Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych

Soki i nektary na półce sklepowej

Soki i nektary to produkty owocowe, warzywne, owocowo-warzywne. Wymagania w zakresie jakości handlowej soków i nektarów owocowych zostały uregulowane w przepisach szczegółowych. I tak, wśród soków wytworzonych z owoców przepisy wyróżniają obecnie: soki owocowe, soki owocowe odtworzone z zagęszczonego soku owocowego, soki owocowe zagęszczone (koncentraty owocowe, koncentraty soków owocowych) oraz mniej spotykane soki owocowe w proszku czy też soki owocowe wyprodukowane z użyciem ekstrakcji wodnej.

Co należy wiedzieć o sokach i nektarach wytworzonych z owoców?

Soki owocowe to wyroby otrzymane z jadalnych części zdrowych, dojrzałych, świeżych lub schłodzonych lub zamrożonych owoców, jednego lub większej liczby gatunków. Dozwolone jest mieszanie soku owocowego z przecierem owocowym. Soki pomidorowe zaliczane są w przepisach do soków owocowych.

Zagęszczony sok owocowy (koncentrat soku owocowego) to wyrób otrzymany z jednego lub większej liczby gatunków owoców poprzez usunięcie zawartej w nim części wody.

Nektary owocowe otrzymuje się przez dodanie wody do soków lub przecierów wytworzonych z owoców, ewentualnie z ich mieszaniny. Informacja o minimalnej zawartości soku lub przecieru powinna być zamieszczona w oznakowaniu poprzez określenie „zawartość owoców minimum…%” (może wynosić od 25 do 50 %). Jeżeli nektar owocowy został otrzymany w całości lub w części z zagęszczonego soku lub przecieru owocowego, wówczas w pobliżu nazwy powinien znaleźć się odpowiedni zapis, np. „częściowo z soku zagęszczonego”, „z przecieru zagęszczonego”.

Co może znaleźć się w składzie soków owocowych i nektarów owocowych?

Niezależnie od sposobu wytworzenia do tych wyrobów może być dodawany sok cytrynowy lub sok z limonek w celu regulacji kwaśnego smaku. Dozwolone jest wzbogacanie za pomocą witamin i składników mineralnych. Do soku pomidorowego można dodać sól, przyprawy i zioła. Lista dozwolonych dodatków do żywności jest bardzo ograniczona. Soki owocowe nie mogą być dosładzane (wyjątek stanowi sok z rokitnika). W związku z tym określenie w ich oznakowaniu, np. „bez dodatku cukru” jest niedozwolone. W produkcji nektarów owocowych można dodawać cukry i miód (w ilości nie większej niż 20 %) lub w określonych przypadkach zastąpić cukry substancjami słodzącymi.

Znakowanie soków i nektarów owocowych oraz warzywnych - na co należy zwrócić uwagę, czytając etykietę?

Na etykiecie muszą znaleźć się: nazwa, np. nektar gruszkowo-jabłkowy, sok pomarańczowy, wykaz składników (w określonych przypadkach przewidywane są zwolnienia z jego podawania, tj. w produktach jednoskładnikowych, kiedy nazwa jest identyczna z nazwą składnika, np. sok marchwiowy), wartość odżywcza, warunki przechowywania, data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia, nazwa lub firma i adres podmiotu odpowiedzialnego za informacje na temat żywności, ilość netto.

Jeśli producent zastosował metodę utrwalania np. pasteryzację czy sterylizację, powinien poinformować o tym w oznakowaniu. Taka informacja powinna znaleźć się przy nazwie np. sok jabłkowy pasteryzowany.

„Świeży” lub „świeżo wyciśnięty” w oznakowaniu soków

Określenia „świeży” lub „świeżo wyciśnięty” mogą być stosowane tylko w przypadku soków świeżo wyciśniętych/bezpośrednio tłoczonych, nie poddanych żadnym procesom utrwalania żywności, np. zamrożeniu, pasteryzacji.

Wyniki kontroli IJHARS

W trosce o konsumentów IJHARS sprawdziła jakość handlową różnych soków i nektarów (w tym z: owoców, warzyw, jednocześnie z owoców i warzyw) w zakresie zgodności z przepisami i deklaracją producenta.

Kontrolą objęto 88 podmiotów. Nieprawidłowości stwierdzono w przypadku 21,6 % skontrolowanych podmiotów.

Cechy organoleptyczne zakwestionowano w przypadku 2,7 % skontrolowanych partii.

W przypadku nektaru stwierdzono nietypowy wyczuwalny smak owocu z posmakiem pleśni, natomiast w przypadku soku jabłkowego nietypowy smak obcy gruszkowy.

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w 7,8 % skontrolowanych partii. Dotyczyły one niezgodnej z zadeklarowaną w oznakowaniu zawartością cukrów.

Weryfikacja oznakowania wykazała nieprawidłowości w przypadku 18 % skontrolowanych partii soków i nektarów. Dotyczyły one głównie:

• zamieszczenia w oznakowaniu soków owocowych informacji, wprowadzających konsumenta w błąd, np. „bez dodatku cukru”, „bez dodatku konserwantów”, „bez konserwantów…”, „…niesłodzony” „nie zawiera konserwantów, substancji słodzących ani sztucznych barwników”, podczas gdy do tych wyrobów nie można ich dodawać;
• wprowadzania w błąd konsumenta poprzez użycie w oznakowaniu sfomułowań: „naturalny…”, „naturalny sok wyciśnięty z …” podkreślających naturalność produktu, podczas gdy wszystkie soki owocowe z definicji są naturalne;
• zamieszczenia z przodu etykiety informacji „ŚWIEŻO TŁOCZONY” sugerującej, że produkt jest świeży i nie poddany procesom utrwalania, podczas gdy produkt był poddany pasteryzacji;
• umieszczenia zapisu „100 % SOK TŁOCZONY Z JABŁEK”, podczas gdy wyrób został otrzymany z jabłek i czarnych porzeczek;
• braku zamieszczenia w pobliżu nazwy wyrobu sformułowania „z zagęszczonego soku”,
• braku podania informacji dotyczącej procesu utrwalania, jakiemu został poddany wyrób,
  np. pasteryzacji.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.

Materiał video