Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Analiza ryzyka – podstawa prawna

Na mocy art. 47 oraz w związku z art. 55a ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców, kontrole jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przeprowadza się zgodnie z rocznym planem kontroli, po uprzednim dokonaniu okresowej analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej (tzw. analiza ryzyka).

Analiza obejmuje identyfikację obszarów podmiotowych i przedmiotowych, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. W oparciu o wyniki analizy określa się zasady umożliwiające przypisanie przedsiębiorców do jednej z trzech kategorii ryzyka: niskie, średnie, wysokie.

Krok 1. Analiza tabeli oraz sprawdzenie, w jakiej kategorii ryzyka zidentyfikowanego dla
danej branży znajduje się podmiot wytypowany do kontroli.

Kategoria ryzyka zidentyfikowane na 2026 r. na podstawie wyników kontroli za rok poprzedni	Branże w danej kategorii ryzyka (produkcja)
Średnie	jaja
Wysokie	piwo, wyroby cukiernicze (w tym kakaowe i czekoladowe), przetwory zbożowe, wyroby piekarskie, przetwórstwo owocowe, warzywne oraz grzyby, napoje alkoholowe, soki i nektary, przyprawy i zioła, oleje roślinne, oliwa z oliwek, mięso drobiowe i jego przetwory, mięso czerwone i jego przetwory, przetwory mleczne, miód, ryby i przetwory rybne

 

Zidentyfikowane obszary ryzyka są listą zmienną. Określona kwalifikacja ryzyka dla danej branży będzie się zmieniać ze względu na analizę sytuacji rynkowej, stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, skargi od konsumentów oraz informacje przekazane od innych organów i służb kontrolnych krajowych i zagranicznych.

Gdy po analizie kroku pierwszego, oszacowane ryzyko będzie:

• wysokie – Krok 4,
• niskie lub średnie – Krok 2-4.

Krok 2. Zasady wyliczania kategorii ryzyka.
Tabela 1. Zasady wyliczania kategorii ryzyka

Kryterium	Punktacja [%]	Punktacja [%]
naruszenie przepisów o jakości handlowej i/lub prawa żywnościowego, w tym:	50
nieprawidłowości w zakresie wymagań organoleptycznych, fizykochemicznych, mikrobiologicznych		25
nieprawidłowości w zakresie znakowania		25
czas jaki upłynął od ostatniej kontroli, w tym:	15
powyżej 5 lat		100*
powyżej 2 lat		15
poniżej 2 lat		0
wydane sankcje (z wyłączeniem decyzji o odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej oraz o umorzeniu postępowania), w tym:	35
brak wykonania zaleceń pokontrolnych		10
decyzje nakładające karę finansową		15
decyzje wydane na podstawie art. 29 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych		10
Razem	100	100

* W przypadku, gdy podmiot nie był kontrolowany w terminie powyżej 5 lat automatycznie jest zaliczany do grupy wysokiego ryzyka.

Tabela 2. Klasyfikacja przedsiębiorców do grupy ryzyka

Grupa ryzyka	Wartość minimalna	Wartość maksymalna
niskiego	0%	poniżej 25%
średniego	25% i powyżej	poniżej 60%
wysokiego	60% i powyżej	100%

 

Krok 3. Uwzględnianie skarg konsumenckich
W przypadku potwierdzenia zafałszowania / nieprawidłowości noszących znamiona oszustwa żywnościowego, do wyniku otrzymanego w kroku 2 należy dodać 30 % i przeliczyć na nowo ryzyko dla kontrolowanego podmiotu zgodnie z Tabelą 2 Klasyfikacja przedsiębiorców do grupy ryzyka.

Krok 4. Systemy jakości żywności
Krajowe systemy jakości żywności są uznawane stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. W sytuacji, gdy podmiot posiada co najmniej 1 produkt objęty Krajowym systemem jakości żywności, obniża to otrzymaną kategorię ryzyka (z Kroku 1 lub z Kroku 3) i 1 kategorię.