Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Etykieta ma znaczenie, czyli na co zwrócić uwagę w oznakowaniu produktów mlecznych:

Nazwa

Produkty mleczne podlegają szczególnej ochronie w zakresie nazewnictwa. Nazwy takie jak mleko, śmietanka, śmietana, ser, maślanka, jogurt, kefir czy masło nie mogą być stosowane do innych produktów niż mleko i jego przetwory (np. „mleczko kokosowe” czy „masło orzechowe”). Jedynym dozwolonym wyjątkiem w języku polskim jest „ser jabłeczny”.

Nazwa powinna określać rodzaj produktu (np. ser twarogowy kozi, ser dojrzewający Gouda, serek waniliowy) oraz uwzględniać informacje o zastosowanych procesach produkcyjnych, które są istotne dla jego scharakteryzowania (np. obróbce termicznej, wędzeniu, mieleniu, spulchnianiu azotem czy dojrzewaniu). Jeśli produkt został wytworzony z surowego mleka (bez dodatkowej obróbki termicznej, fizycznej lub chemicznej), to przy jego nazwie również powinna się znaleźć o tym stosowna informacja. Określenie „świeże” na mleku oznacza z kolei, że jest to mleko surowe lub pasteryzowane, w którym występuje dodatnia reakcja na obecność laktoperoksydazy (czyli enzymu, który traci aktywność pod wpływem wysokiej temperatury).

Zawartość tłuszczu

W przypadku mleka i jego przetworów charakterystyczną cechą pozwalającą na ich rozróżnienie jest zawartość tłuszczu. Jest ona szczególnie istotna (i tym samym podawana w oznakowaniu) w przypadku mleka, śmietanki, śmietany czy serów twarogowych, bo decyduje o ich podstawowej charakterystyce i przeznaczeniu. Wyjątkowo w przypadku serów twarogowych procentową zawartość tłuszczu można zastąpić informacją opisową typu „chudy”, „półtłusty” czy „tłusty”. Określenie „śmietankowy” może być stosowane w przypadku różnych produktów mlecznych, ale tylko tych o wysokiej zawartości tłuszczu (min 50% w suchej masie).

Skład

Wykaz składników obejmuje wszystkie składniki użyte w procesie produkcji uszeregowane w kolejności malejącej (tj. od największego do najmniejszego udziału).

Im krótszy skład, tym lepiej. Pamiętajcie, że niektóre produkty mleczne mogą zawierać dodatki do żywności, np. barwniki w serach dojrzewających czy substancje zagęszczające w śmietanie i śmietance. Ponadto produkty smakowe mogą zawierać szereg składników, wchodzących w skład stosowanych wsadów smakowych (np. barwniki, aromaty czy znaczną ilość cukru).

Brak listy składników nie oznacza, że producent coś ukrywa. Zgodnie z przepisami składu nie trzeba podawać, jeżeli produkty mleczne wyprodukowano z podstawowych składników.

Warunki przechowywania i okres przydatności do spożycia

Zależą od rodzaju produktu, sposobu jego utrwalenia czy pakowania. Przykładowo „mleko UHT” może być przechowywane w temperaturze pokojowej przez wiele miesięcy, podczas gdy „mleko świeże” wymaga niskiej temperatury i ma zdecydowanie krótszy okres przydatności do spożycia.

Pakowanie próżniowe lub w atmosferze ochronnej (czyli z użyciem gazów opakowaniowych, np. dwutlenku węgla i azotu) przedłuża trwałość opakowanego produktu. Zwróć jednak uwagę na okres przydatności po otwarciu opakowania, który w takim przypadku powinien być wskazany w oznakowaniu.

Wyniki kontroli IJHARS

W trosce o konsumentów IJHARS wzięła pod lupę jakość handlową produktów mlecznych oferowanych przez 127 podmiotów (55 producentów i 72 sklepy) prowadzących działalność na terenie całego kraju. Nieprawidłowości ujawniono w ponad jednej trzeciej skontrolowanych podmiotów.

Cechy organoleptyczne kontrolowanych produktów nie budziły większych zastrzeżeń. Zakwestionowano tylko 1 partię (0,8 %) ze względu na niewłaściwy dla sera twarogowego smak i zapach (kwaśny, obcy – drożdżowy, lekko gorzki).

Przeprowadzone analizy laboratoryjne ujawniły nieprawidłowości w 13,4% zbadanych partii, które dotyczyły głównie niezgodnej z deklaracją zawartości tłuszczu. W 2 produktach stwierdzono poważniejsze uchybienia świadczące o ich zafałszowaniu, tj. wykryto obecność niedozwolonego tłuszczu obcego w kefirze oraz niedeklarowanej żelatyny w śmietance.

Obecność charakterystycznej mikroflory potwierdzono we wszystkich zbadanych w tym zakresie produktach.

Weryfikacja oznakowania wykazała nieprawidłowości w 15,1% partii poddanych kontroli. Dotyczyły one podawania informacji niezgodnie z prawdą lub obowiązującymi przepisami. Przykładowo:

• podano nieprawidłową nazwę, w tym nie uwzględniono w niej informacji dotyczących procesów produkcyjnych, istotnych dla scharakteryzowania sera („parzony”, „solankowy”, „dojrzewający”) lub użyto nazwy „kefir” dla wyrobu zawierającego tłuszcz obcy (co zostało wykryte w badaniach laboratoryjnych);
• w składzie nie wymieniono wszystkich składników lub wyszczególniono inne niż faktycznie użyto, a także nie wyróżniono mleka jako alergenu;
• okres przydatności do spożycia poprzedzono niewłaściwym wyrażeniem, podano go w nieprawidłowej kolejności lub w innym miejscu opakowania niż zadeklarowano;
• wartość odżywczą wskazano w formie liniowej, z użyciem nieprawidłowych określeń i jednostek miary, w niewłaściwej kolejności lub bez wszystkich obowiązkowych elementów;
• warunków przechowania nie umieszczono w bezpośrednim sąsiedztwie daty minimalnej trwałości / terminu przydatności do spożycia i dodatkowo przedzielono je innymi informacjami;
• nie wskazano ilościowej zawartości składnika wskazanego w nazwie produktu (kozieradki w „serze z kozieradką”) lub podano ją w nieprawidłowy sposób (w „jogurcie z musem z czeremchy” wskazano tylko zawartość musu - bez ilości czeremchy).

Ponadto w oznakowaniu 1 partii podano dłuższy okres przydatności do spożycia niż zadeklarowano w zakładowym dokumencie jakościowym, a u 1 producenta ujawniono na stanie magazynowym przeterminowane surowce.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.

Informacje o produktach zafałszowanych znajdziecie na naszej stronie internetowej w zakładce Co robimy – Rejestry.

IJHARS będzie monitorowała jakość handlową produktów mlecznych w celu weryfikacji, czy podmioty wyciągnęły wnioski z ujawnionych niezgodności i zaczęły przykładać większą wagę do zapewnienia właściwych cech jakościowych oferowanych produktów i ich prawidłowego znakowania. Nasze działania mają bowiem nie tylko charakter prewencyjny, ale także walor edukacyjny dla kontrolowanych podmiotów, który pozwoli uniknąć nieprawidłowości w przyszłości. Zidentyfikowanie i wyeliminowanie z obrotu produktów zafałszowanych i o niewłaściwej jakości handlowej przekłada się z kolei na wzrost poziomu ochrony konsumentów i zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku.

(BKJ)

Materiał video