Zgłoszenie przestępstwa, od czego zacząć?

Zespół doradców przy Prokuratorze Generalnym ds. przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami przygotował materiały, które pomogą uporządkować najważniejsze informacje i przygotować się do kontaktu z organami ścigania:

• Wzór zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa - pomaga przygotować pisemne zgłoszenie, opisać zdarzenie i wskazać dostępne dowody.
• Checklista przed zgłoszeniem przestępstwa na Policji - podpowiada, co zabrać ze sobą, jakie dokumenty przygotować i jakie informacje uporządkować przed złożeniem zawiadomienia.

Materiały można pobrać i wykorzystać samodzielnie lub przy wsparciu osoby bliskiej bądź organizacji pomagającej pokrzywdzonym.

Nie trzeba znać przepisów ani samodzielnie ustalać kwalifikacji prawnej czynu, aby zgłosić podejrzenie popełnienia przestępstwa. Nie trzeba też wcześniej gromadzić wszystkich dowodów. Przygotowane treści mają ułatwić zgłoszenie, ale nie są wymagane do jego złożenia.

Każda osoba pokrzywdzona powinna wiedzieć, jak zgłosić przestępstwo i gdzie szukać pomocy. Chcemy usuwać bariery, które utrudniają zgłaszanie takich przestępstw. Te materiały to praktyczne wsparcie, które ma ułatwić zrobienie pierwszego kroku - podkreśla Joanna Grabarczyk-Anders, przewodnicząca Zespołu doradców przy Prokuratorze Generalnym ds. przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami.

Dlaczego to ważne? Rośnie liczba spraw dotyczących przestępstw motywowanych uprzedzeniami

Każdy ma prawo czuć się bezpiecznie, niezależnie od swojego pochodzenia, wyznania czy innych cech osobistych. Państwo musi skutecznie reagować na przestępstwa motywowane uprzedzeniami, a osoby pokrzywdzone muszą wiedzieć, że nie są pozostawione same sobie. Dlatego wzmacniamy działania prokuratury i ułatwiamy obywatelom zgłaszanie takich przestępstw - podkreśla Minister Sprawiedliwości Prokurator Generalny Waldemar Żurek.

W 2024 roku odnotowano 1940 spraw dotyczących przestępstw motywowanych uprzedzeniami. W 2025 roku było ich już 2606, czyli o około 34% więcej. W pierwszym półroczu 2026 roku odnotowano 1401 takich spraw.

Za tymi liczbami stoją konkretni ludzie, osoby doświadczające przemocy, gróźb i zastraszania. Przestępstwa motywowane uprzedzeniami naruszają nie tylko prawa pokrzywdzonych, ale również poczucie bezpieczeństwa całych społeczności.

Dlatego obok skutecznego ścigania sprawców tak ważne jest zapewnienie pokrzywdzonym dostępu do zrozumiałych informacji i praktycznych narzędzi ułatwiających zgłaszanie przestępstw.

Osoba, która doświadczyła przestępstwa motywowanego uprzedzeniami, nie powinna zostawać sama z pytaniem, co zrobić i gdzie szukać pomocy. Zgłoszenie takiego przestępstwa bywa trudne, dlatego chcemy ten proces maksymalnie ułatwić. Przygotowane materiały pomagają zrobić pierwszy krok, a naszym zadaniem jest zadbać o to, by za zgłoszeniem szła profesjonalna i skuteczna reakcja organów ścigania - dodaje Joanna Grabarczyk-Anders.

Wyspecjalizowani prokuratorzy i jednolite standardy postępowań

Udostępnienie materiałów to część szerszych działań Ministerstwa Sprawiedliwości i Prokuratura Generalnego na rzecz przeciwdziałania przestępstwom motywowanym uprzedzeniami.

Od marca 2026 roku działa specjalizacja prokuratorska obejmująca 103 prokuratorów w 50 jednostkach w całym kraju. Ich pracę wspierają wytyczne Prokuratora Generalnego z 5 marca 2025 roku, określające zasady rozpoznawania motywacji uprzedzeniowej, zabezpieczania dowodów, w tym internetowych, oraz właściwego traktowania pokrzywdzonych.

Prowadzona jest również ocena jakości zakończonych postępowań, która pozwala identyfikować błędy i doskonalić praktykę prokuratorską.

Od lutego do czerwca 2026 roku wyspecjalizowani prokuratorzy skierowali do sądów 283 sprawy o przestępstwa objęte specjalizacją.

Szkolenia i współpraca na rzecz skuteczniejszego ścigania

Równolegle rozwijamy kompetencje osób prowadzących postępowania i mających kontakt z pokrzywdzonymi. Przeszkolono już ponad 400 prokuratorów, sędziów i asystentów, ponad 600 policjantów oraz ponad 300 funkcjonariuszy Straży Granicznej.

We współpracy z prokuraturą Komenda Główna Policji przygotowała także rozwiązania dotyczące specjalizacji w pionie dochodzeniowo-śledczym i system szkoleń. Przeciwdziałanie przestępstwom motywowanym uprzedzeniami znalazło się wśród priorytetów Komendanta Głównego Policji na lata 2026-2028.

W działania te zaangażowany jest również Zespół doradców przy Prokuratorze Generalnym, łączący doświadczenie prawników, naukowców i organizacji społecznych.

Nie pozostawiaj przestępstwa bez zgłoszenia

Chcemy, aby osoby pokrzywdzone wiedziały, że mogą liczyć na profesjonalne traktowanie i wsparcie w dochodzeniu swoich praw. Przygotowane materiały pomagają uporządkować informacje, przygotować dostępne dowody i zgłosić przestępstwo.

Jeśli podejrzewasz, że doszło do przestępstwa motywowanego uprzedzeniami, możesz zawiadomić Policję lub prokuraturę. Nie musisz samodzielnie oceniać, który przepis został naruszony.

Materiały do pobrania:

• Wzór zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa,
• Checklista - jak przygotować się do zgłoszenia przestępstwa na Policji?

dostępne są w zakładce „Dla obywatela” pod linkiem Przestępstwa motywowane uprzedzeniami - Ministerstwo Sprawiedliwości - Portal Gov.pl

Materiały mają charakter pomocniczy. Złożenie zawiadomienia nie wymaga korzystania z przygotowanego wzoru ani checklisty.