Nowy rozdział współpracy naukowej

9 listopada 2026 r. na Uniwersytecie Oksfordzkim odbyła się uroczysta inauguracja Oxford-Poland Hub, platformy współpracy między brytyjską uczelnię z polskim środowiskiem akademickim. Platforma będzie służyła wzmacnianiu współpracy naukowej i akademickiej między Polską a brytyjską uczelnią. W wydarzeniu wziął udział minister nauki i szkolnictwa wyższego  Marcin Kulasek. 

Inicjatywa ma na celu rozwijanie długofalowej współpracy naukowej, wzajemnego zrozumienia i wymiany kulturowej między społecznościami akademickimi, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru nauk humanistycznych i społecznych, a także muzeów i bibliotek. Oxford-Poland Hub otworzy przed naukowcami z Oksfordu nowe możliwości strategicznego współdziałania z czołowymi polskimi uczelniami i ośrodkami badawczymi, tworzenia międzynarodowych konsorcjów badawczych oraz korzystania z uzupełniających się źródeł finansowania badań naukowych. 

Wsparcie dla badań i partnerstw

Ośrodek, działający przy Oksfordzkim Centrum Badań Humanistycznych (TORCH), będzie wspierać współpracę naukową badaczy i instytucji z obydwu krajów, promując wspólne inicjatywy badawcze, wymianę naukową oraz trwałe partnerstwa w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych, a także współpracę z oksfordzkimi ogrodami, bibliotekami i muzeami (GLAM). Drugim, choć równie istotnym celem inicjatywy jest promowanie polskiej kultury, historii i języka wśród społeczności Uniwersytetu oraz w szerszym otoczeniu społecznym.

Finansowanie inicjatywy

Inicjatywa powstała przy wsparciu polskiego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Środki na finansowanie jej działalności w pierwszych trzech latach zostaną przekazane przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA). Ośrodek został objęty wsparciem Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie oraz Instytutu Polskiego w Londynie.

O przyznaniu grantów będzie decydować Rada Akademicka, w której skład wejdą przedstawiciele wydziałów nauk humanistycznych i społecznych Uniwersytetu Oksfordzkiego, jednostek GLAM, Oxford Lifelong Learning oraz Oxford Polish Association (OPA).

Oxford-Poland Hub kierują: pierwszy dyrektor, prof. Paulina Kewes (Wydział Anglistyki i Jesus College), oraz zastępca pierwszego dyrektora, dr Marek Naczyk (Katedra Polityki Społecznej i Interwencji oraz Kellogg College). 

– Utworzenie Ośrodka Oxford-Poland Hub otwiera nowy, niezwykle obiecujący rozdział w wieloletnich relacjach Uniwersytetu Oksfordzkiego z Polską. Polscy naukowcy i studenci wnieśli i nadal wnoszą istotny wkład w życie intelektualne naszej uczelni. Ośrodek będzie rozwijać te trwałe więzi, tworząc nowe możliwości wymiany akademickiej, wspólnych badań naukowych oraz współpracy partnerskiej między Oksfordem a Polską – powiedziała prof. Irene Tracey CBE, FRS, FMedSci, rektor Uniwersytetu Oksfordzkiego.

– Polska i Wielka Brytania od lat rozwijają ścisłą współpracę w dziedzinie nauki i szkolnictwa wyższego poprzez wspólne projekty badawcze, programy mobilności akademickiej oraz partnerstwa instytucjonalne. Ważnym filarem tych stosunków jest Polsko-Brytyjskie Forum Nauki, które odbywa się naprzemiennie w obu krajach od 2018 roku i które pozwoliło ustanowić trwałą platformę dialogu między naszymi środowiskami akademickimi. Oxford-Poland Hub otwiera nowy rozdział tej współpracy, wzmacniając istniejące partnerstwa i tworząc nowe możliwości dla wspólnych przedsięwzięć badawczych, wymiany akademickiej i ściślejszej współpracy między naszymi naukowcami i instytucjami – mówił minister Marcin Kulasek w czasie uroczystości inauguracji. – Utworzenie kursów języka polskiego na Uniwersytecie Oksfordzkim jest również jasnym sygnałem rosnącego zainteresowania Polską, jej kulturą i osiągnięciami akademickimi. Jest to inwestycja w ludzi, którzy będą kształtowali polsko-brytyjskie relacje w dziedzinie nauki, kultury i życia społecznego w nadchodzących latach – dodał minister.

– Z ogromną radością inaugurujemy tę przełomową współpracę z polskim rządem, która przyczyni się do rozwoju badań naukowych, pobudzi innowacyjność i kreatywność oraz pogłębi zaangażowanie kulturalne wszystkich partnerów i naszych społeczności. To dla mnie wielki zaszczyt, że mogę objąć funkcję dyrektor Oxford-Poland Hub – powiedziała prof. Paulina Kewes, dyrektor Wydziału Anglistyki oraz Jesus College.

– Oxford-Poland Hub to ekscytująca inicjatywa, która da możliwość pogłębienia związków między Oksfordem a Polską w zakresie szkolnictwa wyższego i kultury. Poprzez wspólne działania badaczy z dziedzin nauk humanistycznych, nauk społecznych oraz dziedzictwa kulturowego, obejmującego galerie, biblioteki, archiwa i muzea, a także umożliwiając współpracę wykraczającą poza mury Uniwersytetu, Ośrodek będzie stanowił ważną platformę dla nowych form współdziałania. Jestem szczególnie podekscytowany faktem zwiększonych możliwości nawiązywania przez nasze społeczności akademickie kontaktów z szerszymi kręgami społecznymi, a także pogłębiania stosunków pomiędzy miastami partnerskimi, jakimi są Oksford i Wrocław – mówił Alexander Betts, prorektor ds. Współpracy z Otoczeniem, Sportu i Społeczności, Profesor ds. migracji przymusowych i stosunków międzynarodowych oraz starszy pracownik badawczy Katedry im. Williama Goldinga ds. Nauk Politycznych w Brasenose College, Uniwersytetu Oksfordzkiego.

– Silne dwustronne relacje muszą być stale odświeżane poprzez nowe idee, nowe partnerstwa i nowe pokolenia. Oxford-Poland Hub jest inwestycją w taką właśnie przyszłość. Ustanowienie silnych powiązań między oksfordzkimi i polskimi instytucjami akademickimi rozszerzy zakres możliwości współpracy badawczej, będzie stanowić zachętę do wymiany intelektualnej oraz przyczyni się do zbliżenia naszych społeczeństw. Mam nadzieję, że stanie się długotrwałym elementem stosunków polsko-brytyjskich i położy podwaliny pod kolejne partnerstwa tego typu – stwierdził ambasador Rafał Wiśniewski, Chargé d’affaires ad interim Rzeczypospolitej w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

– Z przyjemnością ogłaszamy rozpoczęcie tej wspólnej inicjatywy, która opiera się na naszych działaniach w zakresie wspierania badaczy zaangażowanych w konstruktywną wymianę kulturalną i intelektualną. Możliwości pojawiające się dla oksfordzkiego i polskiego świata akademickiego poprzez dostęp do kolekcji muzealnych i bibliotecznych w ramach Oxford-Poland Hub – Polska pozwolą na głębsze zaangażowanie i tworzenie nowych kontaktów, a także przyczynią się do stworzenia ekscytującego i stale rozwijanego programu – powiedział Richard Ovenden OBE, FSA, FRSA, FRHistS – bibliotekarz bodlejański i dyrektor Bibliotek Uniwersyteckich im. Helen Hamlyn oraz dyrektor ds. Ogrodów, Bibliotek i Muzeów Uniwersytetu Oksfordzkiego.

– Instytut Polski w Londynie wyraża chęć wniesienia wkładu w działania Oxford-Poland Hub w wymiarze kulturalnym poprzez umożliwienie społeczności akademickiej Uniwersytetu Oksfordzkiego nawiązania kontaktów z polskimi artystami, pisarzami i praktykami kultury, a także rozwijania szans w zakresie nawiązywania dialogu i współpracy. Tę trzyletnią inicjatywę, finansowaną przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA), postrzegam jako ważną perspektywę wzmocnienia widoczności polskiego świata akademickiego i polskiej kultury, a także ustanowienia trwałych partnerstw z przedstawicielami oksfordzkich kręgów intelektualnych i kulturalnych – stwierdziła Anna Tryc-Bromley, dyrektorka Polskiego Instytutu Kulturalnego w Londynie.

– Z radością przyjmuję utworzenie Oxford-Poland Hub, dostrzegając jego potencjał do wzmocnienia międzynarodowej współpracy badawczej w dziedzinie nauk społecznych, w tym ekonomii. W dzisiejszych burzliwych czasach rzetelne doradztwo ekonomiczne osadzone w rygorystycznych badaniach ma znaczenie większe niż kiedykolwiek. Długa tradycja doskonałości akademickiej Uniwersytetu Oksfordzkiego w zakresie ekonomii, a także budząca podziw trajektoria wzrostu gospodarczego Polski, czynią to partnerstwo szczególnie obiecującym. Poprzez połączenie uzupełniających się wzajemnie doświadczeń i perspektyw oraz umożliwienie kontaktów między oksfordzkimi i polskimi naukowcami, Ośrodek może wspierać prowadzenie wspólnych ambitnych badań w dziedzinie czynników wpływających na tworzenie dobrobytu i odporności, pomagając tym samym w formułowaniu odpowiedzi na współdzielone przez nas wyzwania gospodarcze i społeczne – powiedziała prof. Beata Javorcik, główny ekonomista Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju.

Założenia projektu Oxford-Poland Hub:

• Trwałe i owocne partnerstwa

  • Utworzenie platformy współpracy instytucjonalnej opartej na wzajemnym wsparciu, służącej koordynacji współpracy badawczej, wizyt akademickich i wymiany wiedzy między Uniwersytetem Oksfordzkim a polskimi instytucjami, przede wszystkim uczelniami, instytutami badawczymi i agencjami działającymi na rzecz nauki, takimi jak NAWA (Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej) oraz FNP (Fundacja na rzecz Nauki Polskiej).
  • Rozwijanie współpracy międzynarodowej i interdyscyplinarnej na rzecz realizacji przełomowych projektów badawczych o istotnym znaczeniu.
  • Promowanie dialogu międzykulturowego oraz poszerzanie wiedzy o polskiej kulturze, języku i społeczeństwie w środowisku Uniwersytetu Oksfordzkiego.
  • Wzbogacanie działań Uniwersytetu na rzecz lokalnej społeczności, między innymi poprzez współpracę z polonią w Oksfordzie, w szczególności ze stowarzyszeniem Oxford Polish Association.

• Wspólne projekty badawcze, wymiana doświadczeń i rozwój wiedzy

  Jednym z głównych obszarów działalności Ośrodka będzie program grantowy, którego celem jest przekształcanie obiecujących pomysłów we wspólne projekty badawcze. Naukowcy z Oksfordu będą mogli ubiegać się o dofinansowanie współpracy z polskimi kolegami i koleżankami, organizacji warsztatów oraz realizacji wizyt badawczych w obu krajach.
  Granty w wysokości do 5 tys. funtów będą przeznaczone na wspólne projekty badawcze, wizyty akademickie oraz przygotowanie wniosków o większe granty. Z kolei warsztaty gromadzące naukowców z Polski, Oksfordu i innych ośrodków będą mogły otrzymać dofinansowanie w wysokości 10 tys. funtów. Począwszy od drugiego roku działalności, Ośrodek planuje również przyznawać stypendia umożliwiające polskim naukowcom na wczesnym etapie kariery udział w programach szkoleniowych organizowanych w Oksfordzie.
  Ośrodek będzie ściśle współpracować z polskimi uczelniami i instytucjami badawczymi, a także z Fundacją na rzecz Nauki Polskiej (FNP), aby rozwijać nowe możliwości współpracy akademickiej.

• Współpraca kulturalna ponad granicami

  Ambicje Ośrodka wykraczają jednak poza działalność naukowo-badawczą. We współpracy z TORCH, programem kulturalnym Uniwersytetu Oksfordzkiego poświęconym naukom humanistycznym, stowarzyszeniem Oxford Polish Association (OPA) oraz Instytutem Kultury Polskiej w Londynie Ośrodek będzie promować polską historię, kulturę i dorobek naukowy poprzez wykłady otwarte, wystawy, wydarzenia artystyczne i inne inicjatywy skierowane zarówno do społeczności Uniwersytetu, jak i szerszego grona odbiorców w Oksfordzie. Ośrodek uruchomi również dwujęzyczną stronę internetową i będzie wydawać newsletter zawierający informacje o możliwościach prowadzenia badań, dostępnych formach finansowania, wydarzeniach oraz nauce języka polskiego.

• Najważniejsze spodziewane efekty działań

  • stworzenie trwałej i silnej sieci współpracy łączącej naukowców z Oksfordu z ich kolegami i koleżankami w Polsce, reprezentującymi różne dyscypliny naukowe;
  • podnoszenie poziomu naukowego badań prowadzonych w Polsce w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych;
  • upowszechnianie dorobku naukowego Uniwersytetu Oksfordzkiego w polskim środowisku akademickim;
  • poszerzenie możliwości prowadzenia badań naukowych przez naukowców z Oksfordu;
  • zwiększenie obecności polskiej kultury, historii i języka na Uniwersytecie Oksfordzkim oraz w samym mieście Oksford dzięki ścisłej współpracy z TORCH i programem kulturalnym poświęconym naukom humanistycznym.

Podsumowanie

Oxford-Poland Hub: Strategiczna i kompleksowa współpraca na rzecz długofalowych efektów Oxford-Poland Hub będzie dynamiczną platformą wymiany akademickiej i współpracy kulturalnej, której celem będzie wspieranie wspólnych badań naukowych, rozwijanie partnerstw dwustronnych oraz promowanie polskiej kultury i języka w środowisku Uniwersytetu Oksfordzkiego. Będzie również stanowić punkt kontaktowy dla polskich naukowców i instytucji zainteresowanych nawiązaniem współpracy z uczelnią.

Oxford-Poland Hub otworzy przed naukowcami z Oksfordu nowe możliwości strategicznej współpracy z czołowymi polskimi uczelniami i ośrodkami badawczymi, tworzenia międzynarodowych konsorcjów badawczych oraz pozyskiwania środków z uzupełniających się źródeł finansowania badań naukowych. 

Dzięki działalności ośrodka Uniwersytet Oksfordzki umocni swoją pozycję jako preferowany partner w rozwijającym się polskim ekosystemie badawczym, a także ułatwi naukowcom i instytucjom udział w dwustronnych i europejskich programach finansowania badań.

Uniwersytet Oksfordzki i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zainaugurowali działalność Oxford-Poland Hub 9 listopada 2026 roku. Ośrodek, działający przy Oksfordzkim Centrum Badań Humanistycznych (TORCH), będzie wzmacniać więzi akademickie i kulturalne między Polską a Wielką Brytanią, wspierając wspólne badania naukowe, wymianę akademicką oraz inicjatywy kulturalne w obszarze nauk humanistycznych i społecznych, a także działalność oksfordzkich ogrodów, bibliotek i muzeów (Gardens, Libraries and Museums, GLAM). Przez pierwsze trzy lata działalność Ośrodka będzie finansowana przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA). W jego ofercie znajdą się granty badawcze, wizyty akademickie i warsztaty, a także wykłady otwarte, wystawy i wydarzenia artystyczne promujące polską kulturę, historię i język. Inicjatywą kierują prof. Paulina Kewes oraz dr Marek Naczyk.