Generalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska

Ludzie na całym świecie polegają na zasobach pochodzących z dzikiej przyrody i różnorodności biologicznej, aby zaspokoić swoje potrzeby – od żywności i paliwa, przez leki, po mieszkania i odzież. Aby kolejne pokolenia mogły cieszyć się dobrodziejstwami i pięknem natury, konieczne jest podejmowanie działania na rzecz jej ochrony.

Hasło obchodów

„Rośliny lecznicze i aromatyczne: ochrona zdrowia, dziedzictwa i źródeł utrzymania” są tematem tegorocznych obchodów Światowego Dnia Dzikiej Przyrody.

Na całym świecie pozyskuje się około 50 000 – 70 000 gatunków roślin ze względu na ich właściwości lecznicze, znaczenie kulturowe oraz wartość ekonomiczną. Szacuje się, że niemal 1300 z nich znajduje się na liście załączników do Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), w tym ponad 800 w załączniku II. 

Znaczenie roślin leczniczych i aromatycznych

Rośliny lecznicze i aromatyczne są niezwykle ważne dla zdrowia i dobrostanu człowieka oraz dla zachowania równowagi ekologicznej.

• Na całym świecie wykorzystywane są w leczeniu i profilaktyce chorób. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podkreśla ich znaczenie, szczególnie w krajach rozwijających się, gdzie 70 – 95% populacji korzysta z medycyny tradycyjnej w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Rośliny te pozostają również kluczowe dla współczesnej farmakologii – wiele substancji czynnych stosowanych w lekach pochodzi bezpośrednio lub pośrednio ze źródeł naturalnych, mimo dynamicznego rozwoju chemii syntetycznej. 
• Poza zastosowaniami medycznymi rośliny lecznicze i aromatyczne wykorzystywane są także w różnych gałęziach przemysłu, m.in. kosmetycznym, spożywczym oraz w sektorze dóbr luksusowych.
• Zasoby genetyczne tych roślin oraz tradycyjna wiedza na ich temat znajdują zastosowanie również w rolnictwie.
• Rośliny lecznicze i aromatyczne odgrywają ponadto istotną rolę w funkcjonowaniu ekosystemów - stabilizują gleby, wspierają różnorodność biologiczną oraz dostarczają niezbędnych zasobów zapylaczom, takim jak pszczoły i kolibry.

Co zagraża roślinom leczniczym i aromatycznym?

Wiele gatunków roślin leczniczych i aromatycznych jest narażonych na rosnące zagrożenia związane z:

• utratą siedlisk,
• nadmiernymi zbiorami,
• zmianami klimatu,
• nadmiernymi połowami,
• nieuregulowanym czy nielegalnym handlem.

Ponad 20%  wykorzystywanych na świecie gatunków roślin leczniczych i aromatycznych uznawanych jest za zagrożone wyginięciem („czerwona lista” Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody).

Dane naukowe dotyczące wielu z tych gatunków są wciąż ograniczone, a wiedza ludności rdzennej i społeczności lokalnych nadal bywa niewystarczająco uwzględniania w politykach oraz działaniach na rzecz ochrony przyrody. Dlatego ​​ich ochrona stanowi globalny priorytet. Podnoszenie świadomości społecznej, zaostrzenie przepisów oraz zapewnienie zrównoważonego pozyskiwania i handlu są niezbędne, aby te bezcenne zasoby roślinne mogły przetrwać w naturze.   

Cele Światowego Dnia Dzikiej Przyrody 2026

• Posłuży jako platforma wiedzy o kluczowej roli roślin leczniczych i aromatycznych w ochronie zdrowia ludzi, zachowaniu dziedzictwa kulturowego oraz wspieraniu lokalnych źródeł utrzymania.
• Zaprezentuje różnorodność tych roślin - od aloesu i kadzidłowca po storczyki - ich znaczenie dla tradycyjnej wiedzy i podstawowej opieki zdrowotnej, a także rosnącą presję wynikającą z utraty siedlisk, nadmiernej eksploatacji i zmian klimatu.
• Zwróci uwagę na wyzwania, z jakimi mierzą się społeczności rdzenne i wiejskie, rządy oraz partnerzy zajmujący się ochroną przyrody.
• Podkreśli potrzebę działań niezbędnych do zapewnienia ochrony i zrównoważonego użytkowania tych roślin dla przyszłych pokoleń.

Światowy Dzień Dzikiej Przyrody ma również na celu umożliwienie ludziom bliższego kontaktu z naturą oraz inspirowanie do dalszej nauki i działania na rzecz ochrony zwierząt i roślin także po zakończeniu obchodów.

***

Podczas 68. sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych (ZO ONZ), 20 grudnia 2013 roku, dzień 3 marca został ogłoszony Światowym Dniem Dzikiej Przyrody. Data ta ma szczególne znaczenie, ponieważ w 1973 roku podpisano Konwencję o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). Rezolucja ZO ONZ wyznaczyła Sekretariat CITES jako koordynatora globalnych obchodów tego szczególnego dnia dla dzikiej przyrody w kalendarzu ONZ, a Światowy Dzień Dzikiej Przyrody ONZ stał się corocznym wydarzeniem poświęconym dzikiej przyrodzie.

*Czerwona lista gatunków zagrożonych publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (ang. International Union for Conservation of Nature, IUCN) to jeden z najbardziej znanych obiektywnych systemów oceny służących do klasyfikacji stanu roślin, zwierząt i innych organizmów zagrożonych wyginięciem.

Źródło: https://wildlifeday.org/en