Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Nazwa – kategoria napoju spirytusowego

Nazwy prawne napojów spirytusowych podlegają szczególnej ochronie i mogą być stosowane wyłącznie w odniesieniu do produktów, które spełniają wymagania określone w przepisach prawa. Napój spirytusowy jest napojem alkoholowym o  minimalnej zawartości alkoholu wynoszącej 15%, z wyjątkiem likieru jajecznego (advokat), dla którego dopuszczalne minimum to 14%.

Przepisy wyróżniają kilkadziesiąt kategorii napojów spirytusowych, takich jak np. wódka, gin, rum, whisky czy likier, a każda z nich posiada indywidualne wymagania dotyczące między innymi minimalnej zawartości alkoholu, stosowanych surowców oraz sposobu produkcji.

Warto wiedzieć, że jeżeli dany produkt spełnia wszystkie warunki dla danej kategorii, musi być oznaczony jej oficjalną „nazwą prawną”, np. „wódka”, „brandy”. Natomiast w  przypadku, gdy napój spirytusowy nie odpowiada wymaganiom żadnej z kategorii, ale nadal spełnia ogólną definicję napoju spirytusowego, na etykiecie stosuje się wyłącznie nazwę „napój spirytusowy”. Dopuszczalne jest również zastosowanie więcej niż jednej nazwy prawnej, jeśli produkt spełnia jednocześnie wymagania więcej niż jednej kategorii napojów spirytusowych.

W przypadku nalewek obowiązkowo stosuje się nazwę prawną „napój spirytusowy”, która może zostać uzupełniona dodatkowym określeniem „nalewka”.

Niektóre napoje spirytusowe posiadają również chronione oznaczenia geograficzne, takie jak Polska Wódka, Scotch Whisky czy Irish Whiskey. Oznacza to, że muszą być produkowane wyłącznie na określonym obszarze geograficznym i zgodnie ze szczegółową specyfikacją, a spełnienie tych wymagań jest potwierdzane przez upoważnione organy lub jednostki kontrolne.

Warto podkreślić, że jeżeli napój spirytusowy nie spełnia wymogów danej kategorii lub wymagań dla danego oznaczenia geograficznego, nie wolno stosować nazw prawnych ani chronionych oznaczeń geograficznych nawet w połączeniu z określeniami, takimi jak „typu”, „rodzaju”, „w stylu”, „o smaku” czy innymi podobnymi sformułowaniami. Niedopuszczalne jest więc używanie nazw sugerujących podobieństwo do znanych alkoholi, na przykład „napój spirytusowy w stylu whisky”, „napój spirytusowy typu gin” czy „napój spirytusowy o smaku rumu”. 

 

Zawartość alkoholu

Minimalna zawartość alkoholu różni się w zależności od kategorii napoju spirytusowego. Dla przykładu wódka i wódka smakowa muszą zawierać co najmniej 37,5% alkoholu, whisky minimum 40%, rum i gin co najmniej 37,5%, brandy 36%, natomiast likiery przynajmniej 15%.

W przypadku wszystkich napojów spirytusowych obowiązkowe jest podanie na etykiecie rzeczywistej objętościowej zawartości alkoholu. Informacja ta musi być podana na etykiecie w określony sposób, tj. w postaci liczby, z maksymalnie jednym miejscem po przecinku oraz z użyciem oznaczenia „% obj.” lub „% vol.”. Może być ona poprzedzona słowem „alkohol” lub skrótem „alk.”.

Skład i wartość odżywcza

Uwaga! Napoje spirytusowe nie muszą mieć w oznakowaniu podanego składu i  wartości odżywczej. W sytuacji gdy napój spirytusowy zawiera substancje bądź produkty mogące powodować alergie lub reakcje nietolerancji, na etykiecie musi znaleźć się wyraźna informacja „zawiera…” wraz ze wskazaniem konkretnego składnika alergennego. Dotyczy to na przykład likierów jajecznych lub mlecznych zawierających jaja, mleko lub produkty pochodne.

Wyniki kontroli

W trosce o konsumentów IJHARS sprawdziła jakość handlową napojów spirytusowych w zakresie zgodności z przepisami i deklaracją producenta. Kontrolą objęto 92 podmioty (55 sklepów i 37 producentów). Nieprawidłowości stwierdzono w przypadku 20,7% skontrolowanych podmiotów, głównie w zakresie znakowania.

Cechy organoleptyczne sprawdzanych napojów spirytusowych nie budziły zastrzeżeń. Nieprawidłowe parametry fizykochemiczne stwierdzono w 2,5% skontrolowanych partii napojów spirytusowych. Dotyczyły one niezgodnej z  deklaracją zawartości alkoholu etylowego.

Weryfikacja oznakowania wykazała nieprawidłowości w 18,6% partii poddanych kontroli. Dotyczyły one podawania informacji niezgodnie z prawdą lub obowiązującymi przepisami. Przykładowe nieprawidłowości:

• w zakresie nazwy produktu:

- bezprawne podanie w oznakowaniu nazwy „nalewka” dla produktu, który nie spełniał wymagań w zakresie minimalnej zawartości alkoholu (15 %), sposobu produkcji lub dodanych składników dla tej kategorii produktu,

- podanie na opakowaniu dwóch sprzecznych nazw produktu, które wprowadzały konsumenta w błąd co do kategorii napoju spirytusowego (nalewka, likier),

- podanie na wywieszce cenowej środka spożywczego nazwy sugerującej, że jest to napój spirytusowy danej kategorii (rum), podczas gdy produkt nie spełnia wymagań dla tej kategorii (był napojem spirytusowym z dodatkiem środków aromatyzujących, których dodanie jest niedopuszczalne dla rumu),

• podanie zaniżonej lub zawyżonej zawartości alkoholu etylowego lub podanie sprzecznej informacji o zawartości alkoholu na etykiecie frontowej i kontretykiecie,
• podanie na kontr etykiecie produktu dwóch różnych krajów pochodzenia produktu,
• bezprawne użycie sformułowania „Produkt Polski" oraz „Product of Poland" dla wyrobów wyprodukowanych z alkoholu etylowego niepochodzącego z Polski,
• bezprawne użycie nazwy zarejestrowanej jako chronione oznaczenie geograficzne „Polska Wódka”,
• umieszczenie na etykiecie oświadczenia żywieniowego (dotyczącego zawartości witaminy C – sugerowanie szczególnych właściwości), podczas gdy napoje o  zawartości alkoholu powyżej 1,2% obj. nie mogą być opatrzone tego typu oświadczeniami,
• podanie dobrowolnych informacji na opakowaniu wyrobu gotowego, które nie znalazły potwierdzenia w przedstawionej dokumentacji produkcyjnej, np. roku zbioru owoców użytych do produkcji nalewki, „wg tradycyjnej receptury”, której nie przedstawiono, „leżakowanie w dębie”, które faktycznie nie zostało przeprowadzone,
• brak lub podanie w sposób nieczytelny danych podmiotu odpowiedzialnego za informacje na temat żywności.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.

 

MATERIAŁ VIDEO