Stanowisko Głównego Inspektora IJHARS w sprawie nazewnictwa produktów roślinnych, w tym napojów
25.03.2026
W związku z pojawiającymi się wątpliwościami odnośnie nazewnictwa produktów roślinnych, w szczególności napojów, przekazuję poniższe stanowisko.
- Mleko i jego przetwory podlegają szczególnej ochronie w zakresie nazewnictwa.
- Przepisy prawa wspólnotowego przeciwstawiają się stosowaniu wobec produktów/napojów roślinnych określeń zarezerwowanych dla mleka i przetworów mlecznych.
- Załącznik VII CZĘŚĆ III rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013, definiuje Mleko jako zwykłą wydzielinę z wymion - bez żadnych dodatków ani niepoddaną ekstrakcji - otrzymywaną z co najmniej jednego doju.
- Przetwory mleczne oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka.
- Wyłącznie dla przetworów mlecznych zarezerwowane są między innymi nazwy serwatka, śmietanka, masło, maślanka, olej maślany, kazeina, bezwodny tłuszcz mleczny, ser, jogurt, kefir, kumys.
- W odniesieniu do napojów roślinnych nie wolno używać żadnej etykiety, dokumentu handlowego, materiału reklamowego ani żadnej formy reklamy, ani żadnej formy prezentacji, które wskazywałyby, implikowałyby lub sugerowałyby, że produkt ten jest produktem mleczarskim.
- Nawet sformułowanie „To nie mleko” umieszczone w oznakowaniu napoju roślinnego jest nieprawidłowe.
- Znakowanie produktu, który w rzeczywistości jest produktem roślinnym (tj. napojem owsianym), nazwą widoczną w głównym polu widzenia „PSST!...TO NIE MLEK* Roślinnie pysze”, w której wyraz „mlek*” wyróżniono kolorem (błękitną czcionką na białym tle) i wielkością czcionki. Dodatkowo w wyrazie „mlek*” użyto grafikę w postaci kropli białego płynu imitującą literę „o” - może wprowadzić konsumenta w błąd, poprzez sugerowanie nazwy określonej w przepisach dla mleka i przetworów mlecznych.
- Etykietowanie, reklama i prezentacja żywności (z uwzględnieniem jej kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób) nie mogą wprowadzać konsumentów w błąd (w szczególności co do jej charakteru, tożsamości i właściwości).
- W języku polskim nazwa „mleko” nie może być stosowana w przypadku napoju roślinnego (nawet gdyby została uzupełniona wyjaśnieniem lub opisem wskazującym na roślinne pochodzenie danego produktu). W takim przypadku nie wolno używać żadnej etykiety, dokumentu handlowego, materiału reklamowego ani żadnej formy reklamy i prezentacji, które wskazywałyby, implikowałyby lub sugerowałyby, że produkt ten jest produktem mleczarskim.
- Szczegółowe przepisy w zakresie jakości (w tym nazewnictwa) mleka i jego przetworów ustanowiono w celu poprawy warunków ekonomicznych w zakresie ich produkcji i wprowadzania do obrotu, poprawy ich jakości oraz ustalania warunków uczciwej konkurencji. Ich stosowanie leży zatem w interesie producentów, przedsiębiorstw handlowych i konsumentów.
- Kwestia stosowania nazw zarezerwowanych dla mleka i jego przetworów na produktach roślinnych została rozstrzygnięta w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa „Tofu Town” C-422/16).
- Reasumując, określenie „mleko” nie może być stosowane w oznakowaniu napojów roślinnych, w tym: w połączeniu z określeniem „roślinny”, w formie zaprzeczenia („to nie mleko”), w formie słowno-graficznej (słowo „mlek” z literą „o” w formie białej kropli).