Powrót

Zmiany dla pacjentów ponad podziałami. Sejm, bez głosu sprzeciwu, uchwalił nowelizację ustawy refundacyjnej

19.11.2026

Większe bezpieczeństwo lekowe, wsparcie krajowej produkcji farmaceutycznej, szybszy dostęp do terapii, a także uproszczone procedury refundacyjne. Sejm, bez głosu sprzeciwu, uchwalił nowelizację ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw.

sejm uchwalił_nowelizację ustawy o refundacji

- Fakt, że posłowie byli praktycznie jednomyślni w głosowaniu pokazuje jak wartościowe dla wszystkich są to zmiany. Ta nowelizacja to część szerszej reformy systemu refundacji – mówi podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk i wylicza: - Zmiany mają przede wszystkim zwiększyć bezpieczeństwo lekowe Polski, wesprzeć produkcję leków w kraju oraz zapewnić pacjentom szybszy i szerszy dostęp do potrzebnych terapii. Ustawa upraszcza również procedury refundacyjne, ogranicza formalności i daje Ministerstwu Zdrowia nowe narzędzia reagowania w przypadku braków leków lub niezaspokojonych potrzeb zdrowotnych.

Wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego i wsparcie krajowej produkcji

Jedną z najważniejszych zmian są preferencje dla leków produkowanych w Polsce. Nowe przepisy przewidują mechanizmy obniżające odpłatność pacjentów za refundowane produkty wytwarzane w kraju. Pacjenci wybierający lek produkowany w Polsce zapłacą o 30% mniej niż za ich zagraniczne odpowiedniki.

Ustawa przewiduje wprowadzenie Krajowej Listy Leków Krytycznych, wskazującej substancje czynne o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lekowego państwa.

Firmy farmaceutyczne otrzymają więcej zwolnień administracyjnych dla leków produkowanych w Polsce oraz zachęt do transferu technologii produkcji do kraju.

Wnioski dla leków produkowanych w Polsce będą procedowane w pierwszej kolejności spośród konkurencyjnych produktów. W przypadku problemów z dostępnością leku Minister Zdrowia będzie mógł nie tylko sprowadzić lek w opakowaniach obcojęzycznych, ale również objąć go refundacją z korzystniejszą ceną.

Poprawa dostępności leków dla pacjentów

Dzięki nowelizacji Minister Zdrowia może być aktywnym inicjatorem dla obszarów o niezaspokojonych potrzebach zdrowotnych poprzez wzywanie firm farmaceutycznych do złożenia wniosków refundacyjnych.

Ustawa wprowadza uproszczony tryb procedowania wniosków, co z kolei przyspieszy dostęp do nowych terapii, w tym leków innowacyjnych, leków o ugruntowanej skuteczności, terapii skojarzonych i leków złożonych. Wprowadzono też definicję leku sierocego ocenianego w ramach analizy wielokryterialnej. Ma to lepiej odzwierciedlać specyfikę chorób, w przypadku których przeprowadzenie dużych badań klinicznych jest często trudne ze względu na niewielką liczbę pacjentów,

Nowe technologie, dla których wpływ na budżet w pierwszym roku nie będzie wyższy niż 10 mln zł będą przechodziły uproszczoną bardzo krótką ścieżkę procedowania. To również rozwiązania umożliwiające wcześniejsze przygotowanie realizacji nowych programów lekowych, tak aby świadczenia mogły być udzielane od pierwszego dnia obowiązywania decyzji refundacyjnej. To szczególnie ważna zmiana dla pacjentów czekających na nowoczesne terapie m. in. w chorobach rzadkich i onkologicznych.

Uproszczenie procedur dla przedsiębiorców

Przy składaniu wniosków refundacyjnych będzie mniej elementów formalnych i dokumentacyjnych. Zniesiono obowiązek przedstawiania dowodów, że lek jest już dostępny w obrocie w momencie składania wniosku oraz uproszczono zasady dotyczące dostaw oraz ewentualnych kar za brak wywiązania się z umowy. Firmy zyskają dostęp do systemu monitorującego obrotem ich produktami na rynku. Nowe przepisy wprowadzają bardziej elastyczną procedurę obowiązku obniżenia ceny po okresie wygaśnięcia wyłączności rynkowej.

Wzmocnienie głosu pacjentów w stanowieniu prawa

Ustawa pozwala organizacjom pacjenckim brać udział w negocjacjach cenowych z firmami farmaceutycznymi, jak też w posiedzeniach Zespołów Koordynacyjnych, które decydują o kwalifikacji i wyłączeniu pacjentów z refundowanego leczenia.

Rozwinięcie narzędzi cyfrowych

Nowelizacja przewiduje także cyfryzację procedury importu docelowego, czyli sprowadzania z zagranicy leków niedostępnych w Polsce. Pacjenci mają zyskać możliwość składania odpowiednich wniosków przez Internetowe Konto Pacjenta.

Ustawa wprowadza też:

- obowiązek umieszczania na e-recepcie rozpoznania ICD-10, dzięki czemu NFZ może kontrolować zakres stosowanych leków w danych chorobach;

- narzędzie wspierające określenie poziomu refundacji dla lekarzy (automatyzm refundacyjny);

- narzędzie SWDPL (System Wspomagania Decyzji w Polityce Lekowej), które łączy wszystkie obszary: rejestracji, refundacji, dostępności, oceny skuteczności terapii służącemu MZ oraz innym organom do racjonalnego gospodarowania środkami;

- działania SMPL (System Monitorowania Programów Lekowych), dzięki któremu NFZ nie będzie musiał czekać na działania wdrożeniowe podwykonawców opóźniające cyfryzacje. Dodatkowo świadczeniodawcy nie będą musieli dublować wprowadzania informacji co usprawni działanie sprawozdawczości programów lekowych.

To także rozwinięcie systemu ZSMOPL – Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotem Produktami Leczniczymi - o możliwość kontrolowania przez firmy swojego towaru na różnym poziomie dystrybucji oraz monitorowanie składników recepturowych dla których jest wiele nadużyć.

Mniejsze wydatki dla państwa

W przyjętej ustawie znalazły się rozwiązania, które mają pomóc w lepszym planowaniu i wykorzystywaniu środków na refundację leków. Dla nowych terapii, które nie mają swoich odpowiedników, wprowadzono maksymalny poziom wydatków (CAP), co pozwoli lepiej kontrolować i planować budżet na ich finansowanie.

Ustawa wprowadza również katalog terapii równoważnych oraz zachęty finansowe dla placówek realizujących programy lekowe. Ma to ułatwić racjonalny wybór spośród dostępnych terapii i bardziej efektywne wykorzystanie środków przeznaczonych na leczenie przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności podejścia do indywidualnych przypadków klinicznych pacjenta. 

Przyjęte przepisy porządkują także zasady dotyczące leków przygotowywanych w aptekach. Powstanie wykaz refundowanych leków recepturowych, a proces obejmowania ich refundacją ma zostać w kolejnym kroku zautomatyzowany.

Zmieniają się również zasady wyceny leków recepturowych. Ustawa wprowadza unormowanie limitów finansowania opakowań, leków gotowych mogących być użyte w recepturze, utensyliów -materiałów i akcesoriów wykorzystywanych do przygotowania leku, których koszt będzie uwzględniany w jego cenie. Zwiększa też limit finansowania surowców recepturowych z 15 do 25 proc. percentyla ich wartości oraz wprowadza 6-procentową marżę hurtową na składniki, materiały, opakowania i gotowe leki wykorzystywane w recepturze. Kolejnym krokiem będzie wydanie odpowiednich wykazów dla składników recepturowych wraz z nowymi postaciami leków oraz wyceny leku recepturowego przypadającego na 1 ryczałt.

Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., a przepisy przejściowe będą stopniowo wprowadzane do 1 stycznia 2028 r

{"register":{"columns":[]}}