Granty NCN otrzymało dotąd ponad 23 tysiące badaczek i badaczy pracujących w jednostkach naukowych w całej Polsce. Łącznie sfinansowano ponad 34 tysiące projektów o wartości przekraczającej 19,7 mld zł. Projekty realizują zespoły liczące średnio cztery osoby, co oznacza, że w badaniach finansowanych przez Centrum uczestniczyło już kilkadziesiąt tysięcy osób.

Skala systemu grantowego w liczbach

Od 2011 roku Narodowe Centrum Nauki przyznało w konkursach krajowych finansowanie dla ok. 34 tysięcy projektów o łącznej wartości 18,53 mld zł.

Struktura finansowanych grantów według obszarów nauki przedstawia się następująco:

• nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce (HS) - 9 102 granty (28 proc.),
• nauki o życiu (NZ) – 10 961 grantów (33 proc.),
• nauki ścisłe i techniczne (ST) - 12 964 granty (39 proc.).

Laureatami grantów NCN zostało w tym czasie około 24 tysiące osób. Blisko 60 proc. finansowanych projektów realizują młodzi naukowcy - do 12 lat od uzyskania stopnia doktora. Na ich wsparcie Centrum przeznacza 34 proc. rocznej dotacji.

System oceny wniosków opiera się głównie na zagranicznych ekspertach – ponad 90 proc. recenzentów stanowią naukowcy afiliowani poza Polską. O przyznaniu finansowania decydują wyłącznie dorobek naukowy oraz wartość merytoryczna projektu. W gronie laureatów ERC - najbardziej konkurencyjnego europejskiego programu grantowego – jest obecnie 86 polskich badaczek i badaczy, którzy zdobyli łącznie 98 grantów. 

Zdecydowana większość z nich to laureaci grantów NCN, co potwierdza znaczenie Centrum w przygotowywaniu naukowców do konkurowania o środki europejskie.

Badania podstawowe - co im zawdzięczamy?

Badania podstawowe finansowane przez NCN często stają się punktem wyjścia dla odkryć, które z czasem prowadzą do nowych technologii. Wiele rozwiązań wykorzystywanych dziś w medycynie i przemyśle ma swoje źródło właśnie w takich badaniach. Testy PCR powstały dzięki badaniom bakterii żyjących w gorących źródłach Yellowstone. Rezonans magnetyczny powstał dzięki pracom z zakresu fizyki teoretycznej, a ekrany LCD mają swoje początki w XIX-wiecznych badaniach nad ciekłymi kryształami. Terapie oparte na edycji genów CRISPR rozwinęły się z badań nad drobnoustrojami prowadzonych w latach 80., a leki stosowane dziś w leczeniu cukrzycy i otyłości – z analiz składu jadu jaszczurki Gila monster. Od odkrycia naukowego do praktycznego zastosowania często mijają dekady pracy wielu zespołów badawczych.

Jubileuszowy cykl rozmów

Z okazji jubileuszu NCN przygotowało cykl piętnastu rozmów wideo z laureatkami i laureatami grantów. W serii #pokolenieNCN badacze opowiedzą o swoich projektach, pytaniach badawczych oraz o tym, jak finansowanie Centrum wpłynęło na rozwój ich karier naukowych.

Pierwszy odcinek, z dr hab. Aleksandrą Rutkowską z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, zostanie opublikowany 5 marca. Kolejne rozmowy będą pojawiać się co trzy tygodnie, do końca 2026 roku.