Nowe zasady pisowni - prostsza, bardziej spójna ortografia
16.01.2026
Od 1 stycznia 2026 roku weszły w życie uchwalone przez Radę Języka Polskiego zmiany kilkunastu zasad pisowni, które mają uprościć i ujednolicić polską ortografię oraz zmniejszyć liczbę najczęściej popełnianych błędów. Na piątkowej konferencji prasowej w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Warszawie szczegóły reformy oraz towarzyszących jej działań edukacyjnych przedstawili wiceministra Karolina Zioło-Pużuk oraz eksperci Rady Języka Polskiego.
Dlaczego zmienia się ortografia?
Rada Języka Polskiego prowadzi badania nad znajomością i spójnością zasad pisowni, analizując m.in. dyktanda, wypracowania maturalne i inne teksty użytkowe. Wnioski z tych badań okazały się jednoznaczne: część reguł – zwłaszcza wymagających specjalistycznej wiedzy gramatycznej – okazywała się zbyt skomplikowana i niespójna dla przeciętnego użytkownika języka. Uchwalone zmiany dotyczą wyłącznie tzw. zasad konwencjonalnych (m.in. pisowni małą i wielką literą oraz łącznej lub rozdzielnej pisowni wyrażeń), nie naruszają natomiast zasad historycznych, takich jak użycie „rz”, „ch” czy „ó”.
Co konkretnie się zmienia
Od 1 stycznia 2026 r. zaczynają obowiązywać zmiany opisane w komunikacie Rady Języka Polskiego z 10 maja 2024 r. oraz w dokumencie – „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. Zmiany te obejmują m.in. ujednolicenie pisowni nazw mieszkańców miejscowości (wielka litera), wyraźniejsze uporządkowanie pisowni nazw firm i marek, a także przejrzystsze reguły pisowni łącznej i rozdzielnej w wybranych połączeniach wyrazowych. W dniu wejścia w życie nowych zasad dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” staje się jedynym ważnym źródłem norm ortograficznych i interpunkcyjnych, co oznacza odejście od wcześniejszych, rozproszonych uchwał ortograficznych.
– 26 maja 2025 roku Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zlecił Instytutowi Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk realizację zadania pod nazwą „Zmiany zasad pisowni polskiej w 2026 roku – opracowanie dużego słownika ortograficznego języka polskiego zgodnego z nowymi zasadami pisowni i upowszechnienie informacji o zmianach w szerokich kręgach społecznych”. Decyzja ta była odpowiedzią na ogłoszone w 2024 roku przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN zmiany kilkunastu zasad pisowni oraz publikację dokumentu „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. Zmiany te są wynikiem wieloletnich badań językoznawczych i szerokich konsultacji eksperckich – przekazała w trakcie konferencji ministra Karolina Zioło-Pużuk. Jak dodała, na upowszechnienie nowych zasad ministerstwo przeznaczy prawie 1,4 mln zł.
Działania na lata 2025-26
Kwota 442 600 zł przeznaczona została na rok 2025 i 925 200 zł na rok 2026. Środki te umożliwiają m.in. powołanie komitetu redakcyjnego słownika i zespołu leksykografów. Efektem prac ekspertów będzie duży słownik ortograficzny obejmujący ok. 100 tys. haseł, udostępniony w formie strony internetowej, aplikacji mobilnej oraz wydania drukowanego planowanego na koniec 2026 r. Ponadto w ramach zadania realizowanego przez IJP PAN przygotowano szeroką kampanię społeczną „Ortografia 2026”, której celem jest dotarcie z informacją o zmianach do jak najszerszego grona odbiorców. Powstało m.in. 20 krótkich filmów wyjaśniających w przystępny sposób poszczególne zmiany.
Uzupełnieniem działań upowszechniających nowe zasady ortografii jest zorganizowane we współpracy z Radą Języka Polskiego spotkanie w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego z udziałem prof. Katarzyny Kłosińskiej – przewodniczącej Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, prof. Piotra Żmigrodzkiego – członka Prezydium RJP, przewodniczącego Zespołu RJP ds. Reformy Ortografii i prof. Iwony Burkackiej – członkini RJP i Zespołu ds. Reformy Ortografii.
– Wiele obowiązujących dotychczas zasad było martwych, a ortografia musi być powszechna, zautomatyzowana i zrozumiała dla użytkowników. Stąd wzięła się potrzeba wprowadzenia zmian, nad którymi pracowano właściwie od 2005 r. Jedyną w Polsce instytucją upoważnioną, z mocy ustawy, do kodyfikowania takich zmian jest Rada Języka Polskiego i to zadanie należało do nas. Dzisiejsze spotkanie finalizuje ten wieloletni proces – podsumowała przewodnicząca Rady Języka Polskiego, prof. Katarzyna Kłosińska.
