- Pracujemy nad tym, żebym jakość, ilość i profesjonalizm raportowania danych był coraz większy. To niezwykle ważne w kontekście działań realizowanych w resorcie zdrowia, w tym ustawy PESEL-owej, która opiera się na analizie danych. Osoby pracujące w AOTMiT dają mi poczucie, że dane, które są podstawę ważnych decyzji i zmian systemowych, są odpowiednio zabezpieczone, a cyberbezpieczeństwo jest postawione na najwyższym poziomie -  podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

AOTMiT jest niezależnym zapleczem eksperckim systemu ochrony zdrowia. Łączy wiedzę kliniczną, ekonomiczną, kosztową i organizacyjną, aby ocenić nie tylko, czy dana technologia medyczna jest skuteczna, ale również, jak jej finansowanie może wpłynąć na pacjentów, budżet płatnika i funkcjonowanie całego systemu.

Rezultatem pracy Agencji są rekomendacje, opinie, taryfy świadczeń oraz raporty analityczne. AOTMiT nie podejmuje ostatecznych decyzji o finansowaniu terapii i świadczeń. Dostarcza Ministrowi Zdrowia podstaw merytorycznych potrzebnych do podejmowania odpowiedzialnych rozstrzygnięć.

- Nie tworzymy prawa. Nie leczymy pacjentów. Ale dostarczamy wiedzy, która wspiera podejmowanie odpowiedzialnych decyzji - z myślą o bezpieczeństwie, skuteczności i jakości opieki nad pacjentem – podkreśla Daniel Rutkowski, Prezes AOTMiT.

Więcej niż ocena leków

AOTMiT rozpoczęła działalność w 2005 r. jako krajowy ośrodek oceny technologii medycznych. Dziś jej rola jest znacznie szersza.

Agencja ocenia leki i technologie nielekowe, przygotowuje taryfy świadczeń, analizuje programy polityki zdrowotnej oraz wspiera rozwój koszyka świadczeń gwarantowanych. Jej eksperci uczestniczą także w pracach dotyczących Krajowej Sieci Onkologicznej i Krajowej Sieci Kardiologicznej, analizują programy naprawcze podmiotów leczniczych oraz dane odnoszące się do kosztów, zatrudnienia i wynagrodzeń w ochronie zdrowia.

Rosnący zakres odpowiedzialności zmienia miejsce Agencji w systemie. AOTMiT nie jest już wyłącznie instytucją oceniającą pojedyncze technologie. Coraz częściej przygotowuje analizy dotyczące całych modeli opieki, warunków realizacji świadczeń oraz sposobu wykorzystania dostępnych zasobów.

Skalę tej pracy pokazuje dorobek z lat 2005–2025: 1 593 rekomendacje dotyczące technologii lekowych, 583 rekomendacje dotyczące świadczeń, 1 906 taryf oraz 3 272 produkty odnoszące się do programów polityki zdrowotnej.

Co nowa terapia może zmienić dla pacjenta?

Nowe technologie medyczne niosą nadzieję, ale stawiają również konkretne pytania. Czy terapia rzeczywiście poprawia efekty leczenia? Czy jest bezpieczna? Jak wypada na tle dostępnych możliwości? Jakie będą konsekwencje jej finansowania dla budżetu publicznego?

To właśnie na te pytania odpowiadają analizy AOTMiT prowadzone w ramach procesów refundacyjnych. Agencja ocenia dowody kliniczne, opłacalność terapii i jej przewidywany wpływ na wydatki płatnika publicznego.

W 2025 r. AOTMiT przeprowadziła 128 ocen wniosków refundacyjnych, przygotowała 105 opinii dotyczących programów lekowych oraz 36 ocen leków sprowadzanych w ramach importu docelowego. Od stycznia do września 2026 r. było to odpowiednio 101 ocen wniosków, 72 opinie o programach lekowych i 29 ocen dotyczących importu docelowego.

Agencja aktualizuje również Wytyczne HTA, czyli standardy określające sposób przygotowywania i oceniania analiz technologii medycznych. Zmiany mają zwiększyć przejrzystość wymagań, unowocześnić metodykę, szerzej uwzględnić perspektywę pacjentów oraz zbliżyć krajowe standardy do europejskiego HTA. Finalizację dokumentu zaplanowano na IV kwartał 2026 r., a wdrażanie nowych procedur, szablonów i szkoleń na 2027 r.

Ile rzeczywiście kosztuje świadczenie?

Taryfikacja to jeden z tych obszarów działalności AOTMiT, którego pacjent na co dzień nie widzi, choć jego znaczenie odczuwa cały system. Agencja analizuje dane kosztowe przekazywane przez świadczeniodawców i na tej podstawie przygotowuje propozycje taryf. Celem jest możliwie dobre powiązanie publicznego finansowania z rzeczywistymi kosztami udzielania świadczeń.

Ważnym krokiem wzmacniającym jakość tych analiz było wejście w życie tzw. ustawy „PESEL-owej”, która umożliwiła AOTMiT pozyskiwanie danych o wynagrodzeniach pracowników podmiotów leczniczych wraz z informacjami pozwalającymi na ich jednoznaczną identyfikację – numerem PESEL lub numerem prawa wykonywania zawodu. To istotna zmiana, która zwiększy jakość danych wykorzystywanych do analiz kosztów i funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.

Dzięki temu możliwe będzie m.in.:

• monitorowanie poziomu wynagrodzeń w skali całego systemu ochrony zdrowia;
• zapewnienie spójności danych o łącznym wynagrodzeniu w przypadku łączenia różnych form zatrudnienia w jednym podmiocie lub w wielu podmiotach;
• tworzenie wiarygodnych danych na potrzeby planowania polityki kadrowej i finansowej;
• monitorowanie czasu pracy, rotacji pracowników między podmiotami oraz struktury wiekowej pracowników, a tym samym uzyskiwanie bardziej rzetelnego obrazu zmian zachodzących w systemie zatrudnienia i wynagradzania personelu medycznego;
• pełniejsza ocena rzeczywistych kosztów świadczeń zdrowotnych wykorzystywanych w procesie taryfikacji.
   

Celem zmiany nie jest monitorowanie konkretnych lekarzy ani kontrola indywidualnych wynagrodzeń.
Rozwiązanie ma służyć poprawie jakości danych i analiz, które wspierają podejmowanie decyzji dotyczących organizacji, finansowania i wyceny świadczeń zdrowotnych.

Od 2024 r. do końca pierwszego półrocza 2026 r. ustalono 1 098 taryf. W przypadku 945 wycenę podwyższono, 133 taryfy obniżono, a 20 pozostawiono bez zmian.

Prace na II półrocze 2026 r. obejmują świadczenia związane m.in. z systemami robotycznymi, endoprotezoplastyką, implantami słuchowymi oraz leczeniem chorób układu krążenia, narządu wzroku i naczyń. Na kolejne półrocze zaplanowano m.in. prace w obszarze anestezjologii i intensywnej terapii, chorób układu moczowo-płciowego, mięśniowo-szkieletowego, dokrewnego oraz chorób skóry i oparzeń. Łącznie plan obejmuje 402 produkty w 12 obszarach do połowy 2027 r.

Nie tylko „czy finansować”, ale także „jak leczyć”

Praca AOTMiT nie kończy się na odpowiedzi, czy określona terapia lub procedura powinna zostać objęta finansowaniem publicznym.

Równie ważne są pytania o miejsce jej realizacji, wymagane kwalifikacje personelu, niezbędną infrastrukturę i sposób zorganizowania całej ścieżki pacjenta. Dlatego Agencja ocenia nowe świadczenia, ponownie analizuje te już finansowane, przygotowuje zalecenia kliniczne i uczestniczy w opracowywaniu modeli kompleksowej opieki.

Analizy dotyczą m.in. organizacji świadczeń w kardiologii, onkologii, endokrynologii i okulistyce, a także prehabilitacji, genetyki, trombektomii mechanicznej oraz koordynowanej opieki nad pacjentami z cukrzycą. Obejmują również możliwość przenoszenia części świadczeń ze szpitali do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i podstawowej opieki zdrowotnej.

Dzięki temu AOTMiT pomaga spojrzeć na świadczenie nie jak na pojedynczą procedurę, lecz jak na element całej drogi pacjenta przez system.

Polska przy europejskim stole HTA

Ocena nowych technologii medycznych coraz częściej przekracza granice krajowe. AOTMiT uczestniczy we wspólnych ocenach klinicznych JCA oraz wspólnych konsultacjach naukowych JSC prowadzonych na poziomie Unii Europejskiej.

Udział Agencji sprawia, że polski system nie jest jedynie odbiorcą gotowych wyników. Polska uczestniczy w tworzeniu ocen, które będą później wykorzystywane w krajowych procesach HTA i refundacji. Uwzględnienie polskiego zakresu PICO pozwala wprowadzać do europejskiej analizy pytania istotne z punktu widzenia krajowej praktyki klinicznej i potrzeb polskich pacjentów. 

Międzynarodowa aktywność AOTMiT nie ogranicza się do wspólnych ocen klinicznych. Agencja uczestniczy w europejskich projektach dotyczących cen i dostępności leków, wykorzystania terapii biopodobnych oraz rozwoju procesów refundacyjnych.

AUGMENT Biosimilars, CAPRICORD, EURIPID-ACCESS i SMART-EURIPID łączą ekspertów oraz instytucje z różnych państw wokół wspólnego celu: poszukiwania rozwiązań, które mogą zwiększać dostępność skutecznych terapii i wspierać racjonalne decyzje dotyczące ich finansowania.

Dla AOTMiT to możliwość współtworzenia europejskich rozwiązań, wymiany wiedzy oraz przenoszenia wartościowych doświadczeń do polskiego systemu ochrony zdrowia.

Wiedza, która wychodzi poza raporty

Ekspercka wiedza AOTMiT nie pozostaje wyłącznie w rekomendacjach i opracowaniach. Agencja przekazuje ją również świadczeniodawcom, samorządom i organizacjom pacjentów.

Szkolenia i warsztaty dotyczą m.in. taryfikacji, rachunku kosztów, programów naprawczych, wyceny świadczeń, HTA oraz możliwości udziału pacjentów w procesach realizowanych przez Agencję.

W 2025 r. w działaniach szkoleniowych uczestniczyło 5 716 osób. Od stycznia do września 2026 r. odnotowano 8 332 uczestników szkoleń i warsztatów, w tym poświęconych programom naprawczym, taryfikacji oraz praktycznym aspektom wyceny świadczeń.

Agencja przyszłości oparta na danych

Strategia AOTMiT na lata 2026–2028 wyznacza pięć kierunków rozwoju: umacnianie niezależnego autorytetu, doskonalenie działania, rozwój innowacji, zwiększanie udziału interesariuszy oraz wzmacnianie kapitału ludzkiego.

Jednym z najważniejszych wyzwań jest lepsze wykorzystanie danych pochodzących z rzeczywistej praktyki klinicznej. Pozwalają one sprawdzać, jakie efekty finansowana technologia przynosi już po wprowadzeniu do systemu.

Agencja rozwija także narzędzia cyfrowe, automatyzację i bezpieczne zastosowania sztucznej inteligencji. Równolegle wzmacnia ochronę informacji, cyberbezpieczeństwo oraz zasady oceny ryzyka nowych technologii.

Podczas spotkania zwrócono uwagę na trzy obszary ważne dla dalszej współpracy AOTMiT z Ministerstwem Zdrowia: wspólne ustalanie priorytetów analitycznych, bezpieczny dostęp do danych NFZ i Centrum e-Zdrowia oraz regularne monitorowanie zadań, terminów i ryzyk.

Dowody, które prowadzą do decyzji

Znaczenie AOTMiT nie sprowadza się dziś do wydawania kolejnych rekomendacji i opinii. Agencja łączy informacje pochodzące z badań klinicznych, praktyki medycznej, danych kosztowych i finansowych, aby pokazać możliwe konsekwencje podejmowanych decyzji.

Za każdą analizą stoi konkretne pytanie: jak osiągnąć możliwie najlepszy efekt zdrowotny, zachowując bezpieczeństwo pacjentów, jakość świadczeń i odpowiedzialność za środki publiczne?

To właśnie odpowiedź na to pytanie wyznacza miejsce AOTMiT w systemie ochrony zdrowia: między dowodem a decyzją, między innowacją a możliwością jej zastosowania, między potrzebami pacjentów a odpowiedzialnością za cały system.