Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji społecznych projekt ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Wśród zaproponowanych rozwiązań są zmiany w procesie kształcenia lekarzy, wygaszenie wydawania zgód Ministerstwa na pracę w trybie uproszczonym lekarzom spoza UE, przydział miejsc szkoleniowych w zależności od potrzeb kadrowych regionu oraz egzekwowanie obowiązku kształcenia zawodowego.

Od ponad dekady znacząco i systematycznie podnoszony jest łączny limit przyjęć na kierunki lekarskie. Aktualnie w języku polskim studiuje medycynę na pierwszym roku około 9000 studentów. Kilkanaście lat temu ta liczba mieściła się w przedziale 3-4 tysięcy. Według danych na koniec 2024 r. mamy w Polsce niemal 4 lekarzy na tysiąc mieszkańców, jesteśmy tu w średniej unijnej. Prognozy wskazują na systematyczny wzrost liczby lekarzy w kolejnych latach. Największym wyzwaniem jest jednak nierównomierny rozkład kadry lekarzy pomiędzy poszczególnymi regionami kraju.

- Liczba lekarzy w województwie mazowieckim jest ponad dwukrotnie wyższa od ich liczby na Opolszczyźnie, w lubuskiem czy też Warmii i Mazurach. Oczywiście w przeliczeniu na liczbę mieszkańców. Mamy też nierówności pomiędzy poszczególnymi regionami województw. Jedną z przyczyn jest mechanizm szkolenia. Dlatego proponujemy zmiany w systemie kierowania na rezydentury: miejsce rezydenckie ma być w każdym postępowaniu przypisywane przez wojewodę konkretnym podmiotom i to spośród nich lekarze będą mogli wskazywać swoje preferencje - powiedziała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.

Wojewodowie będą ustalali listy dostępnych miejsc rezydenckich w oparciu o mapy potrzeb zdrowotnych, co pozwoli skierować rezydentów odpowiednich specjalizacji do szpitali w regionach – zgodnie z potrzebami kadrowymi. Dla pacjentów oznacza to lepszy dostęp do lekarzy specjalistów w regionach, w których dziś występują największe braki kadrowe, a w konsekwencji krótszy czas oczekiwania na świadczenia.

Inne, proponowane zmiany dotyczące kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów to:

• Likwidacja jawnej bazy pytań: projekt zakłada rezygnację z jawnej bazy pytań na egzaminach LEK i LDEK, co rzetelnie zweryfikuje wiedzę i jakość kształcenia na uczelniach.
• Egzaminy PES i PEK: przywrócona zostanie obligatoryjna część ustna egzaminu Państwowym Egzaminie Specjalizacyjnym. Wprowadzony zostanie także Państwowy Egzamin Kompetencyjny po module podstawowym – jego zaliczenie da lekarzom uprawnienie do samodzielnego dyżurowania i realizowania świadczeń zdrowotnych.

Dzięki tym zmianom pacjenci zyskają większą pewność, że lekarze rozpoczynający pracę zawodową dysponują rzeczywistą wiedzą medyczną, a nie jedynie znajomością wcześniej opublikowanych pytań egzaminacyjnych.

• Skrócenie stażu podyplomowego:

Projekt przewiduje skrócenie stażu podyplomowego lekarzy (z 13 miesięcy) i lekarzy dentystów (z 12 miesięcy) do 6 miesięcy.

- Dzięki nowoczesnym centrom symulacji i nowym standardom, uczelnie kładą dziś ogromny nacisk na umiejętności praktyczne. Studenci już od 1 roku mogą przygotowywać się do rozwiązywania praktycznych problemów, wykorzystując nowoczesną technologię. Jako rektor uczelni medycznej uważam, że absolwenci są bardzo dobrze przygotowani do startu zawodowego dzięki intensywnym zajęciom, szczególnie na ostatnim roku studiów. Dlatego postulujemy skrócenie stażu do 6 miesięcy. To pozwoli młodym lekarzom szybciej rozpocząć specjalizację – tłumaczył prof. dr hab. Leszek Domański, rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.

Eksperci przewidują, że w perspektywie kilku lat przełoży się to na szybsze zwiększanie liczby specjalistów i lepszą dostępność świadczeń dla pacjentów. Wzorem innych krajów europejskich.

Obowiązek odbywania stażu nie jest regulowany Dyrektywą 2005/36/UE, a większość państw członkowskich UE (w tym Niemcy, Francja, Hiszpania i Włochy) odeszła od tego rozwiązania na rzecz natychmiastowego wdrażania absolwentów do pracy i specjalizacji.

Projekt, na wniosek samorządu lekarskiego wprowadza także możliwość egzekwowania przez izby lekarskie procesu doskonalenia zawodowego.  Wprowadzony zostanie mechanizm dyscyplinujący: niedopełnienie obowiązku zdobycia punktów edukacyjnych w wyznaczonym terminie skutkować będzie zawieszeniem prawa wykonywania zawodu. Dzięki temu pacjenci będą mieli większą gwarancję, że udzielający im świadczeń lekarze na bieżąco aktualizują swoją wiedzę zgodnie z najnowszymi standardami medycznymi.

Wygaszenie procedury uproszczonej

Projekt wyznacza także ostateczną datę składania wniosków o wydanie zgody Ministra Zdrowia na pracę w tzw. trybie uproszczonym dla lekarzy spoza UE (bez pełnego procesu uznania kwalifikacji) na dzień 31 grudnia 2026 roku.

Procedura ta miała charakter tymczasowy i stanowiła odpowiedź na braki kadrowe w okresie pandemii COVID-19 oraz po wybuchu wojny w Ukrainie. Obecnie, dzięki zwiększaniu limitów na studiach medycznych w kraju, sytuacja kadrowa uległa poprawie (pod koniec 2025 r. specjalizację odbywało ponad 31,4 tys. lekarzy – o blisko 8 tys. więcej niż w 2015 r.)

Od 2027 r. lekarze spoza UE będą mogli podjąć pracę wyłącznie w ramach pełnej procedury uznania kwalifikacji (nostryfikacja/Lekarski Egzamin Weryfikacyjny, egzamin językowy, Lekarski Egzamin Końcowy/LDEK).

Projekt jako efekt rozmów z interesariuszami

- Projekt zmian to efekt wielomiesięcznych spotkań z przedstawicielami środowisk lekarskich, akademickich, dyrekcji szpitali. To zbiór odpowiedzi na zidentyfikowane słabości obecnego systemu – powiedział Mariusz Klencki, dyrektor departamentu rozwoju kadr medycznych w Ministerstwie Zdrowia.

Projekt był szeroko dyskutowany ze środowiskiem lekarskim podczas spotkań z prezesami Okręgowych Izb Lekarskich oraz z przedstawicielami studentów i młodych lekarzy, w tym Porozumieniem Rezydentów. W toku prac przygotowawczych urzędnicy Ministerstwa Zdrowia odbyli liczne spotkania robocze, w tym z: Komisją Wyższego Szkolnictwa Medycznego Parlamentu Studentów RP, Komisją Kształcenia NRL, Komisją Młodych Lekarzy NRL (w ramach Ogólnopolskiej Konferencji Komisji Młodych Lekarzy Naczelnej Izby Lekarskiej w Gdańsku), Porozumieniem Rezydentów, Konsultantami Krajowymi, KRAUM, Dziekanami kierunków lekarskich i lekarsko-dentystycznych. Wiele z proponowanych w nowelizacji zmian jest odpowiedzią na problemy sygnalizowane w trakcie tych spotkań.

Projekt ustawy zostanie teraz poddany konsultacjom społecznym, które potrwają 30 dni, a następnie trafi pod dalsze prace legislacyjne.