Reforma psychiatrii pozostaje jednym z kluczowych priorytetów Ministerstwa Zdrowia. Jej celem jest odejście od modelu opartego głównie na hospitalizacji na rzecz opieki blisko miejsca zamieszkania pacjenta - szybciej dostępnej, lepiej skoordynowanej i nastawionej na wczesną interwencję.

– Centra Zdrowia Psychicznego nie znikną - przeciwnie, będą rozwijane jako trwały element systemu. Nie wycofujemy się z reformy, tylko ją wzmacniamy i dostosowujemy do nowych realiów. Pilotaż rozpoczął się osiem lat temu – od tego czasu wzrosła świadomość społeczna, więcej osób zgłasza się po pomoc psychiatryczną, a jednocześnie dostępne są coraz skuteczniejsze metody terapii. Pacjent musi mieć realny dostęp do szybkiej, skutecznej pomocy blisko domu – bez skierowania i bez barier, które wciąż zbyt często opóźniają leczenie – podkreśla wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.

Podczas posiedzenia Rady ds. Zdrowia Psychicznego Ministerstwo Zdrowia zaprezentowało założenia docelowego modelu funkcjonowania CZP, który ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. W związku z tym, dziewięciu członków Rady złożyło rezygnację. W jej składzie pozostaje 34 ekspertów, którzy kontynuują prace nad wdrożeniem reformy.

– Bezpieczeństwo pacjentów jest dla nas absolutnym priorytetem. Centra Zdrowia Psychicznego są finansowane ze środków publicznych, a to oznacza, że musimy zarządzać nimi w sposób odpowiedzialny, przejrzysty i podlegający kontroli. Dlatego zmieniamy sposób finansowania tak, aby był powiązany z aktywnym obejmowaniem populacji pacjentów opieką oraz z jakością świadczeń i ich dostępnością. Sama deklarowana dostępność nie wystarcza – musimy widzieć konkretne rezultaty. Dzięki mechanizmom jakościowym będziemy mieć potwierdzenie, że publiczne pieniądze przekładają się na skuteczną terapię i wysoką jakość opieki – dodaje wiceminister.

Dezinformacja w systemie ochrony zdrowia to realna szkoda dla pacjentów – może zniechęcać do podjęcia leczenia i prowadzić do opóźnień w uzyskaniu pomocy. Należy jednoznacznie podkreślić: Centra Zdrowia Psychicznego będą nadal funkcjonować i rozwijać się jako stabilny, systemowy element opieki psychiatrycznej.

Zaproponowany przez Ministerstwo Zdrowia model korzysta z najlepszych doświadczeń pilotażu. Zachowano elementy:

• zintegrowanie wszystkich form opieki psychiatrycznej;
• Punkt Zgłoszeniowo-Konsultacyjny;
• wspólny personel dla opieki ambulatoryjnej (poradnia, leczenia środowiskowe, PZK, oddział dzienny) – personel podąża za pacjentem zgodnie z jego aktualnymi potrzebami;
• Koordynator opieki w CZP.

Asystent zdrowienia, który stanowi pomost między pacjentem a personelem medycznym i daje wsparcie w codziennych wyzwaniach społecznych.

Zaproponowane przez Ministerstwo Zdrowia zmiany dotyczą przede wszystkim sposobu finansowania oraz wzmocnienia odpowiedzialności systemowej. Nowy model przewiduje powiązanie finansowania z rzeczywistą aktywnością placówek, liczbą pacjentów w połączeniu z intensywnością opieki i procesem udzielania świadczeń. Wprowadzone zostają mechanizmy premiujące jakość efektywność działania centrum.

Usankcjonowana zostanie także odpowiedzialność terytorialna - żadne CZP nie będzie mogło odmówić mieszkańcowi przypisanego obszaru objęcia opieką. Pacjent zachowuje jednak prawo wyboru i może skorzystać z innego centrum, niezależnie od miejsca zamieszkania. Wprowadzony zostaje także obowiązek prowadzenia przez CZP działań informacyjno-edukacyjnych  dla mieszkańców.

Program pilotażowy CZP obowiązuje do 31 grudnia 2026 r. Jego zakończenie nie oznacza likwidacji Centrów, lecz przejście do modelu systemowego – na stałe wpisanego do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.