, portfel blisko 60 gatunków i około 350 odmian, relacje z 13 tysiącami plantatorów buraka. Czego nie ma? Własnych kompetencji w edycji genomu. Uniwersytet Śląski, poprzez Centrum Badawcze Nowych Technik Genomowych, te kompetencje ma. Stąd ta umowa.

Klasyczna hodowla polega na krzyżowaniu odmian i czekaniu, aż w kolejnych pokoleniach pojawi się pożądana cecha - odporność na suszę, na chorobę, lepsza jakość ziarna. To działa, tylko trwa latami. NGT pozwalają wprowadzić w roślinie zmianę, która mogłaby powstać także naturalnie albo w wyniku krzyżowania - ale celowo i od razu. 

Dla hodowcy różnica jest prosta: zamiast czekać, aż natura wylosuje właściwą kombinację, można ją wskazać.

Projekt składa się z czterech części: prace badawcze nad pszenicą ozimą, prace nad burakiem cukrowym, szkolenia i warsztaty dla hodowców z obu spółek oraz doradztwo przy wdrażaniu technologii w programach hodowlanych. Realizacja jest zaplanowana na 36 miesięcy. Liderem projektu jest Poznańska Hodowla Roślin. Prace po stronie Uniwersytetu poprowadzi dr hab. Marek Marzec, prof. UŚ, dyrektor Centrum Badawczego NGT.

Projekt ma charakter pilotażowy, czyli ma odpowiedzieć na pytanie, jak ta technologia będzie działać na polskim materiale hodowlanym, zanim zapadną decyzje o większej skali. Uruchomienie prac planowane jest po zapewnieniu finansowania ze środków Funduszu Badań i Rozwoju Grupy KGS.

- Pracujemy nad tym od lat w laboratorium. Różnica polega na tym, że teraz pracujemy nad konkretnym materiałem hodowlanym, z ludźmi, którzy wiedzą, co z niego zrobić na polu. Naukowiec może wskazać gen. Dopiero hodowca zamienia to w odmianę - zaznacza dr hab. Marek Marzec, prof. UŚ, dyrektor Centrum Badawczego NGT Uniwersytetu Śląskiego.

- Traktujemy ten projekt jako pierwszy krok, nie jako deklarację. Chcemy sprawdzić w praktyce, co polskie spółki i polska nauka mogą razem zrobić - i dopiero na tej podstawie budować program krajowy. W kolejnych etapach zakładamy współpracę z Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin oraz innymi partnerami naukowymi – wskazuje Agnieszka Galewska, Członek Zarządu Krajowej Grupy Spożywczej S.A.

Pilotaż jest elementem szerszej koncepcji rozwoju krajowych kompetencji w genomice roślin, nad której założeniami pracują Ministerstwo Aktywów Państwowych, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W kolejnych etapach przewidziana jest współpraca z IHAR-PIB.