Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski podkreślał, że wpływ na sytuację polskiego systemu ochrony zdrowia, w tym na wzrost kosztów świadczeń opieki zdrowotnej ma sytuacja demograficzna. W ostatnich latach obserwuje się stały wzrost udziału osób starszych w populacji Polski. W 2005 r. udział ten wyniósł 17,2%, a w 2024 r. ukształtował się na poziomie 26,6%. Na koniec 2024 r. liczba osób w wieku 60 lat i więcej wyniosła blisko 10 mln. Szacuje się, że do 2060 roku liczba osób w tym wieku wzrośnie do 11,9 mln i będzie stanowić prawie 40% całej populacji.

Jednym z efektów zmieniającej się sytuacji demograficznej jest spadek udziału przychodów ze składek na ubezpieczenie zdrowotne w przychodach ogółem NFZ.
W latach 2023-2025 było to: 95% w 2023 r., 87% w 2024 r. oraz 80% w 2025 r.

Coraz większa część przychodów NFZ musi pochodzić ze środków budżetu państwa - w tym przede wszystkim dotacja podmiotowa na finansowanie świadczeń gwarantowanych, która znacząco wzrosła od 2024 r. i w ostatnich latach wyniosła:

• w 2023 r.: 200 mln zł;
• w 2024 r.: blisko 14,8 mld zł;
• w 2025 r.: blisko 33 mld zł.

Środki zwiększające dotację dla NFZ miały istotny wpływ na realizację procesu rozliczenia świadczeń ponadlimitowych za 2025 r.

Demografia a opieka okołoporodowa

Sytuacja demograficzna ma fundamentalny wpływ na funkcjonowanie oddziałów szpitalnych, zaczynając od położnictwa. W 2020 r. przyjęto 345 tys. porodów, podczas gdy w 2025 r. było to już tylko 231 tys., czego konsekwencją było zmniejszenie liczby funkcjonujących porodówek z 370 w 2020 r. do 306 w 2025 r.

W związku z zachodzącymi zmianami demograficznymi i zamykaniem oddziałów położniczych przez szpitale, Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania mające zapewnić kompleksową, jakościową opiekę dla kobiet w ciąży i porodzie opartą o poradnie, oddziały ginekologiczno-położnicze a także rozwiązania w postaci już wprowadzonego nowego świadczenia związanego z opieką okołoporodową na terenach powiatów bez dostępu do oddziału położniczo-ginekologicznego. Rozporządzenie dot. „Opieki nad kobietą w ciąży i kobietą rodzącą realizowaną przez położną” weszło w życie 31 stycznia 2026 r.   

W odpowiedzi na postulaty społeczne Minister Zdrowia jest również w trakcie powoływania zespołu, który ma na celu przygotowanie propozycji rozwiązań systemowych w zakresie funkcjonowania Domów Narodzin i porodów domowych.

Przypominamy ponadto, że świadczenia związane z przyjęciem porodu oraz opieką nad noworodkiem są świadczeniami nielimitowanymi.