Wartością wielostronnej współpracy bałtyckiej są wielorakie połączenia partnerów - rządowych, samorządowych oraz pozarządowych, które sprzyjają budowaniu unikalnych sieci eksperckich, umożliwiają wymianę informacji i dobrych praktyk oraz podejmowanie wspólnych, skoordynowanych działań. Międzyrządowa współpraca polityczna jest uzupełniona o cenny wymiar projektowy. Z jednej strony Bałtyk to niezwykle ważni partnerzy, jak Niemcy i państwa bałtyckie i nordyckie, z którymi udało się stworzyć gęstą sieć powiązań. Z drugiej – szereg możliwości, jakie oferuje kilkadziesiąt struktur współpracy wielostronnej, takich jak: Rada Państw Morza Bałtyckiego, Komisja Helsińska HELCOM, Komitet Rozwoju Przestrzennego Regionu Morza Bałtyckiego VASAB, Konferencja Parlamentarna Morza Bałtyckiego, Subregionalna Organizacja Współpracy Państw Morza Bałtyckiego BSSSC czy Strategia Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego.

Rada Państw Morza Bałtyckiego powołana w 1992 r., której Polska jest współzałożycielem, to jedyne forum dialogu politycznego wysokiego szczebla wszystkich krajów regionu (plus Norwegia, Islandia oraz UE/ESDZ), siła napędowa dla współpracy wielostronnej w regionie (Rosja została zawieszona w prawach członka, a następnie wystąpiła z Rady w maju 2022 r.).

Trzy długoterminowe priorytety RPMB to: Tożsamość regionalna, Zrównoważony i dobrze prosperujący region, Bezpieczny i stabilny region. Obecnie w strukturze RPMB funkcjonują cztery grupy robocze/eksperckie: ds. gospodarki morskiej (Ministerstwo Infrastruktury), ds. przeciwdziałania handlowi ludźmi (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji), ds. współpracy na rzecz dzieci zagrożonych (Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) oraz ds. obrony cywilnej (Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej).

Polska wysoko ocenia dotychczasową współpracę polityczną na forum RPMB, jak również osiągnięcia na poziomie poszczególnych grup eksperckich. Gwałtowne zmiany sytuacji geopolitycznej w regionie w ostatnich latach, wysunęły na pierwszy plan konieczność wzmocnienia współpracy związanej z bezpieczeństwem państw basenu Morza Bałtyckiego.

W okresie 1 lipca 2025 r. – 30 czerwca 2026 r. Polska, już po raz czwarty, pełniła rotacyjne przewodnictwo w RPMB. Tym razem prezydencja przypadła na czas wyjątkowych zagrożeń dla regionu Morza Bałtyckiego – nasilone działania hybrydowe i dezinformacyjne ze strony Rosji wymagały kompleksowej odpowiedzi wykraczającej poza tradycyjne rozumienie bezpieczeństwa. Z tego względu, priorytetowym zadaniem polskiej prezydencji było wzmocnienie politycznego filaru organizacji poprzez bardziej skoncentrowane podejście do kwestii bezpieczeństwa regionalnego. W tym kontekście, skupiliśmy się na procesie budowy odporności oraz dialogu dotyczącym kluczowych wyzwań: ochrony infrastruktury krytycznej, przeciwdziałania tzw. flocie złomu oraz odporności na zakłócenia w działaniu systemów nawigacji satelitarnej.

Dzięki silnemu zaangażowaniu polskich ministerstw, instytucji i misji dyplomatycznych, znacznie wzrosła widoczność RPMB. W ramach prezydencji zostało zorganizowanych ponad 100 wydarzeń, z których ponad połowa odnosiła się do szeroko pojętych kwestii bezpieczeństwa i odporności. Trzy spotkania ministrów spraw zagranicznych RPMB oraz spotkanie dyrektorów politycznych nadały organizacji bezprecedensowy impuls. Tradycyjnie, najważniejszym spotkaniem, zorganizowanym na zakończenie przewodnictwa, była Sesja Ministerialna w Sopocie (28-29 maja 2026 r.). W trakcie Sesji państwa członkowskie oraz Unia Europejska przyjęły Deklarację Sopocką, która stanowi wyraźny i spójny głos całej organizacji ws. bezpieczeństwa w regionie, dalszego wsparcia dla Ukrainy oraz potrzeby zdecydowanej reakcji na rosyjskie działania hybrydowe.

Ponadto, z inicjatywy polskiego przewodnictwa powstały dwa raporty, zaprezentowane podczas Sesji Ministerialnej, przygotowane przez Ośrodek Studiów Wschodnich (Formaty współpracy w obszarze bezpieczeństwa w regionie Morza Bałtyckiego. Rekomendacje dla Rady Państw Morza Bałtyckiego) oraz Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (Biała księga rosyjskich aktów sabotażu i dywersji wobec członków Rady Państw Morza Bałtyckiego). Analizy te stanowią doskonałą podstawę do dalszych dyskusji nt. świadomości i przeciwdziałania zagrożeniom ze strony Rosji w regionie oraz nt. przyszłości współpracy regionalnej.

Priorytety Polskiej Prezydencji w Radzie Państw Morza Bałtyckiego 2025-2026

Kalendarium Polskiej Prezydencji 2025-2026

Deklaracja Sopocka

Strategia Unii Europejskiej dla Regionu Morza Bałtyckiego (SUERMB), która powstała w 2009 r.,  jest jedną z czterech strategii makroregionalnych Unii Europejskiej. Obejmuje Polskę, Danię, Szwecję, Finlandię, Litwę, Łotwę, Estonię, Niemcy (północne kraje związkowe) oraz Norwegię (od maja 2026 r.). Współpraca w ramach SUERMB realizowana jest na wielu poziomach – rządowym, regionalnym i lokalnym, z udziałem ośrodków badawczych i akademickich, regionalnych struktur współpracy, organizacji pozarządowych, a także biznesu.

Trzy główne cele Strategii:

1. Ochrona morza (Save the Sea),
2. Wzrost integracji regionu (Connect the Region),
3. Zwiększenie dobrobytu (Increase Prosperity).

Działania w ramach SUERMB podzielone są na czternaście obszarów tematycznych, z których Polska koordynuje cztery:

1. Biogeny – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wspólnie z Finlandią;
2. Innowacje – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspólnie z Estonią i Finlandią;
3. Kultura – Instytut Adam Mickiewicza wspólnie z Niemcami (kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn);
4. Turystyka – Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna wspólnie z Finlandią.

Po raz ostatni Polska sprawowała prezydencję w SUERMB w okresie 1 lipca 2024 – 30 czerwca 2025, a w listopadzie 2025 r. w Sopocie zorganizowała 16. Doroczne Forum Strategii.

Głównym organem decyzyjnym w strukturze zarządzania SUERMB jest Grupa Narodowych Koordynatorów, w której skład wchodzi po jednym Narodowym Koordynatorze z każdego państwa członkowskiego. W Polsce funkcję Narodowego Koordynatora sprawuje przedstawiciel Departamentu Polityki Europejskiej MSZ, który jest wspierany przez Zespół roboczy ds. koordynacji wdrażania SUERMB.

Narodowy Koordynator ds. Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego
Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Departament Polityki Europejskiej
e-mail: dpe.sekretariat@msz.gov.pl
tel. +48 22 523 9175