Wydarzenie było kontynuacją dialogu na temat profilaktyki nowotworów, zainicjowanego przez Narodowy Instytut Onkologii oraz Ministerstwo Zdrowia podczas polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej.

– Profilaktyka nowotworów jest jedną z najważniejszych inwestycji w zdrowie naszych społeczeństw. Ratuje życie, ogranicza nierówności w zdrowiu i pozwala efektywniej wykorzystywać zasoby systemu ochrony zdrowia – powiedziała minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Najważniejsze wyzwania profilaktyki onkologicznej

Program wydarzenia koncentrował się na trzech istotnych wyzwaniach zdrowia publicznego: ograniczaniu używania wyrobów tytoniowych i nikotynowych, eliminacji raka szyjki macicy oraz zapobieganiu chorobie otyłościowej jako czynnikowi ryzyka nowotworów złośliwych.

Uczestnicy rozmawiali o przekładaniu wiedzy naukowej na skuteczne programy profilaktyczne i rozwiązania w polityce zdrowotnej. Podkreślali również znaczenie współpracy międzynarodowej, wymiany doświadczeń oraz zapewnienia równego dostępu do szczepień i badań profilaktycznych.

30 lat Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym

Ważnym punktem szczytu były obchody 30-lecia Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym. Podczas wydarzenia medal otrzymała Irena Przepiórka-Rościńska.

Powołana w 1996 r. Poradnia była pierwszą tego typu placówką w Europie Środkowo-Wschodniej. Obecnie oferuje długofalowe wsparcie telefoniczne i internetowe oraz obsługuje około 7,5 tys. połączeń rocznie. Jej numer – 801 108 108 – znajduje się na każdej legalnie sprzedawanej w Polsce paczce papierosów.

Dane Poradni pokazują zmiany w sposobach używania wyrobów tytoniowych i nikotynowych. W 2021 r. tradycyjne papierosy paliło 92 proc. osób kontaktujących się z Poradnią, a w 2025 r. – 66,5 proc. W tym samym okresie odsetek użytkowników e-papierosów wzrósł z 3 proc. do 16,7 proc., a podgrzewanych wyrobów tytoniowych – z 0,5 proc. do 6,5 proc. W 2025 r. 2 proc. osób korzystających z pomocy Poradni używało również saszetek nikotynowych. Dane te pokazują, że problem uzależnienia nie ogranicza się już do tradycyjnego palenia.

Pierwsze pokolenie wolne od tytoniu

Problem używania wyrobów tytoniowych i nikotynowych dotyczy również młodzieży. Badanie Global Youth Tobacco Survey z 2022 r. wykazało, że wśród uczniów w wieku 13–15 lat 11,7 proc. paliło papierosy, 22,3 proc. używało e-papierosów, a 10 proc. – podgrzewanych wyrobów tytoniowych.

Osiągnięcie celu, jakim jest pierwsze pokolenie wolne od tytoniu, wymaga ograniczania inicjacji nikotynowej, egzekwowania przepisów dotyczących dostępności i promocji tych produktów oraz zapewnienia młodym osobom profesjonalnego wsparcia w uwolnieniu się od uzależnienia.

Profilaktyka i wczesne wykrywanie nowotworów

Podczas szczytu omówiono także działania dotyczące wczesnego wykrywania nowotworów. Minister zdrowia poinformowała, że Polska wprowadza ogólnokrajowy program badań przesiewowych w kierunku raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej. Pozwoli on wcześniej wykrywać chorobę, a tym samym zwiększać szanse pacjentów na skuteczne leczenie.

Profilaktyka raka szyjki macicy została wzmocniona przez wprowadzenie testu molekularnego wykrywającego DNA wysokoonkogennych typów wirusa HPV. W połączeniu ze szczepieniami przeciw HPV przybliża to Polskę do osiągnięcia celu, jakim jest eliminacja raka szyjki macicy.

Profilaktyka – podaj dalej

Ministerstwo Zdrowia ogłosiło wrzesień Miesiącem Profilaktyki. Szczyt był częścią ogólnopolskiej kampanii „Profilaktyka – podaj dalej”, zainaugurowanej 2 września 2026 r. Jej przesłanie zachęca do dbania o własne zdrowie i motywowania do tego innych.

Podczas wydarzenia uruchomiono również pilotażowy program mentoringowy M4S Public Health, realizowany wspólnie z Fundacją Mentors4Starters. Program połączy rozwijających się specjalistów zdrowia publicznego z doświadczonymi ekspertami, wspierając nowe pokolenie liderów profilaktyki i polityki zdrowotnej.